Ανάπτυξη, απασχόληση και αποφυγή πληθωρισμού

Αν τα υφιστάμενα νομισματικά μέτρα αποτύχουν να αντιμετωπίσουν την οικονομική στασιμότητα, η ΕΚΤ θα είναι έτοιμη στις αρχές του χρόνου να εισαγάγει τη νομισματική ποσοτικής χαλάρωσης

ΝΤΡΑΓΚΙ οι κίνδυνοι για διάλυση της Ευρωζώνης θα υφίστανται μέχρι που η Κομισιόν εξασφαλίσει από τα κράτη-μέλη εξουσίες για να ελέγχει τη δημοσιονομική πολιτική

Όπως επανειλημμένα έχει δηλώσει ο πρόεδρος της ΕΚΤ κ. Μάριο Ντράγκι, για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της Ευρωζώνης χρειάζονται αποφασιστικές ενέργειες σε τρία μέτωπα ταυτόχρονα: μια πιο χαλαρή νομισματική πολιτική, πιο αποτελεσματικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και μια πιο υποστηρικτική δημοσιονομική πολιτική.

Όσον αφορά την πιο χαλαρή νομισματική πολιτική, η ΕΚΤ έχει μειώσει το βασικό της επιτόκιο στο 0,05% και έχει προβεί στην αγορά ομολόγων στη δευτερογενή αγορά, αλλά δεν έχει ακόμη υιοθετήσει την ποσοτική χαλάρωση που έχουν εισαγάγει άλλες μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες.

Όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, δυο μεγάλες χώρες της Ευρωζώνης, η Γαλλία και η Ιταλία προχωρούν με πολύ αργό ρυθμό, πράγμα που θα έδινε ώθηση στην ανάπτυξη, αφού θα αύξανε την ανταγωνιστικότητα. Όσον αφορά το θέμα αυτό, ακόμη και η Γερμανία χρειάζεται όπως προχωρήσει σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και να μην επαναπαύεται στις μεταρρυθμίσεις που είχε κάνει πριν από δέκα χρόνια. Όπως είναι γνωστό, και η Κύπρος καθυστερεί στην εισαγωγή περαιτέρω μεταρρυθμίσεων όπως είναι οι εκποιήσεις ακινήτων, οι ιδιωτικοποιήσεις και η εισαγωγή του ΓεΣΥ.

Όσον αφορά την πιο υποστηρικτική δημοσιονομική πολιτική, ο κ. Ντράγκι έμμεσα αναφερόμενος στη Γερμανία δήλωσε ότι χώρες με χαμηλό δημοσιονομικό έλλειμμα θα πρέπει να αυξήσουν τόσο την καταναλωτική ζήτηση όσο και τις επενδύσεις σε έργα υποδομής. Αλλά η Γερμανία φοβάται να αποδεχθεί τη χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, γιατί κάτι τέτοιο θα αποθάρρυνε διάφορες χώρες, ιδίως τη Γαλλία και την Ιταλία, για να εισαγάγουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Η ΕΚΤ αναμένει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης θα είναι της τάξης του 0,8% για το 2014, 1% το 2015 και 1,5% το 2016. Πριν από τρεις μήνες η ΕΚΤ προέβλεπε ρυθμό ανάπτυξης 0,9% για το 2014, 1,6% το 2015 και 1,9% για το 2016. Όσον αφορά τον ρυθμό πληθωρισμού, η πρόβλεψη της ΕΚΤ είναι ότι οι τιμές θα αυξηθούν με ρυθμό 0,5% το 2014, 0,7% το 2015 και 1,3% το 2016.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η υποτίμηση του ευρώ, η πιθανή χαλάρωση της δημοσιονομικής λιτότητας, οι πιο χαμηλές τιμές πετρελαίου, αλλά και η αυξημένη εμπιστοσύνη στον τραπεζικό τομέα μετά από τα καλά αποτελέσματα των «stress tests» αναμένεται να στηρίξουν τη σταδιακή ενίσχυση της ανάκαμψης στην Ευρωζώνη.

Όσον αφορά την κυπριακή οικονομία, υπολογίζεται ότι το ΑΕΠ θα σημειώσει πτώση της τάξης του 2,8%, ρυθμός που είναι πολύ πιο χαμηλός από προηγούμενες προβλέψεις, ενώ κατά το 2015 προβλέπεται οριακή αύξηση της τάξης του 0,4% και να ενισχυθεί στο 1,6% του 2016. Το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται να περιοριστεί στο 3% το 2014 και το 2015, ενώ εκτιμάται ότι θα μειωθεί περαιτέρω στο 1,4% το 2016.

Πρόσφατα, ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν κ. Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ δήλωσε, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ότι οι προτεραιότητες της Κομισιόν είναι η προώθηση της ανάπτυξης και η απασχόληση. Στις 26 Νοεμβρίου του 2014 παρουσίασε ένα επενδυτικό πρόγραμμα της Ε.Ε., ένα πρόγραμμα που θα οδηγήσει στην αύξηση των επενδύσεων από τον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα ύψους €315 δις για τα επόμενα τρία χρονιά - 2015, 2017. Οι επενδύσεις αναμένεται να γίνουν σε τομείς όπως είναι τα έργα υποδομής, η εκπαίδευση, οι έρευνες, οι καινοτομίες και το διαδίκτυο.

Με βάση το σχέδιο αυτό και σύμφωνα με απόφαση των ηγετών της Ε.Ε., η Κομισιόν θα παρουσιάσει μια πρόταση τον Ιανουάριο του 2015, με στόχο να συμφωνηθεί μέχρι τον προσεχή Ιούνιο για την ενεργοποίηση νέων επενδύσεων. Η Κομισιόν θα συμβάλει με €16 δις, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) θα συμμετάσχει με €5 δις.

Το ποσό αυτό των €21 δις πιστεύεται ότι θα παράσχει στην ΕΤΕ τη δυνατότητα να παραχωρήσει δάνεια τριπλάσιου όγκου €63 δις. Σύμφωνα με τη θεωρία του κ. Γιούνκερ, το υπολειπόμενο ποσό των €252 δις, για να φθάσουμε στο ποσό τον 315 δις, υπολογίζεται ότι θα προέλθει από ιδιώτες επενδυτές.

Αλλά αν και το έργο φαίνεται επιβλητικό, εντούτοις οι λεπτομέρειες δεν είναι ενθαρρυντικές. Κατ' αρχήν το έργο δεν θα αρχίσει παρά στα μέσα του 2015 και τα χρήματα θα επενδυθούν σε μια περίοδο τριών χρονών.

Επίσης, η μέθοδος χρηματοδότησης του επενδυτικού προγράμματος αποτελεί μια καινοτομία. Το ποσό των €21 δις θα το διαχειρίζεται η ΕΤΕ, είναι δε σκόπιμο να αναφέρουμε ότι η ΕΚΤ είναι ένα Ίδρυμα που είναι πολύ βραδυκίνητο και επιφυλακτικό στο να εγκρίνει νέα projects. Κατά συνέπεια, η ετοιμασία της σχετικής νομοθεσίας, η εξεύρεση των κατάλληλων projects και η εξεύρεση της χρηματοδότησης θα χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα.

Για να αντιμετωπίσει τη στασιμότητα στην Ευρωζώνη, ο κ. Ντράγκι θα ήθελε να εισαγάγει μια ποσοτική νομισματική χαλάρωση, αλλά αντιμετωπίζει ενστάσεις από τη Γερμανία και ορισμένα μέλη του Συμβουλίου της ΕΚΤ. Παράλληλα, η δημοσιονομική επέκταση παρεμποδίζεται από τη Γερμανία, που επιμένει στην αυστηρή εφαρμογή της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Παράλληλα, οι εκλογές που θα διεξαχθούν στην Ελλάδα στις 25/1/2015 για ανάδειξη νέου Κοινοβουλίου είναι δυνατόν να δημιουργήσουν αναταραχή στις αγορές. Επίσης, η Πορτογαλία και η Ισπανία θα έχουν εκλογές το 2015, στις οποίες κόμματα τα οποία είναι αντίθετα με την υπερβολική λιτότητα αναμένεται ότι θα έχουν καλά αποτελέσματα. Στην Ιταλία, τρία από τα τέσσερα πιο μεγάλα κόμματα έχουν μετατραπεί σε αντιευρωπαϊστικά.

Για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ρευστότητας

Ο κ. Ντράγκι έχει εντείνει τις προσπάθειές του έτσι ώστε η Κομισιόν να καταρτίζει κανονισμούς σχετικά με τις οικονομικές πολιτικές των κρατών-μελών, τονίζοντας ότι οι κίνδυνοι για διάλυση της Ευρωζώνης θα υφίστανται μέχρι που η Κομισιόν εξασφαλίσει από τα κράτη-μέλη εξουσίες για να ελέγχει τη δημοσιονομική πολιτική και τις προσπάθειες που τα κράτη-μέλη καταβάλλουν για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Ο κ. Ντράγκι εισηγείται τον έλεγχο από την Κομισιόν των μεταρρυθμιστικών μέτρων, έτσι ώστε να μειωθεί η πίεση στην ΕΚΤ από τη Γερμανία, για να προχωρήσει η ΕΚΤ στην υιοθέτηση της πολιτικής ποσοτικής χαλάρωσης, δηλαδή την αγορά κυβερνητικών ομολόγων.

Στο μεταξύ, ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ κ. Vitor Constancio δήλωσε ότι, αν τα υφιστάμενα νομισματικά μέτρα αποτύχουν να αντιμετωπίσουν την οικονομική στασιμότητα, η ΕΚΤ θα είναι έτοιμη στις αρχές του χρόνου να εισαγάγει τη νομισματική ποσοτικής χαλάρωσης.

Η πιθανότητα να εισαχθεί ποσοτική χαλάρωση με την αγορά κυβερνητικών ομολόγων αυξήθηκε, μετά που η προσφορά για την αγορά ομολόγων στη δευτερογενή αγορά απέτυχε, αφού, ενώ προβλεπόταν ότι οι τράπεζες θα δανείζονταν ομόλογα αξίας €317 δις, πήραν δάνεια με χαμηλά επιτόκια μονό €129,8 δις.

Η προσφορά αυτή ήταν μέρος οκτώ δημοπρασιών που αποφασίστηκαν τον περασμένο Ιούνιο, για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ρευστότητας στην Ευρωζώνη, με το να δοθεί ευκαιρία στις Τράπεζες να δανειστούν σε εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια, υπό τον όρο, όμως, να δανείσουν τα ποσά αυτά στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.

ΠΑΡΗΣ ΗΛΙΑ
[email protected].
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα,
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG)