Τόσο ο ΕΜΣ όσο και η Ernst & Young τα θεωρουν ως τη μεγάλη πρόκληση
Θετική μεν η πορεία της κυπριακής οικονομίας λέει ο Ευρωπαικός Μηχανισμός Σταθερότητας τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια όμως χαρακτηρίζονται ως το μεγαλύτερο πρόβλημα

Ανκαι θετική για την πορεία της κυπριακής οικονομίας, η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ), του ταμείου δηλαδή διάσωσης της Ευρωζώνης δεν παραγνωρίζει ποσώς τους κινδύνους που ελλοχεύουν για τη σταθεροποίηση της με μεγαλύτερο αυτόν των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Στην έκθεση του ΕΜΣ τονίζεται συγκεκριμένα ότι συνολικά, παρά την ισχυρή εφαρμογή του Προγράμματος Στήριξης, εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι για τη σταθεροποίηση της οικονομίας. «Η μεγαλύτερη πρόκληση, αναφέρεται, αφορά το χρηματοπιστωτικό τομέα και τομείς κλειδιά είναι η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους και η διασφάλιση ότι τα προγράμματα αναδιάρθρωσης των τραπεζών θα εφαρμοστούν πλήρως».

Στο ίδιο περίπου μήκος κύματος κινείται και η έκθεση με τις θερινές προβλέψεις της Ernst & Young (ΕΥ) στην οποία σημειώνεται ότι τα χειρότερα της κρίσης για την Κύπρο πέρασαν η οικονομία όμως αναμένεται να παραμείνει σε ύφεση μέχρι και το 2016. Η ΕΥ αναφέρει επίσης ότι παρά τις καλές επιδόσεις και την πρόοδο στον τομέα της εφαρμογής του Μνημονίου - γεγονότα που προκάλεσαν αναβαθμίσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας από τους οίκους Standard & Poor’s και Fitch Ratings, αλλά και τις επαινετικές εκθέσεις από την Τρόικα - οι προοπτικές της οικονομίας παραμένουν αβέβαιες και το ρίσκο ψηλό.

Πήραμε 4,6 δις από τον Μηχανισμό
Συγκεκριμένα, η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) για την Κύπρο, επισημαίνει ότι στόχοι του προγράμματος είναι η αποκατάσταση και σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, η ενίσχυση της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών και η εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων με στόχο τη στήριξη μιας βιώσιμης και μακροχρόνιας ανάπτυξης.

«Στο πλαίσιο της συμφωνίας για μακροοικονομική στήριξη της Κύπρου, αναφέρει ο ΕΜΣ, έχει συμφωνηθεί ότι ένα ποσό ως 9 δις ευρώ είναι διαθέσιμο για την Κύπρο με στόχο την αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με το χρέος, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και την ανακεφαλαιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Από το Μάιο του 2013 έως το Μάιο του 2014 έχουν διατεθεί 4,6 δις ευρώ από τον ΕΜΣ μετά την εκπλήρωση προαπαιτούμενων δράσεων από την Κύπρο που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του μνημονίου», τονίζει η έκθεση.

Σημαντική η ύφεση αλλά όχι όσο αναμενόταν
Σύμφωνα με τον ΕΜΣ, το 2013 η ύφεση της οικονομίας στην Κύπρο ήταν σημαντική (5,4%), αλλά κινήθηκε σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις στην αρχή του προγράμματος. Η καλύτερη του αναμενόμενου μακροοικονομική επίδοση οφείλεται στη δυναμική της ιδιωτικής κατανάλωσης, άλλα και στη συνεισφορά του τουρισμού και των υπηρεσιών. Συνολικά η κατανάλωση μειώθηκε 5,6% και οι επενδύσεις κατά 21,6%. Ο εξωτερικός παράγοντας συνέβαλε θετικά, καθώς οι εισαγωγές (-14,1%) μειώθηκαν περισσότερο από τις εξαγωγές (-4,2%). Οι δημοσιονομικές εξελίξεις αποδείχθηκαν καλύτερες απ’ ότι αναμενόταν με την κυβέρνηση να πετυχαίνει με σημαντική άνεση τους στόχους για το έλλειμμα.

Για τον τραπεζικό τομέα ο Μηχανισμός τονίζει ότι επιβαρύνεται από ένα πολύ υψηλό επίπεδο ΜΕΔ παρά τη σημαντική αναδιάρθρωση που έγινε. Το Φεβρουάριο του 2014 το ποσοστό των δανείων αυτών ανήλθε στο 47,6%, πολύ ψηλό σε σχέση με τις άλλες χώρες που βρίσκονται σε Πρόγραμμα.

«Η αποτελεσματική διαχείριση των ΜΕΔ, είναι αποφασιστικής σημασίας για την αποκατάσταση της δυνατότητας των τραπεζών να χρηματοδοτήσουν την εγχώρια οικονομία» αναφέρεται στην έκθεση ενώ η επιτυχία στην αναδιάρθρωσης των τραπεζών θα συμβάλει στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταθετών και θα ανοίξει το δρόμο για την άρση των περιοριστικών μέτρων σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που έχει συμφωνηθεί».
Για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σημειώνεται ότι έγιναν σημαντικά βήματα για τη συλλογή των εσόδων, τη μεταρρύθμιση του κοινωνικού κράτους και την προετοιμασία των ιδιωτικοποιήσεων.

Οι παρενέργειες της παρ’ ολίγον κατάρρευσης
Στην έκθεση της εξάλλου η ΕΥ τονίζει ότι οι παρενέργειες της παρ’ ολίγο κατάρρευσης του χρηματοπιστωτικού τομέα το 2013 και το επιθετικό πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής που ακολουθεί το νησί καθιστούν τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές της κυπριακής οικονομίας αβέβαιες.

Σύμφωνα με την ΕΥ το κυπριακό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) αναμένεται να παρουσιάσει πτώση με ρυθμό 4,3% κατά το 2014, ενώ η ανάπτυξη δεν αναμένεται να επανέλθει πριν από το 2016. Δεδομένου του δανειακού βάρους του ιδιωτικού τομέα αλλά και των συνεπειών της σοβαρής πιστωτικής κρίσης, η ανάπτυξη το 2016 και τα αμέσως επόμενα χρόνια αναμένεται ότι θα είναι περιορισμένη (2017: 1.0%, 2018: 1.8%).

Η οικονομία της Κύπρου, εκτιμά η ΕΥ, θα επιστρέψει σε ρυθμούς ανάκαμψης από το 2016 (0,9%) με το ρυθμό ανάπτυξης να ανεβαίνει στο 2% μέχρι το 2018. Κινητήριες δυνάμεις θα αποτελέσουν ο τουρισμός και ο τομέας των επιχειρηματικών/ επαγγελματικών υπηρεσιών οι οποίοι, παρά την κρίση, διατηρήθηκαν σε καλά επίπεδα, στήριξαν την οικονομία και αποτελούν μελλοντική πηγή ανάπτυξης μαζί με τον τομέα των υδρογονανθράκων. Οι δαπάνες των νοικοκυριών παραμένουν περιορισμένες λόγω της ψηλής ανεργίας, της μεγάλης προσπάθειας για δημοσιονομική εξυγίανση, της πτωτικής τάσης των μισθών και της χαμηλής εμπιστοσύνης των καταναλωτών, παρά το ότι αυτή η τελευταία καταγράφει βελτίωση. Η ΕΥ εκτιμά ότι οι καταναλωτικές δαπάνες θα συρρικνωθούν κατά 4,8% αυτό το χρόνο, πριν αρχίσουν ανοδική πορεία από το 2016 και μετά”.

Η έκθεση της ΕΥ αναφέρει ότι χαμηλές είναι οι προσδοκίες και σε ό,τι αφορά τις κεφαλαιουχικές δαπάνες. Οι επενδύσεις είναι περιορισμένες λόγω της τεράστιας πίεσης που ασκεί η δημοσιονομική εξυγίανση, ο εξασθενημένος χρηματοοικονομικός τομέας και η χαμηλή επιχειρηματική εμπιστοσύνη. Η εκτίμηση της ΕΥ είναι ότι οι επενδύσεις θα μειωθούν περαιτέρω κατά 8% φέτος, λόγω των μειώσεων στις δημόσιες επενδυτικές δαπάνες και την περιορισμένη πρόσβαση στις πιστώσεις.

Βήματα προόδου
Σημειώνεται πάντως ότι έγιναν σημαντικά βήματα προόδου για εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού τομέα.
«Οι καταθέσεις, αναφέρεται, παρουσιάζουν σημάδια σταθεροποίησης ενώ η συνεχής βελτίωση του οικονομικού κλίματος ενθάρρυνε την κυβέρνηση να άρει όλους τους εσωτερικούς περιορισμούς στη διακίνηση κεφαλαίων και την Τράπεζα Κύπρου να ελευθερώσει μέρος των 933 εκατ. ευρώ καταθέσεων που είχαν παγοποιηθεί πέρσι. Εντούτοις ο χρηματοπιστωτικός τομέας παραμένει ευάλωτος με τους ισολογισμούς των τραπεζών να είναι ιδιαίτερα βεβαρημένοι λόγω του ψηλού δανεισμού του ιδιωτικού τομέα και των ΜΕΔ που φτάνουν τα 26 δις ευρώ, ή γύρω στο 50% των συνολικών δανείων.

Η ΕΥ αναφέρει τέλος ότι παρά τις καλές επιδόσεις και την πρόοδο στον τομέα της εφαρμογής του Μνημονίου - γεγονότα που προκάλεσαν αναβαθμίσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας από τους οίκους Standard & Poor’s και Fitch Ratings, αλλά και τις επαινετικές εκθέσεις από την Τρόικα - οι προοπτικές της οικονομίας παραμένουν αβέβαιες και το ρίσκο ψηλό. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πληθωρισμός παραμένει ένας αστάθμητος παράγοντας.

Αναμένεται ανάπτυξη στην Ευρωζώνη
Για την Ευρωζώνη η ΕΥ αναμένει ότι το 2014, μετά από δυο χρόνια ύφεσης, θα είναι χρονιά ανάπτυξης με το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 1,1% φέτος, 1,5% το 2015 και ελαφρώς ταχύτερα τα έτη 2016-18. Σύμφωνα με τη έκθεση, οι εξαγωγές ενισχύονται ενώ η σταδιακή ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης θα οδηγήσει σε περιορισμένη αύξηση των επενδύσεων.

Η ΕΥ εκτιμά ότι η μεγαλύτερη απειλή για την Ευρωζώνη είναι ο αποπληθωρισμός. Ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 0,5% το Μάιο. Τυχόν παρατεταμένη περίοδος αποπληθωρισμού ή ακόμα και μια περίοδος με πολύ χαμηλό πληθωρισμό, θα προσθέσουν στα προβλήματα της υποτονικής ανάπτυξης, μέσω της αύξησης των πραγματικών τιμών του χρέους ενώ θα αναβάλουν αποφάσεις για δαπάνες και επενδύσεις.
Όσον αφορά τις αποκλίσεις μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης, το σενάριο συνεχίζει να διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα.

Παρά το γεγονός ότι, το φαινόμενο των τελευταίων ετών σύμφωνα με το οποίο οι οικονομίες του πυρήνα της Ευρωζώνης ξεπερνούσαν τις οικονομίες της περιφέρειας θα είναι λιγότερο εμφανές φέτος, η έκθεση εξακολουθεί να προβλέπει αποκλίσεις στις οικονομικές επιδόσεις των χωρών της Ευρωζώνης.

Τέλος αναφέρει ότι η Ελλάδα και η Ιταλία θα βρίσκονται μεταξύ των ασθενέστερων οικονομιών της Ευρωζώνης, μαζί με την Κύπρο και τη Φινλανδία. Η αύξηση του ΑΕΠ στην Ισπανία και την Πορτογαλία αναμένεται να ανακάμψει σημαντικά φέτος, καθώς οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν κατά τα τελευταία χρόνια αρχίζουν να αποδίδουν.