Κυπριακός τραπεζικός τομέας και η επόμενη ημέρα…

Τα παραδοσιακά τεστ αντοχής, που είναι κομμάτι της αξιολόγησης, είναι παρόμοια με αυτά που διεξήχθησαν στο παρελθόν, με αποτελέσματα που δεν ήταν πάντοτε τα αναμενόμενα

ΥΠΑΡΧΕΙ ένα νέο στοιχείο στην τελευταία αξιολόγηση που τη διαφοροποιεί από προηγούμενες

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης και των τεστ αντοχής του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις στην ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική κοινότητα. Πολλοί καλωσόρισαν τα αποτελέσματα ως ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς ένα ολοκληρωμένο και ασφαλέστερο ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα, κάτω από την εποπτεία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Άλλοι υποστηρίζουν ότι η ΕΚΤ και η ΕΑΤ είχαν διεξαγάγει παρόμοιες αξιολογήσεις στο παρελθόν, χωρίς όμως αυτές να αποκαλύψουν τις κεφαλαιακές αδυναμίες των ευρωπαϊκών τραπεζών. Οι διοργανωτές υποστηρίζουν ότι τα πράγματα διαφέρουν αυτή τη φορά.

Τα παραδοσιακά τεστ αντοχής, που είναι κομμάτι της αξιολόγησης, είναι παρόμοια με αυτά που διεξήχθησαν στο παρελθόν, με αποτελέσματα που δεν ήταν πάντοτε τα αναμενόμενα (ο σκοπός των τεστ αντοχής είναι να προσομοιώσουν ακραίες καταστάσεις, π.χ. σημαντική μείωση της τιμής των ακινήτων, με σκοπό να ελέγξουν ότι η τράπεζα θα παραμείνει φερέγγυα).

Υπάρχει, όμως, ένα νέο στοιχείο στην τελευταία αξιολόγηση που τη διαφοροποιεί από προηγούμενες. Η ΕΚΤ, χρησιμοποιώντας εξωτερικούς ελεγκτές, διεξήγαγε ταυτόχρονα και ένα περιεκτικό έλεγχο των στοιχείων ενεργητικού (Asset Quality Review) των τραπεζών που συμμετείχαν στην άσκηση, για να εντοπίσει τις περιπτώσεις κατά τις οποίες αυτά δεν είχαν αποτιμηθεί σωστά.

Το πιο σημαντικό στοιχείο ενεργητικού σε μια τράπεζα είναι το δανειακό χαρτοφυλάκιο, η αξία του οποίου εξαρτάται από την ικανότητα του δανειζομένου να αποπληρώσει το δάνειο και από την αξία της εξασφάλισης που έχει η τράπεζα πάνω σε αυτό. Μέσω αυτού του ελέγχου, η ΕΚΤ και η ΕΑΤ ήθελαν, πριν πραγματοποιήσουν τα stress tests, να αποκαλύψουν τυχόν προβληματικά δάνεια, τα οποία ήταν «κρυμμένα» στους ισολογισμούς των τραπεζών.

Η ΕΚΤ έχει επενδύσει πολλά πάνω σε αυτή την αξιολόγηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα και γι’ αυτό είναι σημαντικό να καταλάβουμε ποιοι είναι οι στόχοι της και ποια θα είναι τα πιθανά οφέλη για όσους είναι άμεσα ή έμμεσα επηρεαζόμενοι από το κυπριακό τραπεζικό σύστημα, αν αυτοί οι στόχοι επιτευχθούν.

Οι στόχοι της ΕΚΤ φαίνεται να επικεντρώνονται στα ακόλουθα:

1) Να ενισχύσει την εναρμόνιση του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα (π.χ. με τη χρήση ενός κοινού ορισμού για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια), προσφέροντας έτσι καλύτερη και ευκολότερα συγκρίσιμη πληροφόρηση γύρω από την πιστοληπτική ικανότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών.

2) Να «καθαρίσει» τους ισολογισμούς των τραπεζών πριν να αναλάβει τοn ρόλο της ως εποπτική Aρχή.

3) Να διασφαλίσει ότι ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως ο μηχανισμός εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ.

4) Τέλος, να ενδυναμώσει την αντίληψη ότι η ΕΚΤ είναι το πιο αξιόπιστο χρηματοοικονομικό ίδρυμα της Ευρώπης.

Όλα τα πιο πάνω είναι σημαντικές προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν την εγκαθίδρυση του ΕΕΜ και στη συνέχεια τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής τραπεζικής ένωσης. Ποια είναι όμως τα πιθανά οφέλη που θα έχει η επίτευξη των πιο πάνω στόχων, καθώς και η εγκαθίδρυση του ΕΕΜ στον κυπριακό τραπεζικό τομέα;

Καταθέτες

Οι καταθέτες είναι οι πρώτοι που αναμένεται να επωφεληθούν από το νέο καθεστώς, τόσο μέσω της βελτιωμένης διαφάνειας και της πιο αξιόπιστης πληροφόρησης γύρω από την πιστοληπτική ικανότητα των κυπριακών τραπεζών, όσο και από το γεγονός ότι οι κυπριακές τράπεζες θα είναι τώρα κάτω από την εποπτεία της ΕΚΤ. Με αυτό τον τρόπο, αναμένεται να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα και να μειωθεί η δυσπιστία των καταθετών σχετικά με την ασφάλεια των καταθέσεών τους.

Δανειολήπτες

Τα οφέλη για τους δανειολήπτες αναμένεται να είναι εξίσου σημαντικά. Καταρχάς, η αναμενόμενη αύξηση στη ρευστότητα του κυπριακού τραπεζικού τομέα, λόγω της βελτίωσης της εμπιστοσύνης των καταθετών, θα δώσει την ευκαιρία στις τράπεζες να διοχετεύσουν ρευστότητα στην πραγματική οικονομία μέσω της παραχώρησης περισσότερων δανείων.

Επιπλέον, η μείωση στις εκροές καταθέσεων θα επιτρέψει στις τράπεζες να μειώσουν πρώτα τα καταθετικά επιτόκια και ακολούθως τα δανειστικά επιτόκια, μειώνοντας έτσι το κόστος δανεισμού. Τέλος, η εποπτεία από τον ΕΕΜ θα βελτιώσει τις διαδικασίες αποδοχής και παρακολούθησης δανείων που εφαρμόζουν οι κυπριακές τράπεζες, προστατεύοντας έτσι τους δανειολήπτες από μη βιώσιμα επίπεδα δανεισμού.

Φορολογούμενοι

Το άμεσο όφελος για τους φορολογούμενους στην Κύπρο είναι το γεγονός ότι η αξιολόγηση δεν υπέδειξε επιπλέον κεφαλαιουχικές ανάγκες του τραπεζικού συστήματος και ως αποτέλεσμα, η κυπριακή Kυβέρνηση δεν χρησιμοποίησε τα κονδύλια που ήταν διαθέσιμα από την Tρόικα για αυτό τοn σκοπό. Χρήση αυτών των κονδυλίων θα οδηγούσε σε αύξηση του δημόσιου χρέους με πιθανόν αρνητικές επιπτώσεις στους Κύπριους φορολογούμενους.

Επιπρόσθετα, η εποπτεία των κυπριακών τραπεζών από τον ΕΕΜ θα προστατεύσει τους Κύπριους φορολογούμενους από μελλοντικές τραπεζικές κρίσεις. Πλέον, η διαχείριση των προβληματικών τραπεζών που βρίσκονται κάτω από την εποπτεία του ΕΕΜ θα γίνεται από ένα Ενιαίο Μηχανισμό Εξυγίανσης, που θα χρηματοδοτείται από τον τραπεζικό τομέα, μειώνοντας έτσι το κόστος για τους φορολογούμενους και την πραγματική οικονομία.

Μέτοχοι και επενδυτές

Τέλος, οι μέτοχοι και οι επενδυτές στον τραπεζικό τομέα αναμένεται να επωφεληθούν από τη βελτιωμένη πληροφόρηση γύρω από την πιστοληπτική ικανότητα των κυπριακών τραπεζών, αφού αυτή θα οδηγήσει σε πιο αποτελεσματική λήψη επενδυτικών αποφάσεων.

Μελλοντικές προκλήσεις

Αν και ακόμη δεν είναι ξεκάθαρο ποια από τα πιο πάνω πιθανά οφέλη θα πραγματοποιηθούν, είναι σημαντικό για τον κυπριακό τραπεζικό τομέα να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που παρουσιάζεται μέσω αυτών των εξελίξεων και να προχωρήσει με τις απαραίτητες οργανωτικές και διαρθρωτικές αλλαγές, έτσι ώστε να μεγιστοποιήσει τα οφέλη για όλους τους επηρεαζόμενους από το τραπεζικό σύστημα.

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΕΥΛΑΒΗ
Assistant Manager
Συμβουλευτικές Υπηρεσίες, Διαχείριση Χρηματοοικονομικού Κινδύνου
KPMG Limited