Θα λύσει το πρόβλημα των μη εξυπηρετουμένων;
Ποια τα θετικά και τα αρνητικά της μνημονιακής πρόνοιας, που θα τεθεί σε ισχύ τέλος Ιανουαρίου

Η πώληση δανείων από τραπεζικά ιδρύματα σε τρίτους έρχεται να ρυθμιστεί νομοθετικά, όπως άλλωστε προνοεί το μνημόνιο, περί τα τέλη Ιανουαρίου. Εργαλείο στην προσπάθεια να λυθεί ο γόρδιος δεσμός της αναχαίτισης των υψηλών ποσοστών μη εξυπηρετούμενων δανείων φιλοδοξεί να δώσει η μνημονιακή πρόνοια της πακετοποίησης και πώλησης δανείων σε τρίτους. Η σχετική πρόνοια του μνημονίου, που αποκάλυψε προ μηνών το «Σίγμα», αναφέρει ότι το νομοσχέδιο πρέπει να είναι έτοιμο τέλη Ιανουαρίου.

Η πρόνοια του μνημονίου
Για να ενθαρρυνθεί η αγορά των επισφαλών στοιχείων ενεργητικού, οι Αρχές θα επιτρέπουν και θα διευκολύνουν τους δανειστές να μεταφέρουν δάνεια, μαζί με τις εξασφαλίσεις και τους τίτλους σε τρίτους, με ελάχιστο κόστος συναλλαγής, χωρίς να χρειάζεται να ληφθεί η συναίνεση του οφειλέτη. Στην Κεντρική Τράπεζα εργάζονται επί του σχετικού νομοσχεδίου, το οποίο αναμένεται να τεθεί ενώπιον της επόμενης συνεδρίας του Διοικητικού της Συμβουλίου, ώστε να διασκεδαστούν οι ανησυχίες που εγείρονται. Σύμφωνα με τα όσα ανέφεραν στη Βουλή για το θέμα η Διοικητής και τεχνοκράτες της Κεντρικής Τράπεζας:

Οι εταιρείες που θα μπορούν να αγοράζουν δάνεια θα πρέπει να είναι εγγεγραμμένες στην Κύπρο, να υπόκεινται στο ίδιο ρυθμιστικό εποπτικό πλαίσιο με τα πιστωτικά ιδρύματα και να διαθέτουν συγκεκριμένα κεφάλαια, το ύψος των οποίων θα καθορίσει η Κεντρική Τράπεζα. Αυτό θα συμβάλει στον καλύτερο έλεγχο των εταιρειών (νέων δικαιούχων των δανείων), στην αντιμετώπιση των δανειοληπτών και κατά πόσον εφαρμόζουν τις πρόνοιες του νόμου. Σημειώνεται ότι στις πλείστες των περιπτώσεων πωλήσεως δανείων, το τραπεζικό ίδρυμα συνεχίζει, μέσω συμφωνίας, να διαχειρίζεται το δανειακό χαρτοφυλάκιο και τους δανειολήπτες προς όφελος των επενδυτών.

Νόμος εκποιήσεων
Την ίδια ώρα και στον νόμο των εκποιήσεων που ψήφισε η Βουλή έχει περιληφθεί συγκεκριμένη παράγραφος, η οποία προνοεί ότι: Ο δανειολήπτης, σε περίπτωση πώλησης του δανείου του, θα διατηρεί όλα τα δικαιώματά του, όπως η αναδιάρθρωση του δανείου ή η προσφυγή του στον διαμεσολαβητή. Το μέτρο της πακετοποίησης και πώλησης δανείων από τραπεζικά ιδρύματα σε τρίτους εμπεριέχει θετικά και αρνητικά στοιχεία για τα τραπεζικά ιδρύματα.

Τα θετικά
- Μπορεί να θεωρηθεί ως "καθαρή λύση", εφόσον φεύγουν άμεσα από τους ισολογισμούς των τραπεζών μη εξυπηρετούμενα δάνεια (αν αυτά επιλεγούν να πωληθούν).
- Σε περίπτωση αναδιάρθρωσης μη εξυπηρετούμενου δανείου, με τη νέα αναμενόμενη οδηγία, το δάνειο παραμένει ως μη εξυπηρετούμενο για ένα χρόνο.
- Αντί τα τραπεζικά ιδρύματα να αναμένουν σταδιακή αποπληρωμή των δανείων σε βάθος χρόνου, λαμβάνουν άμεση ρευστότητα.

Τα αρνητικά
Το ζητούμενο είναι η τιμή πώλησης και ποια δάνεια θα πωληθούν. Πώληση μη εξυπηρετούμενων δανείων συνεπάγεται μεγάλη έκπτωση στην τιμή. Συνεπώς:
- Τα τραπεζικά ιδρύματα πρέπει να μελετήσουν πώς επηρεάζονται οι κεφαλαιακές τους βάσεις, κυρίως από την τιμή πώλησης.
- Εάν π.χ. έχουμε ένα δάνειο €100 χιλ. για το οποίο η τράπεζα προέβλεψε ζημιές €40 χιλ. (και βάσει αυτών ανακεφαλαιοποιήθηκε), τότε εάν το πωλήσει στις €65 χιλ. καταγράφει κέρδος.
Εάν πωληθεί κάτω των €60 χιλ., προκύπτει κεφαλαιακή ανάγκη. Η αγορά προβληματικών δανείων (distressed assets) είναι αναπτυγμένη σε άλλες χώρες, όπως η Ιρλανδία και η Βρετανία. Συνήθως η αγορά γίνεται σε χαμηλές τιμές από ξένα επενδυτικά ταμεία, τα οποία άρχισαν ήδη να εκδηλώνουν ενδιαφέρον και για την Κύπρο.

Αγορά δανείων
- Σε χώρες όπως η Ιρλανδία και η Ισπανία, μέρος των δανείων αγοράστηκαν από εταιρείες όπου συμμετέχει το κράτος.
- Ζητούμενα σε τέτοιες περιπτώσεις είναι η χρηματοδότηση των κρατικών εταιρειών, ώστε να αγοράσουν τα δάνεια, και η τιμή μεταφοράς των δανείων.
- Στην Κύπρο, ο οποιοσδήποτε μηχανισμός, δεν πρέπει να αυξάνει το δημόσιο χρέος, το οποίο βρίσκεται στο 105% και να μη δημιουργεί δυσανάλογο βάρος επί των φορολογουμένων.
Εδώ έρχεται να προστεθεί στην εξίσωση και η κίνηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο, να αγοράζει τιτλοποιημένα δάνεια. Συγκεκριμένα, αντί να αγοράζουν τίτλους, όπως μετοχές, με εξασφάλιση δάνεια, επενδυτές, τα αγοράζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική, με αντάλλαγμα την παροχή ρευστότητας στα τραπεζικά ιδρύματα.