Ανύπαρκτος ο έλεγχος τιμών των καυσίμων
Η Ελεγκτική Υπηρεσα προτείνει πέντε μέτρα για πλήρη διόρθωση των αδυναμιών και κενών που παρουσιάζονται

Αδυναμίες και κενά στην παρακολούθηση των τιμών πώλησης πετρελαιοειδών στην Κύπρο από την Υπηρεσία Ανταγωνισμού και Προστασίας του Καταναλωτή (ΥΠΑΚ), διαπιστώνει για άλλη μια χρονιά η Ελεγκτική Υπηρεσία.

Όπως αναφέρεται σε σχετικό υποκεφάλαιο για το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, «παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή για την παρακολούθηση των τιμών των πετρελαιοειδών προχώρησε στην αλλαγή της διαδικασίας παρακολούθησης των τιμών, οι αδυναμίες και τα κενά, που συνεχίζουν να παρατηρούνται, είναι τέτοια που εξακολουθούν να μην επιτρέπουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων κατά πόσον, όπως αναφέρεται στον Νόμο, το ύψος των τιμών στις οποίες διατίθενται τα προϊόντα αυτά στην αγορά είναι ή όχι σε υπερβολικά πιο ψηλό επίπεδο από ό,τι δικαιολογείται από τις διεθνείς και εγχώριες συνθήκες.

Η Υπηρεσία μας παρατηρεί ότι, δέκα χρόνια μετά τη ψήφιση του σχετικού Νόμου, και ενώ ενδεχομένως να υπάρχει η εντύπωση στους καταναλωτές ότι διεξάγεται ικανοποιητικός έλεγχος των τιμών, αυτός ουσιαστικά δεν διεξάγεται», επισημαίνει περαιτέρω ο Γενικός Ελεγκτής, Οδυσσέας Μιχαηλίδης στην ετήσια έκθεσή του.

Εισηγήσεις Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Με βάση την πιο πάνω διαπίστωση και δεδομένης της σημαντικότητας του έργου της ΥΠΑΚ και της Επιτροπής, το οποίο έχει άμεση σχέση με την προστασία του καταναλωτή, η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγήθηκε πέντε μέτρα. Σύμφωνα με την έκθεση, ο Υπουργός Ενέργειας θα πρέπει να καθορίσει, ενδεχομένως με κριτήρια, τη γενική πολιτική, που θα τον καθοδηγεί στο πώς θα εφαρμόζει τη συγκεκριμένη πρόνοια του Νόμου για έκδοση διατάγματος, όταν εύλογα πιστεύει ότι το ύψος των τιμών είναι σε «υπερβολικά πιο ψηλό επίπεδο», έτσι ώστε οι αποφάσεις για έκδοση ή μη έκδοση διατάγματος να είναι καλύτερα αιτιολογημένες.

Παράλληλα, υποδεικνύεται, θα πρέπει να αναθεωρηθεί/τεκμηριωθεί το όριο σημαντικής απόκλισης μεταξύ της αποδεκτής και της πραγματικής τιμής πώλησης πετρελαιοειδών το οποίο, εφόσον ξεπεραστεί, θα πρέπει να οδηγεί, σύμφωνα με Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, σε σύγκλιση της Επιτροπής. Θα πρέπει, δηλαδή, να διορθωθεί ο τρόπος υπολογισμού του ύψους των εξόδων και του αποδεκτού κέρδους των εταιρειών. Προς τούτο η Ελεγκτική Υπηρεσία προτείνει:

- Η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί σε μια εις βάθος ανάλυση των εξόδων των εταιρειών, έτσι ώστε να είναι σε θέση να εντοπίσει και να αποκλείσει οποιαδήποτε έξοδα δεν σχετίζονται με την εμπορία πετρελαιοειδών.
- Το ύψος του κέρδους των εταιρειών, το οποίο θα χρησιμοποιείται ως παράμετρος στο κοστολόγιο, πρέπει να είναι το αποδεκτό κέρδος, όπως αυτό θα καθορίζεται από την Επιτροπή κατόπιν μελέτης και επεξεργασίας όλων των δεδομένων που έχει στη διάθεσή της, και όχι το πραγματικό κέρδος των εταιρειών.

Να ετοιμάζονται έγκαιρα τα κοστολόγια
Επιπρόσθετα, η Ελεγκτική Υπηρεσία τονίζει πως θα πρέπει άμεσα να εξευρεθούν τρόποι και να ληφθούν όλες οι απαραίτητες ενέργειες για έγκαιρη ετοιμασία των κοστολογίων καθώς οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται καθιστούν άσκοπη την όλη διαδικασία ελέγχου. «Τα κοστολόγια θα πρέπει να καταλήγουν όχι μόνο σε μια αναμενόμενη (αποδεκτή) χονδρική τιμή αλλά και σε μια αναμενόμενη λιανική τιμή, η οποία να συγκρίνεται με τις πραγματικές λιανικές τιμές πώλησης.

Με τον τρόπο αυτό ο έλεγχος που διενεργεί η Επιτροπή θα καταδεικνύει, εκεί που διαπιστώνεται υπερβολικά πιο ψηλή τιμή, πόση από αυτή οφείλεται στην εταιρεία και πόση στο πρατήριο, έτσι ώστε να εκδίδεται, εάν το αποφασίσει ο Υπουργός, το ανάλογο Διάταγμα. Τονίζεται ότι θα πρέπει παράλληλα, και αυτό είναι μείζον, να ληφθούν μέτρα για ενίσχυση του ανταγωνισμού σε χονδρικό και λιανικό επίπεδο, όπως είναι η εξεύρεση πρόσθετων αποθηκευτικών χώρων, η ενθάρρυνση της αποσύνδεσης των πρατηρίων από τις εταιρείες χονδρικής πώλησης, η δημιουργία πρατηρίων χαμηλού κόστους κ.λπ.», καταλήγει ο Γενικός Ελεγκτής.

Κέρδη εκ. ευρώ για κάθε σεντ αύξηση
Σε άλλο σημείο της Έκθεσής του για τις τιμές των πετρελαιοειδών, ο κ. Μιχαηλίδης αγγίζει και το θέμα των κερδών για τις εταιρείες πετρελαιοειδών κάθε φορά που ανεβαίνουν οι τιμές. «Δεδομένου ότι οι παγκύπριες πωλήσεις (για τη βενζίνη 95 οκτανίων, το πετρέλαιο κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης) για το 2013 ανέρχονταν σε περίπου 850 εκ. λίτρα (2012: 1,1 δις λίτρα), για κάθε 1 σεντ ανά λίτρο αύξηση στην τιμή πώλησης για ένα έτος, τα έσοδα και κατ' επέκταση τα κέρδη των εταιρειών/πρατηρίων αυξάνονται κατά περίπου €8,5 εκ. (2012: €11 εκ.) ετησίως, τα οποία μεταφράζονται σε επιπλέον κόστος για τους καταναλωτές», σημειώνει.

Να λάβει μέτρα το Υπουργείο
Πάντως, ο Αναπληρωτής Πρόεδρος του ΕΥΡΩΚΟ, Μιχάλης Γιωργάλλας, σχολιάζοντας τις διαπιστώσεις του Γενικού Ελεγκτή για τα καύσιμα, ανέφερε: «Τελικά στην αγορά καυσίμων υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, αφού ο Γενικός Ελεγκτής διαπιστώνει ότι δεν διεξάγεται ικανοποιητικός έλεγχος στις τιμές πώλησης των πετρελαιοειδών και ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν είναι σε θέση να ξέρουν αν οι τιμές πώλησης καυσίμων είναι ή όχι υπέρμετρα υψηλές.

Η αδυναμία στην παρακολούθηση της διαμόρφωσης των λιανικών τιμών πώλησης των πετρελαιοειδών στα πρατήρια αφήνει τους καταναλωτές εκτεθειμένους στις κερδοσκοπικές ορέξεις των εταιρειών και των πρατηρίων. Καλούμε το Υπουργείο Εμπορίου να ενεργήσει άμεσα και να προχωρήσει στη βελτίωση των υφιστάμενων μηχανισμών ελέγχου, ζητώντας και τη συνδρομή της Βουλής, προκειμένου να ενισχυθεί το θεσμικό πλαίσιο που υπάρχει σήμερα και προστατεύει τους καταναλωτές από φαινόμενα αισχροκέρδειας. Επιβάλλεται να θεσπιστούν πρόσθετες διαδικασίες ελέγχου πέραν από την επιβολή πλαφόν που υπάρχει σήμερα, ώστε να μπορεί το Υπουργείο Εμπορίου να παρεμβαίνει και να διορθώνει τις στρεβλώσεις στην αγορά, πατάσσοντας ακαριαία τα φαινόμενα αισχροκέρδειας», κατέληξε ο κ. Γιωργάλλας.

Σερί μειώσεων το τελευταίο διάστημα
Αξίζει πάντως να αναφερθεί πως το τελευταίο διάστημα και μετά τις δεκάδες φωνές αντίδρασης για το γεγονός πως η διεθνής τιμή πώλησης του μαύρου χρυσού σημείωνε συνεχή μείωση, ενώ στην Κύπρο οι τιμές των πετρελαιοειδών παρέμεναν ψηλά, έχει καταγραφεί ένα σερί μειώσεων στις τιμές των καυσίμων.

Ως αποτέλεσμα αυτής, σήμερα στα πρατήρια ανά το παγκύπριο οι τιμές καυσίμων διαμορφώνονται ως εξής:
· Βενζίνη 95 οκτανίων: 1,299-1,359 (1,331) ευρώ.
· Βενζίνη 98 οκτανίων: 1,339-1,392 (1,357) ευρώ.
· Πετρέλαιο κίνησης: 1,329-1,392 (1,354) ευρώ.
· Πετρέλαιο θέρμανσης: 0,907-1,024 (0,917) ευρώ.
· Κηροζίνη: 0,974-1,099 (0,984) ευρώ.

Σημειώνεται δε πως αναμένεται εντός των ημερών και νέα μείωση των τιμών, ενώ δυο, τουλάχιστον, εταιρείες καυσίμων έχουν ήδη ανακοινώσει πως διαθέτουν προς πώληση το πετρέλαιο θέρμανσης προς ενενήντα σεντ το λίτρο.

Στο χαμηλότερο σημείο πενταετίας
Σε μια άλλη εξέλιξη, στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας, υποχώρησε χθες η τιμή του πετρελαίου μπρεντ, επηρεαζόμενη αρνητικά από την επιβράδυνση της βιομηχανικής δραστηριότητας στην Κίνα και την Ευρώπη. Συγκεκριμένα, η τιμή του μπρεντ υποχώρησε κατά 2,4% στα 68,54 δολάρια το βαρέλι, ενώ στη συνέχεια αυξήθηκε στα 69,63 δολάρια το βαρέλι. Η μείωση των τιμών του «μαύρου χρυσού» συνεχίζεται επί πέντε μήνες, καθώς η προσφορά του υπερκαλύπτει τη ζήτηση.

Ο ΟΠΕΚ (Οργανισμός Πετρελαιο-εξαγωγών Χωρών) απέρριψε την περασμένη εβδομάδα το αίτημα για μείωση της παραγωγής του, ώστε να αυξηθούν οι τιμές. Η διολίσθηση των τιμών του πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων ενίσχυσε τους φόβους για το ενδεχόμενο αποπληθωρισμού, ιδιαίτερα στην Ευρωζώνη και την Ιαπωνία, ενώ η προοπτική χαλαρότερης νομισματικής πολιτικής ώθησε την ισοτιμία του γεν έναντι του δολαρίου σε χαμηλό 7ετίας. Επιπλέον, ο οίκος Moody's υποβάθμισε το αξιόχρεο της Ιαπωνίας κατά μία βαθμίδα σε A1 με σταθερή προοπτική.