Ερωτήματα από την απόφαση του Ευρωδικαστηρίου - Η δήλωση του Γιούρογκρουπ

Ποιος οφείλει τα δισεκατομμύρια στους ανασφάλιστους καταθέτες; Η Κυπριακή Δημοκρατία μόνη της ή μαζί με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα;

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ Δικαστήριο με την απόφασή του ουσιαστικά παραπέμπει τους ενάγοντες, τους ανασφάλιστους δηλαδή καταθέτες που πλήρωσαν τη νύφη, στην Κυπριακή Δημοκρατία για αποζημιώσεις

Σοβαρά ερωτήματα και νομικά σημεία, τα οποία χρήζουν ερμηνείας, εγείρει η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ενώπιον του οποίου προσέφυγαν Κύπριοι ανασφάλιστοι καταθέτες, οι οποίοι υποχρεώθηκαν πέρυσι να αποζημιώσουν τους ασφαλισμένους καταθέτες, αφού το κράτος, το οποίο όφειλε να τους αποζημιώσει, δεν μπορούσε να το κάμει.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε την περασμένη Τετάρτη ότι το Γιούρογκρουπ, το οποίο, όπως μας ελέχθη, ήταν το σώμα που αποφάσισε το κούρεμα των καταθέσεων στην Κύπρο, δεν μπορεί να παίρνει αποφάσεις. Αποφάσισε, επίσης, ότι το Γιούρογκρουπ στις 25 Μαρτίου 2013, την ημέρα δηλαδή που εκδόθηκε η ανακοίνωση με τα μέτρα που θα λαμβάνονταν στην Κύπρο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, έκαμε μόνον το εξής:

«Εξέθεσε σε πολύ γενικές γραμμές ορισμένα μέτρα που συμφωνήθηκαν σε πολιτικό επίπεδο, δεν έλαβε καμία οριστική θέση ως προς τη χορήγηση στήριξης προς την Κύπρο ή ως προς τους όρους που το κράτος αυτό θα έπρεπε να τηρήσει και δεν ανέφερε ότι η συνδρομή θα εχορηγείτο μόνο στην περίπτωση που η Κύπρος έθετε σε εφαρμογή μέτρα αναδιαρθρώσεως για τις τράπεζες».

Το αδειανό ταμείο, η χρεοκοπία και οι ανασφάλιστοι

Με την απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ουσιαστικά παραπέμπει τους ενάγοντες, τους ανασφάλιστους δηλαδή καταθέτες που πλήρωσαν τη νύφη, στην Κυπριακή Δημοκρατία για αποζημιώσεις. Η Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, δεν έχει να πληρώσει. Αν είχε, θα το έκανε από πέρσι και δεν θα φόρτωνε τα δισεκατομμύρια που χρειαζόταν ο τραπεζικός τομέας στους ανασφάλιστους καταθέτες.

Στην ουσία, οι Κύπριοι πολίτες πλήρωσαν αυτά που το κράτος θα έπρεπε να πληρώσει, μια και αυτό λέει η ευρωπαϊκή νομοθεσία: Κάθε κράτος μέλος διατηρεί ταμείο, το οποίο σε περίπτωση που μια τράπεζα πτωχεύσει ή αδυνατεί να πληρώσει τους καταθέτες της, αποπληρώνει όσους έχουν καταθέσεις μέχρι 100.000 ευρώ. Η Κύπρος είχε δημιουργήσει αυτό το ταμείο, πλην όμως ήταν αδειανό.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είχε πει τότε, ότι δεν θα άφηνε την Κύπρο να χρεοκοπήσει. Έτσι αποφασίσθηκε όπως το τίμημα το πληρώσουν οι καταθέτες που είχαν περισσότερα από 100.000 ευρώ, δεν καλύπτονταν δηλαδή από τη νομοθεσία για την αποζημίωση, θεωρούνταν ανασφάλιστοι.

Flashback: Τι είχε αποφασισθεί στο Γιούρογκρουπ

Με αφορμή την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, προστρέξαμε στην περίφημη ανακοίνωση του Γιούρογκρουπ της 25ης Μαρτίου 2013.

Ο τίτλος της είναι ο εξής:

«Το Γιούρογκρουπ κατέληξε σε συμφωνία με τις κυπριακές Αρχές στα βασικά σημεία, τα οποία είναι απαραίτητα για ένα μελλοντικό πρόγραμμα μακροοικονομικής προσαρμογής».

Στις δύο πρώτες παραγράφους της ανακοίνωσης/ δήλωσης εκείνης, αναφέρεται ότι τη συμφωνία υποστηρίζουν όλα τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης, ότι το Γιούρογκρουπ υποστηρίζει τους Κύπριους πολίτες στις δύσκολες περιστάσεις τους καθώς και ότι στόχος του προγράμματος στήριξης είναι να βοηθηθεί η Κύπρος να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζει.

Η τρίτη παράγραφος παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Παρά το γεγονός ότι ο τίτλος μιλά για συμφωνία, στην παράγραφο αυτή αναφέρεται αορίστως ότι «το Γιούρογκρουπ χαιρετίζει τα σχέδια για αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα όπως περιγράφονται στο παράρτημα». Δεν αναφέρει πουθενά, στην παράγραφο αυτή, ΠΟΙΟΥ τα σχέδια χαιρετίζει το Γιούρογκρουπ.

Ταυτότητα και δόλιες πρακτικές

ΣΤΗΝ πρώτη παράγραφο του παραρτήματος, τα σχέδια αυτά αποκτούν ταυτότητα. Ιδού τι αναφέρεται στην παράγραφο αυτή:

«Μετά την παρουσίαση από τις κυπριακές Αρχές των σχεδίων πολιτικής τους, τα οποία χαιρετίσθηκαν ευρέως από το Γιούρογκρουπ, αποφασίσθηκαν τα ακόλουθα» (σ.σ. Πρόκειται για τα γνωστά σχέδια για τη διάλυση της Λαϊκής, τον διαχωρισμό της σε καλή και κακή τράπεζα, την αγορά της καλής Λαϊκής από την Τράπεζα Κύπρου και τα άλλα μέτρα που ελήφθησαν σε σχέση με τον τραπεζικό τομέα).

Το Γιούρογκρουπ αποδίδει στην παράγραφο αυτή την πατρότητα των σχεδίων στις κυπριακές Αρχές, στις οποίες, όμως, αποδίδει και κάτι άλλο, εξίσου σημαντικό. Αναφέρεται συγκεκριμένα στην παράγραφο αριθμός 9 της ανακοίνωσης/δήλωσης, το εξής:

«Το Γιούρογκρουπ σημειώνει την πρόθεση των κυπριακών Αρχών να αποζημιώσουν τα θύματα δόλιων πρακτικών σύμφωνα με τις καθιερωμένες νομικές και δικαστικές διαδικασίες, εκτός του προγράμματος (στήριξης)».

Με την παράγραφο αυτή στην ουσία το Γιούρογκρουπ αποσείει από τους ώμους του και μεταφέρει στους ώμους των κυπριακών Αρχών, οποιαδήποτε νομική ευθύνη για αποζημιώσεις προς όσους καταστούν θύματα «δόλιων πρακτικών». Ποιος ήταν ο λόγος για τον οποίο κρίθηκε αναγκαίο να περιληφθεί η παράγραφος αυτή και τι ακριβώς σημαίνει «δόλιες πρακτικές» μόνον όσοι ήταν παρόντες στις συζητήσεις που έγιναν πέρσι τον Μάρτιο στις Βρυξέλλες, μπορούν να πουν.

Όπως και να έχουν όμως τα πράγματα, στις διαβουλεύσεις του Μαρτίου του 2013 κάποιοι είχαν στο μυαλό τους ότι θα υπήρχαν απαιτήσεις για αποζημιώσεις. Κάποιοι, επίσης, είχαν στο μυαλό τους ότι τα αποτελέσματα ορισμένων από τις αποφάσεις ίσως να ερμηνεύονταν ως «δόλιες πρακτικές». Διαφορετικά δεν εξηγείται η συμπερίληψη μιας τέτοιας πρόνοιας στην ανακοίνωση/δήλωση, σε χρόνο ανύποπτο.

Έχουν να παίρνουν πολλά…

Όποια και αν είναι η πραγματικότητα, το βέβαιο είναι ότι οι μέτοχοι, οι κάτοχοι αξιογράφων και οι ανασφάλιστοι καταθέτες της Τράπεζας Κύπρου και της Λαϊκής έχουν να παίρνουν πολλά δισεκατομμύρια. Το μέγα νομικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί, εξακολουθεί να παραμένει αναπάντητο. Ποιος οφείλει αυτά τα χρήματα; Η Κυπριακή Δημοκρατία από μόνη της ή μαζί με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα;