Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε σε σχέση με τις εκποιήσεις και την αφερεγγυότητα

Αν και τα δύο αυτά ζητήματα βρίσκονται ψηλά στην πολιτική ατζέντα και τυγχάνουν δημόσιας συζήτησης εδώ και μήνες, οι πολίτες παραδέχονται άγνοια για τις πρόνοιες και τις επιπτώσεις τους

Ο ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ του πλαισίου για τις εκποιήσεις προωθεί εκποιήσεις-εξπρές μέσα σε 13 βήματα

Η αντιπαράθεση μεταξύ Κυβέρνησης και αντιπολίτευσης σε σχέση με το θέμα των εκποιήσεων και το πλαίσιο αφερεγγυότητας βρίσκεται στο απόγειό της, ενώ είναι ορατός ο κίνδυνος καθυστέρησης της επόμενης δόσης οικονομικής βοήθειας προς την Κύπρο. Αυτό που πρώτιστα ενδιαφέρει τους πολίτες, όμως, είναι τι άλλαξε στις εκποιήσεις και πώς τους επηρεάζει και σε τι θα εξυπηρετήσει και πού στοχεύει το πλαίσιο αφερεγγυότητας.

Σύμφωνα, άλλωστε, με τα ευρήματα της δημοσκόπησης που παρουσίασε η «Σημερινή» την περασμένη Τρίτη, η πλειοψηφία των Κυπρίων έχουν μερική ή και μηδαμινή αντίληψη αυτών των δύο «καυτών» ζητημάτων. Σε σχέση με τον βαθμό γνώσης των προνοιών του πλαισίου για τις εκποιήσεις, τέσσερις στους πέντε δήλωσαν πως έχουν λίγη ή και καθόλου γνώση (45% λίγο, 35% καθόλου), ενώ μόλις το 19% δήλωσαν ότι γνωρίζουν αρκετά τις πρόνοιες του πλαισίου για τις εκποιήσεις.

Όσον αφορά το πλαίσιο αφερεγγυότητας, το 53% των ερωτηθέντων δήλωσαν πως δεν γνωρίζουν τίποτα σε σχέση με το πλαίσιο, το 37% λίγο, ενώ μόλις ένας στους δέκα δήλωσε πως το γνωρίζει πολύ (3%) ή αρκετά (7%). Η «Σημερινή» επιχειρεί σήμερα να «φωτίσει» τόσο τις εκποιήσεις όσο και το πλαίσιο αφερεγγυότητας.

Στις 90 ημέρες

Όσον αφορά το νέο πλαίσιο που ψηφίστηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο για τις εκποιήσεις, αυτό προβλέπει διαδικασίες εξπρές σε 13 βήματα. Συγκεκριμένα, η διαδικασία πώλησης ενυπόθηκου ακινήτου μπορεί να ξεκινήσει όταν το ενυπόθηκο χρέος έχει καταστεί πληρωτέο και υπάρχουν καθυστερήσεις πέραν των 90 ημερών.

Κατά τη διάρκεια των 90 ημερών, ο οφειλέτης δύναται να ζητήσει αναδιάρθρωση του χρέους του ή να ζητήσει υπηρεσίες διαμεσολαβητή. Στις προαναφερθείσες περιπτώσεις, η προώθηση της διαδικασίας εκποίησης ακινήτου αναστέλλεται.

Επίσης, εντός των 90 ημερών, ο οφειλέτης μπορεί να καταθέσει αίτηση στο Δικαστήριο για οποιοδήποτε λόγο που αφορά την πιστωτική διευκόλυνση που έχει λάβει από τον δανειστή. Σε τέτοια περίπτωση η προώθηση της διαδικασίας εκποίησης είναι σε αναμονή μέχρι την ολοκλήρωση των νομικών διαδικασιών.

Ένας μήνας προθεσμία

Μετά την πάροδο της περιόδου των 90 ημερών, ο ενυπόθηκος δανειστής δύναται να αποστείλει ειδοποίηση στον οφειλέτη, ζητώντας την αποπληρωμή του οφειλόμενου χρέους μέσα σε 30 ημέρες από την ημερομηνία της ειδοποίησης.

Σε διαφορετική περίπτωση, ο ενυπόθηκος δανειστής θα μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του για πώληση του ενυπόθηκου ακινήτου. Κατά τη διάρκεια της περιόδου των 30 ημερών, ο οφειλέτης μπορεί και πάλι να προσφύγει στο Δικαστήριο αμφισβητώντας το ποσό που ζητά ο δανειστής ή για οποιοδήποτε άλλο θέμα.

Σε περίπτωση που ο ενυπόθηκος οφειλέτης δεν έχει συμμορφωθεί, ο ενυπόθηκος δανειστής δύναται να επιδώσει στον ενυπόθηκο οφειλέτη δεύτερη ειδοποίηση, με την οποία ενημερώνει ότι το ενυπόθηκο ακίνητο θα πωληθεί σε πλειστηριασμό (αναφέροντας ημερομηνία, χώρο και ώρα).

Η ειδοποίηση αυτή επιδίδεται όχι λιγότερο από 30 ημέρες πριν από την καθορισμένη ημέρα πλειστηριασμού του ενυπόθηκου ακινήτου. Ο ενυπόθηκος οφειλέτης μπορεί, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία παραλαβής της ειδοποίησης, να καταθέσει αίτηση στο Δικαστήριο, για παραμερισμό της ειδοποίησης της σκοπούμενης πώλησης για τους εξής λόγους:

· Η ειδοποίηση δεν πληροί τις προϋποθέσεις κατά τον τύπο και περιεχόμενο,
· η ειδοποίηση δεν έχει δεόντως επιδοθεί,
· η ειδοποίηση έχει αποσταλεί πριν από τη λήξη της προθεσμίας για καταβολή της πληρωμής προς τον ενυπόθηκο δανειστή,
· ή εκκρεμεί αγωγή ενώπιον Δικαστηρίου.

Οι εκτιμήσεις

Ο ενυπόθηκος δανειστής επιδίδει παράλληλα ειδοποίηση στον ενυπόθηκο οφειλέτη, όπως εντός δέκα ημερών προχωρήσει στον διορισμό αδειούχου εκτιμητή για σκοπούς καθορισμού της αγοραίας αξίας του ενυπόθηκου ακινήτου. Ο ενυπόθηκος δανειστής θα διορίσει δεύτερο εκτιμητή.

Οι δύο εκτιμητές, ταυτόχρονα και ανεξάρτητα, χωρίς να διαβουλεύονται μεταξύ τους και χωρίς να ανακοινώσουν την εκτίμησή τους, πρέπει να παραδώσουν τις εκτιμήσεις τους στον ενυπόθηκο οφειλέτη και στον ενυπόθηκο δανειστή, μέσα σε 30 ημέρες από τον διορισμό τους.

Αν η διαφορά των δύο εκτιμήσεων της αγοραίας αξίας του ακινήτου δεν υπερβαίνει το 25%, τότε ως αγοραία αξία θα λογίζεται ο μέσος όρος των δύο εκτιμήσεων. Σε περίπτωση που η διαφορά μεταξύ των δύο εκτιμήσεων είναι ίση ή μεγαλύτερη από 25%, ο δανειστής οφείλει μέσα σε πέντε ημέρες από την ημέρα παράδοσης των εκθέσεων εκτίμησης να ζητήσει από το Επιστημονικό και Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου τον διορισμό τρίτου ανεξάρτητου εκτιμητή, ο οποίος, εντός 30 ημερών, ετοιμάζει τρίτη ανεξάρτητη εκτίμηση του ακινήτου και παραδίδει αντίγραφο της έκθεσης εκτίμησής του στον δανειστή και στον ενυπόθηκο οφειλέτη.

Ως αγοραία αξία του ενυπόθηκου ακινήτου θα λογίζεται ο μέσος όρος των δυο πλησιέστερων, από τις τρεις εκτιμήσεις.

Πλειστηριασμός μέχρι την εκποίηση

Η αρχική προσπάθεια πώλησης διενεργείται από τον ενυπόθηκο δανειστή μόνο με πλειστηριασμό και στον πλειστηριασμό αυτό ισχύει επιφυλασσόμενη τιμή πώλησης, η οποία αντιστοιχεί στο 80% της αγοραίας αξίας του ακινήτου. Κανένα ενυπόθηκο ακίνητο δεν μπορεί να πωληθεί κάτω από την επιφυλασσόμενη τιμή.

Σε περίπτωση που ο πλειστηριασμός δεν καταλήξει σε πώληση του ακινήτου, ο δανειστής μπορεί να προχωρήσει σε περαιτέρω προσπάθειες πώλησης του ακινήτου (μέσω νέων πλειστηριασμών ή πωλήσεων με άλλους τρόπους), για περίοδο τριών μηνών, με επιφυλασσόμενη τιμή πώλησης, η οποία παραμένει στο 80% της αγοραίας αξίας του ακινήτου.

Εάν το ενυπόθηκο ακίνητο δεν πωληθεί και πάλι, η επιφυλασσόμενη τιμή πώλησης μπορεί να μειωθεί σε ποσοστό όχι χαμηλότερο από το 50% της αγοραίας αξίας του ακινήτου, για περίοδο εννέα μηνών στην οποία συνεχίζονται οι προσπάθειες πώλησης του ακινήτου.

Με τη συμπλήρωση και αυτής της περιόδου η διαδικασία εκτίμησης επαναλαμβάνεται με την επιφυλασσόμενη τιμή να συνεχίζει να μην είναι χαμηλότερη από το 50%. Την ίδια ώρα, ο ενυπόθηκος δανειστής έχει την επιλογή να αγοράσει ο ίδιος το ενυπόθηκο ακίνητο μόνο μετά τη συμπλήρωση 12 μηνών από την έναρξη της διαδικασίας εκποίησης.

Η διαδικασία επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, όσο το ενυπόθηκο ακίνητο δεν έχει πωληθεί.

Το πλαίσιο αφερεγγυότητας

Αναφορικά με το πλαίσιο αφερεγγυότητας, αξίζει να σημειωθεί πως αυτό θα επιφέρει δραστικές αλλαγές στη συμπεριφορά νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε σχέση με τις υποχρεώσεις τους σε τράπεζες. Ήδη στη Βουλή προωθήθηκαν και θα συζητηθούν αύριο σε κοινή συνεδρία των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Οικονομικών και Εσωτερικών τα τέσσερα από τα νομοσχέδια που θα το συναποτελούν.

Τα νομοσχέδια αυτά προνοούν τη σύσταση του επαγγέλματος των Συμβούλων Αφερεγγυότητας, την τροποποίηση του περί Εταιρειών Νόμου για εισαγωγή σχεδίου αναδιάρθρωσης χρέους βιώσιμων επιχειρήσεων, την εκ νέου τροποποίηση του περί Εταιρειών Νόμου, η οποία στοχεύει στην τροποποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας σε σχέση με τη διαδικασία εκκαθάρισης εταιρειών, τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου νόμου περί πτωχεύσεως, ενώ το πέμπτο νομοσχέδιο -που έχει ετοιμαστεί και έχει σταλεί στην Τρόικα- αφορά την εισαγωγή σχεδίων αποπληρωμής και σχεδίου απαλλαγής οφειλών για φυσικά πρόσωπα.

Τα νομοσχέδια

Σκοπός του πρώτου νομοσχεδίου είναι η θεσμοθέτηση και ρύθμιση του επαγγέλματος των συμβούλων αφερεγγυότητας, ενώ διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή των νομοθεσιών, οι οποίες διέπουν τις διαδικασίες αφερεγγυότητας για φυσικά και νομικά πρόσωπα.

Σκοπός του δεύτερου νομοσχέδιου, με το οποίο εισάγεται σχέδιο αναδιάρθρωσης χρέους βιώσιμων επιχειρήσεων, είναι ο εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου μέσω της θεσμοθέτησης ενός μηχανισμού αφερεγγυότητας, που θα αποβλέπει στην αναδιάρθρωση του χρέους μιας εταιρείας, καθώς και στη διάσωση και αποκατάσταση της επιχειρηματικής δραστηριότητας μιας εταιρείας, με σκοπό τη διατήρηση βιώσιμων επιχειρήσεων.

Στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης μεταρρύθμισης εισάγονται κατάλληλες διαδικασίες αφερεγγυότητας για φυσικά και νομικά πρόσωπα και εισάγεται μια αποτελεσματική διαδικασία αναδιάρθρωσης για νομικά πρόσωπα, περιλαμβανομένων και των μεγάλων δανειοληπτών.

Το τρίτο νομοσχέδιο, που τιτλοφορείται «Ο περί Εταιρειών (Τροποποιητικός) Νόμος του 2014», τροποποιεί την υφιστάμενη νομοθεσία σε σχέση με διαδικασία εκκαθάρισης εταιρειών και εκσυγχρονίζει το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, ενώ επιταχύνει τη διαδικασία εκκαθάρισης εταιρειών.

Σκοπός του τέταρτου νομοσχεδίου είναι ο εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου νόμου περί πτωχεύσεως, ενώ η μεταρρύθμιση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου σε σχέση με τη διαδικασία της πτώχευσης αποφασίστηκε σε συνάρτηση με το πλαίσιο αφερεγγυότητας. Το πέμπτο νομοσχέδιο, που αφορά στα σχέδια προσωπικής αφερεγγυότητας, δηλαδή του διατάγματος απαλλαγής οφειλών και του μηχανισμού σχεδίων αποπληρωμής για φυσικά πρόσωπα, βρίσκεται στη νομική υπηρεσία και παράλληλα γίνεται διαβούλευση με την Τρόικα.

Περιορισμένα περιθώρια αλλαγών

Πάντως, σε σχέση με τα πρώτα δυο νομοσχέδια για το πλαίσιο αφερεγγυότητας, το Υπουργείο Οικονομικών ξεκαθαρίζει με σημείωμά του στη Βουλή, εξ αφορμής ερωτημάτων από πλευράς Κοινοβουλίου, πως τα περιθώρια τροποποίησής τους είναι περιορισμένα.

Ο Γενικός Εισαγγελέας σε επιστολή του είχε εκφράσει επιφυλάξεις σε σχέση με την συνταγματικότητα του νομοσχεδίου με βάση τις πρόσφατες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τις συμπληρωματικές νομοθεσίες που αφορούν τις εκποιήσεις.

Σύμφωνα με το Υπουργείο, ένας νόμος τεκμαίρεται συνταγματικός μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου και το μόνο όργανο του κράτος που μπορεί να αποφασίσει για την αντισυνταγματικότητα ενός νόμου είναι το Ανώτατο Δικαστήριο, όπου η αντισυνταγματικότητα πρέπει να αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Προστίθεται πως ο Γενικός Εισαγγελέας διαπιστώνει πως τα περιθώρια τροποποιήσεων που επηρεάζουν τα δικαιώματα των εμπλεκόμενων μερών είναι πολύ περιορισμένα.

Στον «αέρα» πρόγραμμα και δόσεις από Τρόικα

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί πως η καθυστέρηση στην υποβολή των νομοσχεδίων για το πλαίσιο αφερεγγυότητας, που οδήγησε τα κόμματα της αντιπολίτευσης στην αναστολή του νόμου για τις εκποιήσεις, βάζει τη χώρα μας σε μπελάδες. Κι αυτό ένεκα του γεγονότος πως η Κύπρος κινδυνεύει να μείνει χωρίς την πρώτη για φέτος δόση οικονομικής βοήθειας από τους διεθνείς δανειστές της, λόγω της συνεχούς αβεβαιότητας γύρω από το θέμα των εκποιήσεων, το οποίο παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και τέσσερις μήνες.

Μάλιστα, αναμένεται πως η εξ αναβολής έκτη αξιολόγηση του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής δεν θα ολοκληρωθεί εντός Φεβρουαρίου, αφού ακόμη δεν έχει ξεκαθαριστεί κατά πόσον οι επικεφαλής της Τρόικας θα αφιχθούν στο νησί στα τέλη του μήνα για την τελική αξιολόγηση.

Ήδη η Κομισιόν έσπευσε να υποδείξει, λίγες ώρες μετά την πρόσφατη απόρριψη της αναπομπής του νομοθετήματος αναστολής του νόμου για τις εκποιήσεις, ότι οι επιπλέον νομοθεσίες που ψήφισε η Βουλή για το θέμα των εκποιήσεων δεν είναι συμβατές με τις απαιτήσεις του Μνημονίου.

Όπως είπε ο αρμόδιος Επίτροπος για οικονομικές υποθέσεις, η Επιτροπή θα ενημερώσει τους αρμόδιους Υπουργούς στην επόμενη συνάντηση του Eurogroup για τις τελευταίες εξελίξεις στο κυπριακό πρόγραμμα προσαρμογής. Πληροφορίες, εξάλλου, θέλουν τους διεθνείς δανειστές μας να είναι έντονα ενοχλημένοι από τα «τερτίπια» της Βουλής και αναμένεται πως απ' εδώ και πέρα θα είναι πολύ σκληρότεροι απ’ ό,τι μέχρι σήμερα.

Σε αναμμένα κάρβουνα

Την ίδια ώρα, το οικονομικό επιτελείο της Κυβέρνησης βρίσκεται σε αναμμένα κάρβουνα. Σύμφωνα με πληροφορίες, αφενός το θέμα των εκποιήσεων και αφετέρου οι εξελίξεις στην Ελλάδα, επηρεάζουν αρνητικά την απόδοση των κυπριακών ομολόγων με λήξη το 2020. Το γεγονός αυτό δυσκολεύει το εγχείρημα της νέας εξόδου της Κύπρου στις διεθνείς αγορές, αφού το επιτόκιο δανεισμού έχει αυξηθεί. Κι αυτό την ώρα που το τρέχον έτος η Κύπρος καλείται να αναχρηματοδοτήσει χρέος περίπου τριών δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο λήγει.

Ταυτόχρονα, η Κυβέρνηση παρακολουθεί και αξιολογεί με ανησυχία τις προθέσεις των κομμάτων, τα οποία ετοιμάζονται να παρατείνουν περαιτέρω την αναστολή του νόμου των εκποιήσεων, μιας και η ψήφιση ολόκληρου του πλαισίου αφερεγγυότητας θεωρείται αδύνατη εντός του τρέχοντος μηνός, κι αυτό ένεκα του γεγονότος πως δεν έχουν προωθηθεί στη Βουλή και τα πέντε νομοσχέδια που το συναποτελούν και για τα οποία απαιτείται ενδελεχής και σοβαρή μελέτη πριν από την ψήφισή τους.