Εκτιμά ως υψηλή την πιθανότητα χρεοκοπίας της Κύπρου
Αιτία, σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, αποτελούν οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν στο τραπεζικό σύστημα από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια

Σαν κεραυνός εν αιθρία έσκασε χθες η είδηση, ότι ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Moody’s εκτιμά ως υψηλή την πιθανότητα χρεοκοπίας της Κύπρου και μάλιστα σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Αιτία, σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, αποτελούν οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν στο τραπεζικό σύστημα από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Η είδηση αυτή έρχεται εν μέσω των αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό μέτωπο και της διαφαινόμενης καταψήφισης του νομοσχεδίου για τις εκποιήσεις (αναλυτικότερο ρεπορτάζ στη σελίδα 5), το οποίο, όπως πολλάκις έχει τονιστεί, αποτελεί προαπαιτούμενο για την εκταμίευση της επόμενης δόσης οικονομικής στήριξης στην Κύπρο, ύψους 486 εκατομμυρίων ευρώ.

Πέραν τούτου, η εκτίμηση των Moody’s αποτελεί στην ουσία την κορυφή του… παγόβουνου πιέσεων που ασκούνται στα κόμματα, τόσο της συμπολίτευσης όσο και της αντιπολίτευσης, για την αναγκαιότητα ψήφισης των εκποιήσεων, αφού το κράτος διαθέτει χρήματα για να τα φέρει βόλτα έως τον Νοέμβριο, σύμφωνα με τον Υπουργό Εσωτερικών Σωκράτη Χάσικο.

Η ανακοίνωση
Σύμφωνα με ανακοίνωση του οίκου, η έκθεση αναφέρει ότι αξιολόγηση Caa3 (θετική προοπτική) της Κύπρου αντικατοπτρίζει τους συνεχιζόμενους πιστωτικούς κινδύνους σχετικά με τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών της χώρας, καθώς και τον επακόλουθο αυξημένο κίνδυνο στάσης πληρωμών μεσοπρόθεσμα. Ο οίκος αξιολόγησης εκτιμά ότι η κύρια πρόκληση, με την οποία βρίσκονται αντιμέτωπες οι κυπριακές Αρχές, είναι πώς βοηθούν τις κυπριακές τράπεζες να αντιμετωπίσουν το υψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) (με μέσο όρο στο σύστημα της χώρας το 45%), ένα τρίτο των οποίων αντιπροσωπεύουν οικιστικά δάνεια.

Η έκθεση αποτελεί ενημέρωση των αγορών και δεν συνιστά αξιολόγηση, σημειώνεται. Όσον αφορά στα δημοσιονομικά, επισημαίνεται ότι το πρωτογενές έλλειμμα έχει μειωθεί από 3,2% του ΑΕΠ το 2012 σε 2% του ΑΕΠ το 2013, ποσοστό που βρίσκεται κάτω από τον στόχο που είχε τεθεί από το πρόγραμμα της Τρόικας. Επιπρόσθετα, η Κυβέρνηση πρόσφατα βελτίωσε το προφίλ της, ξεπληρώνοντας νωρίς ομόλογο που θα ωρίμαζε το 2017, από τα έσοδα που συγκέντρωσε από τις διεθνείς αγορές.

Η «βόμβα»
Ωστόσο, ο οίκος αναφέρει ότι το ιστορικά υψηλό χρέος και η συρρίκνωση εισοδημάτων έχουν δοκιμάσει την πιστοληπτική ικανότητα των κυπριακών νοικοκυριών τα τελευταία χρόνια και ενώ έχει βελτιωθεί η αναλογία κόστους - ανταγωνιστικότητας, αυτό δεν έχει μετουσιωθεί σε ισχυρότερη εξαγωγική απόδοση. Ως αποτέλεσμα, οι Moody’s εκτιμούν ότι είναι απίθανο να υπάρξει ουσιαστική οικονομική ανάκαμψη πριν από το 2016. «Παρά το γεγονός ότι η οικονομική συρρίκνωση του 2013 ήταν πιο ήπια απ’ ό,τι αναμενόταν, η ύφεση μπορεί να είναι μεγαλύτερης διάρκειας στο πλαίσιο της υψηλής ανεργίας, της μείωσης μισθών, της διάβρωσης των αποταμιεύσεων και της αναδιάρθρωσης του τραπεζικού τομέα.

Οι εθνικές Αρχές και η Τρόικα αντιμετωπίζουν τώρα την πρόκληση του πώς μπορεί η χώρα να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του υψηλού ποσοστού ΜΕΔ εντός του τραπεζικού συστήματος της Κύπρου», σημειώνουν οι Moody’s και εκτιμούν ότι ο κίνδυνος του τραπεζικού τομέα είναι «πολύ υψηλός» στην Κύπρο, κυρίως λόγω των χαμηλών αρχικών αξιολογήσεων που δόθηκαν στις τράπεζες του συστήματος και ακόμα λόγω του σημαντικού μεγέθους του τραπεζικού τομέα, όπως αυτός καθορίζεται από το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων ως ποσοστό του ΑΕΠ, που τον Μάιο ήταν 485% του ΑΕΠ. Καταληκτικά ο οίκος αναφέρει ότι, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία αναδιάρθρωσης του τραπεζικού τομέα βρίσκεται σε εξέλιξη, οι δράσεις που έχουν καθοριστεί από τις Αρχές και την Τρόικα για να μειωθούν τα υψηλά επίπεδα των ΜΕΔ δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί πλήρως.

Προάγγελος υποβαθμίσεων…
Πάντως, από κυβερνητικής πλευράς αρμόδια πηγή τόνισε στη «Σ» πως η ανακοίνωση των Moody’s μπορεί να ερμηνευτεί και ως ένας προάγγελος νέων υποβαθμίσεων της κυπριακής οικονομίας, με αποτέλεσμα όλες οι προσπάθειες που κατέβαλε τους τελευταίους μήνες το κράτος γι' αναστροφή του αρνητικού κλίματος να πέσουν στο κενό. Υπέδειξε, μάλιστα, πως εάν το νομοσχέδιο για τις εκποιήσεις δεν εγκριθεί από το Κοινοβούλιο, ο κίνδυνος στάσης πληρωμών είναι ορατός, μιας και τα χρήματα που διαθέτουμε μας φτάνουν μέχρι τον Νοέμβρη και χωρίς την επόμενη δόση οικονομικής στήριξης προς την Κύπρο τα πράγματα θα ΄ναι πολύ δύσκολα.

Η ίδια πηγή εμφανίστηκε, πάντως, αισιόδοξη ότι τελικά τα κόμματα θα αναθεωρήσουν τη στάση τους έναντι του νομοσχεδίου για τις εκποιήσεις και την τελευταία στιγμή θα το υπερψηφίσουν. Κληθείς να σχολιάσει αναφορά της εφημερίδας μας, ότι κάτι τέτοιο φαντάζει δύσκολο, τόνισε πως μπορεί να μην περάσει κατά την πρώτη ψηφοφορία το νομοσχέδιο, αλλά να περάσει, όπως κι άλλα νομοσχέδια - κούρεμα, συνεργατισμού - μερικά εικοσιτετράωρα αργότερα, μιας και η Τρόικα έχει ξεκαθαρίσει επί του ζητήματος τις προθέσεις της.

Δηλαδή, ότι το νομοσχέδιο πρέπει να γίνει νόμος και να τεθεί σε ισχύ το αργότερο αρχές Σεπτεμβρίου. «Αν παρ' ελπίδα, όμως, η ψήφιση του νομοσχεδίου δεν καταστεί εφικτή, τότε όλα όσα κτίσαμε θα καταρρεύσουν σαν χάρτινος πύργος, επειδή η Τρόικα δεν συζητά οτιδήποτε άλλο, ασχέτως αν κάποια κόμματα εκτιμούν ότι οι διεθνείς δανειστές μας θα αναθεωρήσουν τις προθέσεις τους σε περίπτωση που το νομοσχέδιο δεν εγκριθεί. Αν είχαν οποιαδήποτε εναλλακτική πρόταση ή αν δέχονταν οτιδήποτε άλλο θα μας το έλεγαν. Γι’ αυτό είναι που πιστεύω πως τελικά το νομοσχέδιο θα εγκριθεί», κατέληξε η κυβερνητική πηγή.

Σταθεροποιήθηκε το χρέος
Σε μιαν άλλη εξέλιξη, το χρέος Γενικής Κυβέρνησης παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερό στα 18,56 δισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος Ιουλίου 2014 (προκαταρκτικά στοιχεία) σε σχέση με το τέλος του Δεκεμβρίου του 2013, όταν ήταν €18,4 δις ευρώ, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιοποίησε την Τετάρτη το Γραφείο Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους του Υπουργείου Οικονομικών. Σύμφωνα με την έκθεση, ο μέσος όρος βραχυπρόθεσμης απόδοσης χρέους συνέχισε να μειώνεται τον Ιούνιο και τον Ιούλιο με τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια να πέφτουν στο 4,22% στο τέλος Ιουλίου από 4,48% στο τέλος του πρώτου τριμήνου 2014.

Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων παρουσίασαν σχετική σταθερότητα κατά την περίοδο του Ιουνίου-Ιουλίου, παραμένοντας γύρω στο 5%, παρά τον αριθμό των αρνητικών ειδήσεων σχετικά με το εξωτερικό περιβάλλον που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία και τις συνεχιζόμενες κρίσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το ισοζύγιο προϋπολογισμού της γενικής κυβέρνησης παρουσίασε έλλειμμα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, της τάξης των 22 εκατομμυρίων σε σύγκριση με προβλεπόμενο έλλειμμα 145 εκατ. ευρώ.

Το πρωτογενές ισοζύγιο δε ήταν πλεονασματικό κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, της τάξης των 171 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον στόχο για πλεόνασμα 46 εκατ. ευρώ, ενώ τα συνολικά έσοδα ανήλθαν σε 3,18 δις ευρώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, σύμφωνα με τις προβλέψεις. Οι συνολικές δαπάνες, από την άλλη, ανήλθαν σε 3,2 δις ευρώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, παρουσιάζοντας μείωση 124 εκατ. ευρώ έναντι των προβλέψεων στο μνημόνιο. Σύμφωνα με το μακροοικονομικό σενάριο, που συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια της 5ης αξιολόγησης του κυπριακού προγράμματος, το ισοζύγιο του προϋπολογισμού εκτιμάται ότι θα παρουσιάζει μια βελτίωση, με το έλλειμμα να μειώνεται στο 4,7% του ΑΕΠ το 2014, σε σύγκριση με 5,4% το προηγούμενο έτος.

Η χρηματοδότηση του χρέους
ΟΣΟΝ αφορά τη χρηματοδότηση του δημοσίου χρέους, η έκθεση αναφέρεται στην έκδοση πενταετούς ομολόγου από την Κυβέρνηση τον Ιούνιο ύψους 750 εκατ. ευρώ, με απόδοση 4,85%. «Την 1η Ιουλίου, η Δημοκρατία προχώρησε σε μερική πρόωρη αποπληρωμή του κρατικού ομολόγου προς την Τράπεζα Κύπρου ύψους 950 εκ., που οδήγησε στη μείωση της εξάρτησης της Τράπεζας από τον έκτακτο μηχανισμό ρευστότητας ELA και είχε θετική επίδραση της τάξης των 95 εκατ. στον δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1. Στο 1ο τρίμηνο του 2014, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά -4,1% σε σύγκριση με -4,9% το 4ο τρίμηνο του 2013 σε ετήσια βάση, κυρίως λόγω της επιδείνωσης των επιδόσεων του δευτερογενούς τομέα και του χρηματοπιστωτικού τομέα», προστίθεται.

Οι προβλέψεις
ΤΗΝ ίδια ώρα, το Υπουργείο Οικονομικών διατηρεί τις προβλέψεις του ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας θα παραμείνει αρνητικός το 2014 γύρω στο 3,5-4% και προβλέπεται ότι θα υπάρχει ανάκαμψη το 2015, με τη σταδιακή αποκατάσταση του δανεισμού με προσιτά επιτόκια. Βάσει στοιχείων, οι εξαγωγές προϊόντων μειώθηκαν κατά 7,1% την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου του 2014, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2013. Εξάλλου, την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουνίου 2014 οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 6% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2013, ενώ ο πληθωρισμός ήταν στο 0% τον Ιούνιο του 2014 σε σύγκριση με -0,1% τον Μάιο του 2014 και βρίσκεται στο -0,7% μέχρι στιγμής για το 2014.

Η ανεργία, σε μηνιαία εποχικά διορθωμένα στοιχεία, μειώθηκε από 15,9% τον Μάιο του 2013 σε 15,3% τον Μάιο του 2014. Η πλέον πληγείσα μερίδα του πληθυσμού είναι η νεολαία, ενώ ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η ταχεία αύξηση των μακροχρόνια ανέργων. Η μισθολογική δαπάνη ανά μισθωτό κατά το 1ο τρίμηνο του 2014 μειώθηκε κατά περίπου 4,5% σε σύγκριση με το 1ο τρίμηνο του 2013, συμβάλλοντας στη μείωση του κόστους εργασίας.