Σε μείωση ύψους 0,15% προέβη χθες η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης προγράμματα μακροπρόθεσμης ρευστότητας και προετοιμασία σχετικά με εξαγορές ενυπόθηκων αξιογράφων

Τη μείωση του βασικού της επιτοκίου επί πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης στο επίπεδο του 0,15% ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Πρόκειται για ιστορικό χαμηλό, από την υιοθέτηση του ευρώ τον Ιανουάριο του 1999 και την έκδοση τραπεζογραμματίων και νομισμάτων το 2002, έως σήμερα. Συγκεκριμένα, όπως ανακοινώθηκε, τα επιτόκια αναφοράς της ΕΚΤ διαμορφώνονται ως εξής: Πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος: 0,15% (έναντι 0,25% που ίσχυε έως τώρα) Διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης: 0,40% (έναντι 0,75%) Διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων: (αρνητικό) -0,10% (έναντι 0,00%). Υπενθυμίζεται ότι η τελευταία μεταβολή στα επιτόκια αναφοράς της ΕΚΤ είχε πραγματοποιηθεί στις 13/11/2013.

Στοχευμένα προγράμματα
Αποφασίσαμε ένα συνδυασμό μέτρων, εξήγησε ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι μετά την ανακοίνωση της απόφασης. «Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει νέες μειώσεις στα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ, στοχευμένα προγράμματα μακροπρόθεσμης ρευστότητας, προετοιμασία σχετικά με εξαγορές ενυπόθηκων αξιογράφων», είπε. Πρόσθεσε πως θα χρειαστούν τρία με τέσσερα τρίμηνα για να αποδώσουν τα μέτρα. «Αν χρειαστεί, θα δράσουμε γρήγορα με νέα μέτρα νομισματικής χαλάρωσης», δήλωσε. «Υπάρχει ομοφωνία στο Διοικητικό Συμβούλιο όσον αφορά τη δέσμευσή του να χρησιμοποιήσει και μη συμβατικά εργαλεία που έχει στη διάθεσή του, αν χρειαστεί, για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης περιόδου χαμηλού πληθωρισμού», ανέφερε.

Τα νέα μέτρα
Ο κ. Ντράγκι τόνισε ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα για παρατεταμένη χρονική περίοδο. Στα μέτρα περιλαμβάνονται δύο νέες πράξεις αναχρηματοδότησς των τραπεζών (LTROs) ύψους 400 δισ. τον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο. Πέρα από τις στοχευμένες πράξεις αναχρηματοδότησης (LTROs), η αναστολή της «αποστείρωσης» στο πρόγραμμα για τις αγορές κρατικών ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά (Securities Market Program - SMP), καθώς και η εντατικοποίηση των προπαρασκευαστικών εργασιών για αγορές ενυπόθυκων τιτλοποιημένων δανείων (asset-backed securities, ABS) περιλαμβάνονται επίσης στο πακέτο.

Χρειάζεται διόρθωση
Στην Κύπρο, ωστόσο, τα επιτόκια παραμένουν υψηλά. Όπως δήλωσε χθες ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης, τα υψηλά επιτόκια στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία των προβλημάτων, και η αποκλιμάκωσή τους θα έρθει τελικά μέσα από τη διόρθωση του τραπεζικού συστήματος. Τα προβλήματα του τραπεζικού τομέα «θα επιλυθούν σταδιακά μέσα από τη μεταρρύθμιση και τη διόρθωση του τραπεζικού συστήματος, δηλαδή την ανάγκη το τραπεζικό σύστημα να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά, με καλύτερη εποπτεία, να διοχετεύει δανεισμό προς τις κατευθύνσεις της παραγωγικής οικονομίας, των επενδύσεων, της ανάπτυξης, στη βάση μιας αξιολόγησης της δυνατότητας αποπληρωμής. Αυτό τελικά θα αποκλιμακώσει και τα επιτόκια», τόνισε.

Νέες βάσεις
«Τόσο ο δημόσιος τομέας όσο και το τραπεζικό σύστημα πρέπει να ενεργήσουν πλέον υποβοηθητικά και να μην αποτελούν είτε το επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας, είτε μέσω του υπερβολικού κόστους λειτουργίας της δημόσιας υπηρεσίας, να επιβαρύνουν, αντί να υποβοηθούν την οικονομική δραστηριότητα», σημείωσε ο κ. Γεωργιάδης. Ο Υπουργός ανέφερε πως στόχος της Κύπρου δεν είναι απλώς να ξεπεράσει τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν, αλλά να τεθούν οι βάσεις για ένα νέο, υγιές και πιο βιώσιμο μοντέλο οικονομίας.

Η κυπριακή οικονομία, είπε, χαρακτηριζόταν από έναν υπερμεγέθη δημόσιο τομέα, με το κρατικό μισθολόγιο να είναι το υψηλότερο, σε αναλογία, σε όλη την ΕΕ και από έναν υπερμεγέθη τραπεζικό τομέα, που προσείλκυε σημαντικές ξένες καταθέσεις, μέσα από υψηλά επιτόκια, που διοχετεύονταν απερίσκεπτα υπό τη μορφή χρηματοδότησης, όχι στις επενδύσεις και την καινοτομία, αλλά πρωτίστως στην κατανάλωση και σε μια φούσκα των ακινήτων. Το ιδιωτικό χρέος στην Κύπρο, πρόσθεσε, έφτασε, επίσης, να είναι το υψηλότερο στην ΕΕ.

Αποκατάσταση ευρωστίας
Ο Υπουργός Οικονομικών είπε ότι καταβάλλονται συντονισμένες προσπάθειες για την αποκατάσταση της ευρωστίας του τραπεζικού συστήματος, την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ο δημόσιος τομέας και το τραπεζικό σύστημα θα πρέπει να υπηρετούν τους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας, υπέδειξε, τονίζοντας ότι η οικονομική ανάπτυξη θα έρθει τελικά από την ιδιωτική πρωτοβουλία και την επιχειρηματικότητα. Ακόμα και σε αυτές τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες, σημείωσε ο κ. Γεωργιάδης, οι κυπριακές καινοτόμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις προχωρούν σε προσλήψεις.

Σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών, η Κυβέρνηση έχει ήδη δεσμεύσει προκαταρκτικά το 70% περίπου των πόρων που θα διατεθούν στην Κύπρο από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, για δράσεις σχετικές με τον στόχο της Έξυπνης Ανάπτυξης της Στρατηγικής 2020, μέσα από την ενίσχυση της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, καθώς και τη βελτίωση της πρόσβασης, της χρήσης και της ποιότητας τεχνολογιών πληροφορίας και καινοτομίας.

ΔΗΣΥ: Ρηξικέλευθη ενέργεια
"Ρηξικέλευθη ενέργεια" χαρακτηρίζει τη μείωση του βασικού επιτοκίου από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο Δημοκρατικός Συναγερμός. Σε ανακοίνωση του αναφέρει σχετικά:
"Σημειώνουμε τη ρηξικέλευθη ενέργεια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να ορίσει το επιτόκιο των τραπεζικών καταθέσεων σε τιμή χαμηλότερη του μηδενός. Ταυτόχρονα το βασικό επιτόκιο μειώνεται από 0,25% σε 0,15%.

Η απόφαση αυτή, που προορίζεται να αντιμετωπίσει τον παρατεταμένο πληθωρισμό στην ευρωπαϊκή οικονομία, αναμένεται να ενθαρρύνει τη διοχέτευση χρηματοδοτικών πόρων στην πραγματική οικονομία. Αναμένεται, εξάλλου, ότι η κεντρική τράπεζα της Ευρωζώνης θα προχωρήσει στη συνέχεια και σε άλλα "μη στερεότυπα μέτρα", όπως αποκαλούνται, προκειμένου να ενθαρρυνθεί ο δανεισμός της οικονομίας από τις τράπεζες. Η αντίδραση αυτή έρχεται μετά από μια διετή συνεχή μείωση του τραπεζικού δανεισμού.
Οι εξελίξεις αυτές προδικάζουν μια τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας στον ευρωπαϊκό χώρο, η οποία μπορεί να αποβεί θετική συγκυρία και για την ανάκαμψη της κυπριακής οικονομίας.

Ταυτόχρονα όμως αυτές οι εξελίξεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο υπενθυμίζουν την αντίφαση με την κυπριακή οικονομία όπου η έλλειψη ρευστότητας και δυνατοτήτων χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας από τις τράπεζες αποτελούν τροχοπέδη για την οικονομική ανάκαμψη. Ελπίζουμε ότι στο άμεσο μέλλον η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα θελήσει να αντιμετωπίσει διεξοδικά και τις ειδικές συνθήκες και δυσκολίες του κυπριακού τραπεζικού συστήματος, όπως αυτές παρουσιάζονται μετά τις αποφάσεις του Μαρτίου 2013 και ιδιαίτερα το ζήτημα των συσσωρευμένων υποχρεώσεων από έκτακτη ρευστότητα τύπου ELA.