ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΕΤΑΙ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ
Νέα δεδομένα είναι δυνατόν να δημιουργηθούν, μετά από την εισήγηση του Γενικού Εισαγγελέα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Κρουζ Βιγιαλόν, ο οποίος υποστηρίζει ότι είναι μεν νομότυπη η αγορά κρατικών ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), αλλά η ταυτόχρονη συμμετοχή της στην Τρόικα είναι νομικά, οικονομικά και θεσμικά λανθασμένη. Ο κ. Βιγιαλόν υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει συμβατότητα συμμετοχής της ΕΚΤ στην Τρόικα, διότι δεν μπορεί η ΕΚΤ να αγοράζει ομόλογα από ένα κράτος και ταυτοχρόνως να ελέγχει, μέσω του προγράμματος της Τρόικας, την οικονομία του.

Η εισήγηση αυτή του Γενικού Εισαγγελέα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου συνιστά κίτρινη κάρτα στον ρόλο της ΕΚΤ και, κατ’ επέκταση, στον θεσμό της ίδιας της Τρόικας, ο οποίος παραμένει χωρίς εγκεκριμένο νομικό καθεστώς στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφόσον η εισήγηση γίνει δεκτή και μετατραπεί σε απόφαση, ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα στο ευρωπαϊκό σκηνικό και να οδηγήσει στη διάλυση της Τρόικας και στη μετονομασία της.

Δεν είναι βέβαιο ποιες αλλαγές μπορούν να προκύψουν επί της ουσίας. Σίγουρο είναι ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατανοούν ότι η λέξη Τρόικα είναι συνταυτισμένη με αρνητικές εξελίξεις στην οικονομία. Συνεπώς, εκφράζεται η άποψη ότι για τις οικονομίες των κρατών-μελών που αντιμετωπίζουν προβλήματα, θα πρέπει να λειτουργήσουν σταδιακά εσωτερικοί μηχανισμοί στήριξης, οι οποίοι είτε θα λειτουργούν αυτόνομα είτε σε συνεργασία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Σημειώνεται ότι το θέμα αυτό κατέληξε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στο Λουξεμβούργο, κατόπιν προσφυγής που είχε γίνει στη Γερμανία με τον ισχυρισμό ότι η ΕΚΤ δεν είχε δικαίωμα αγοράς κρατικών ομολόγων. Ήδη έχει τεθεί σε εφαρμογή ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας και από την άλλη ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός Τραπεζών.

Η οικονομική κρίση έφερε στην επιφάνεια τα θεσμικά προβλήματα που αντιμετώπιζε επί σειρά ετών η ΕΕ, στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς και του ενιαίου νομίσματος. Σήμερα η πλειοψηφία των κρατών-μελών, των πολιτών, αλλά και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υποστηρίζουν ότι ο θεσμός της Τρόικας θα πρέπει να αντικατασταθεί με αυτόνομα όργανα της ΕΕ, που θα υπόκεινται στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Υποστηρίζεται ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα πρέπει να τεθεί εκτός παιγνιδιού και η Ευρωπαϊκή Ένωση και η κοινή αγορά να μπορεί να λειτουργεί χωρίς εξωτερικά βαρίδια και παρεμβάσεις, αποτρέποντας και επιλύοντας μόνη της τα προβλήματά της.

Κάτι τέτοιο εμφανίζεται ως θετικό βήμα εκδημοκρατισμού και περιφερειακής ολοκλήρωσης, που ενδέχεται να τονώσει την αξιοπιστία της ΕΕ έναντι των πολιτών της και του διεθνούς συστήματος. Χαρακτηρίζεται, δε, ως ένα θετικό -εάν συμβεί- νομισματικό βήμα, καθότι η σταθερότητα της οικονομίας και των θεσμών και η αξιοπιστία της ενιαίας αγοράς είναι αρρήκτως συνδεδεμένα με τη σταθερότητα του ευρώ, καθώς και με την κοινωνική και θεσμική συνοχή της ΕΕ, η οποία, στην παρούσα φάση, κινδυνεύει και τίθεται υπό αμφισβήτηση.