Το 40% του χρέους πρέπει να αποπληρωθεί σε 5 χρόνια

Φέτος οι λήξεις χρέους φθάνουν γύρω στο €1.300 εκ.

* Χαμηλές λήξεις χρέους για διασφάλιση της άνετης πρόσβασης και για μετριασμό του δανεισμού από τις αγορές

* Μέρος των νέων εκδόσεων του 2015 θα χρησιμοποιηθεί για να ενισχυθούν τα υφιστάμενα ρευστά διαθέσιμα

* Παράγοντες κινδύνου που πιθανότατα να επηρεάσουν το κόστος δανεισμού: Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, ιδιωτικοποιήσεις και κυβερνητικές εγγυήσεις

Επί ποδός βρίσκεται το Υπουργείο Οικονομικών για να διαχειριστεί τα ζητήματα που αφορούν το δημόσιο χρέος, καθώς μεταξύ των χρόνων 2015 - 2020 υπάρχει μια μεγάλη συγκέντρωση λήξεων. Σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, γύρω στο 40% του χρέους θα πρέπει να αποπληρωθεί μέσα σε πέντε χρόνια.

Το Υπουργείο Οικονομικών, που αποδίδει στο ζήτημα αυτό μεγάλη σημασία και το θέτει ως μιαν από τις προτεραιότητές του, θεωρεί πως θα πρέπει να διατηρηθούν χαμηλές λήξεις χρέους, κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων μετά τη λήξη του Μνημονίου, ώστε να μετριαστεί ο δανεισμός από τις αγορές και να διατηρηθεί ένα ομαλό χρονοδιάγραμμα λήξεων.

Με αυτόν τον τρόπο οι χαμηλές λήξεις χρέους:

* θα μειώσουν τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης

* θα παρέχουν τον αναγκαίο χώρο για χρηματοδότηση, σε περίπτωση που οι χρηματοδοτικές ανάγκες είναι μεγαλύτερες από τις προβλεπόμενες, ή οι συνθήκες της αγοράς είναι δυσμενείς.

Ποιοι κατέχουν χρέος

Το Υπουργείο θεωρεί πως με τη σταδιακή βελτίωση της πιστοληπτικής ικανότητας της Κύπρου αναμένεται να «στηριχθεί» το δημόσιο χρέος, με τη συμμετοχή τραπεζών, ασφαλιστικών, ταμείων συντάξεως και επενδυτών από τον τομέα της διαχείρισης κεφαλαίων. Αυτήν τη στιγμή:

* Τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα κατέχουν γύρω στο 77% των εγχώριων ομολόγων (εξαιρουμένου του ομολόγου τραπεζικής ανακεφαλαιοποίησης).

* Ασφαλιστικές εταιρείες, ταμεία συντάξεων και ταμεία προνοίας κατέχουν ένα ποσοστό 23%.

* Διαχειριστές κεφαλαίων (51%) και ταμεία αντιστάθμισης κινδύνου (27%) συμμετείχαν στην τελευταία έκδοση των Ευρωπαϊκών Μεσοπρόθεσμων Ομολόγων (ΕΜΤΝ), τον Ιούνιο 2014.

Σύμφωνα με τις μετρήσεις του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, μέχρι το πρώτο τρίμηνο 2016 θα χρησιμοποιηθεί ολόκληρο το ποσό των €10 δις του Προγράμματος από τον ΕΜΣ και το ΔΝΤ, χωρίς να αποκλείεται η πιθανότητα να καλυφθούν χρηματοδοτικές ανάγκες ακόμη και πέραν του πρώτου τριμήνου 2016, εφόσον οι επιδόσεις των δημοσιονομικών συνεχίσουν με τους ίδιους ρυθμούς.

Εκτιμάται πως μέχρι το πρώτο τρίμηνο 2016 θα είναι δυνατή η έξοδος στις αγορές για άσκηση διαχείρισης υποχρεώσεων, ενώ οι κύριες χρηματοδοτικές ανάγκες καλύπτονται από επίσημες πηγές χρηματοδότησης.

Ενισχύονται τα ρευστά διαθέσιμα

Ένα μέρος των νέων εκδόσεων του 2015 θα χρησιμοποιηθεί για να ενισχυθούν τα υφιστάμενα ρευστά διαθέσιμα του κράτους. Οι εκτιμήσεις παρουσιάζουν τις εκδόσεις χρέους, κατά τη διάρκεια της περιόδου που εναπομένει μέχρι την ολοκλήρωση του Προγράμματος, να έχουν μικρή επίδραση στο ύψος του δημόσιου χρέους.

Ωστόσο, σύμφωνα πάντοτε με τις εκτιμήσεις, υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι που αναμένεται να διατηρηθούν τα πρώτα χρόνια μετά την έξοδο από το Πρόγραμμα, με την οικονομία να προσαρμόζεται στη νέα κατάσταση που δημιουργείται από τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση. Έτσι, για να μειωθούν οι κίνδυνοι και να διασφαλιστεί η άνετη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, θα πρέπει να διατηρηθούν χαμηλές λήξεις χρέους, να μετριαστεί ο δανεισμός από τις αγορές και διατηρηθεί ένα ομαλό χρονοδιάγραμμα λήξεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γραφείου Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, οι μεσοπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες λήξεις χρέους για το 2015 φθάνουν γύρω στο €1.300 εκ. Για το 2016-2018 προβλέπεται ότι οι λήξεις χρέους δεν θα υπερβούν το €1.750 εκ. ετησίως και για το 2019 και μετά ο στόχος αυξάνεται σε €2.200 εκ. ετησίως.

Μια σημαντική παράμετρος στο όλο ζήτημα είναι τα ρευστά διαθέσιμα της Κυβέρνησης που αφορούν το κατώτερο όριο των €500 εκ. για να καλύπτονται οι ανάγκες ρευστότητας και το ποσό των €200 εκ. για ταμειακά αποθέματα.

Το Υπουργείο επιθυμεί να διατηρηθεί ένα ποσοστό ρευστών διαθεσίμων, υψηλότερο από το σημερινό ποσό, για να μειωθεί ο κίνδυνος ρευστότητας και το κόστος δανεισμού. Προς τον σκοπό αυτόν τίθεται ως στόχος όπως τα ταμειακά αποθέματα αυξηθούν σε €500 εκ. μέχρι το τέλος του 2015 και στη συνέχεια να επαναξιολογούνται ετησίως.

Με αυτόν τον τρόπο τα ρευστά διαθέσιμα θα φθάσουν το €1 δις μέχρι το τέλος του 2015, και θα καλύπτονται οι περισσότερες χρηματοδοτικές ανάγκες για το 2016. Επίσης, με το ποσό του €1 δις προβλέπεται ότι θα καλυφθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα και οι βραχυπρόθεσμες αποπληρωμές τουλάχιστον για μια περίοδο τριών μηνών.

Πότε λήγει το χρέος

Το χρονοδιάγραμμα λήξης χρέους σ’ ό,τι αφορά την αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους προβλέπεται:

* Βραχυπρόθεσμο χρέος μεταξύ 1-5% του συνολικού ύψους χρέους ή μέχρι €750 εκ., οποιοδήποτε είναι χαμηλότερο. Βραχυπρόθεσμο χρέος είναι το χρέος με αρχική διάρκεια έως 12 μήνες.

* Μακροπρόθεσμο χρέος τουλάχιστον 95% του συνολικού ύψους χρέους ταυτόχρονα ικανοποιώντας τα όρια λήξεων:

- Λήξεις μακροπρόθεσμου χρέους για το 2015: περίπου €1.300 εκ.
- Λήξεις μακροπρόθεσμου χρέους για 2016-2018: μέχρι €1.750 εκ.
- Λήξεις μακροπρόθεσμου χρέους για το 2019 και μετά: μέχρι €2.200 εκ.

* Σύνολο ρευστών διαθεσίμων 2016-2019: €1 δισ., εκ των οποίων €500 εκ. αφορούν ταμειακά αποθέματα (με επαναξιολόγηση σε ετήσια βάση).

Κίνδυνοι για το κόστος δανεισμού

Ποιοι είναι, όμως, οι παράγοντες κινδύνου που πιθανότατα να επηρεάσουν το κόστος δανεισμού, τις πιστοληπτικές αξιολογήσεις και τη σταθερή πρόσβαση στις αγορές;

Πρώτο, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης εξαιτίας της ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού συστήματος

Δεύτερο, η αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, η οποία μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να ολοκληρωθεί, με αυξημένη πιθανότητα να επεκταθεί η περίοδος πιστωτικής στενότητας.

Τρίτο, οι διαρθρωτικές αλλαγές, όπως είναι οι ιδιωτικοποιήσεις, που πιθανότατα, παρόλο που είναι υποβαθμισμένο αυτό το ενδεχόμενο, να αντιμετωπίσουν αντίσταση.

Τέταρτο, μια πιθανή ενεργοποίηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που απορρέουν από τις κυβερνητικές εγγυήσεις.

Οι κυβερνητικές εγγυήσεις σε νομικές οντότητες σε φυσικά πρόσωπα συνεχίζουν να αποτελούν μια μεγάλη πρόκληση και μιαν ανοικτή πληγή για τα δημόσια οικονομικά. Το τέλος του Ιουλίου 2014 το ύψος των κυβερνητικών εγγυήσεων έφθασε τα €3,073 δισ. ή γύρω στο 19% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με €3,125 δισ. το τέλος Μαρτίου 2014.

Οι κύριοι δικαιούχοι εγγυήσεων είναι η Τράπεζα Κύπρου (ΤΚ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ). Τα ποσά των εγγυήσεων ανέρχονται σε €1,3 δις (42% του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων). Οι υπόλοιπες εγγυήσεις ύψους €1,8 δις (58% του χαρτοφυλακίου εγγυήσεων) παραχωρήθηκαν σε δημόσιους οργανισμούς, Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης, φυσικά πρόσωπα, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, ημικρατικούς οργανισμούς και ιδιωτικές εταιρείες.