Απαισιόδοξες οι εκτιμήσεις για τη βιωσιμότητά του
Χωρίς ανάπτυξη είναι δύσκολη η διαχείρισή του, λέει η Συμμαχία των Πολιτών - Δυσκολότερη ακόμα αν το κράτος υποχρεωθεί να αναλάβει και τον ELA της Τράπεζας Κύπρου

Το θέμα της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους άνοιξε με χθεσινή ανακοίνωσή της η Συμμαχία των Πολιτών, ένα χρέος το οποίο σήμερα τοποθετείται, με βάση τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, στα 18,7 δισεκατομμύρια και θα φθάσει τα 20,9 δισεκατομμύρια μέχρι το 2017 με την προσθήκη των τόκων.

Στην οικονομική ανάλυση της Συμμαχίας δεν συμπεριλαμβάνονται όμως και άλλες υποχρεώσεις, τις οποίες είναι δυνατόν να αναγκασθεί να αναλάβει το κράτος, ενδεχόμενο το οποίο συζητείται ήδη με την Τρόικα. Μια από τις υποχρεώσεις αυτές είναι και τα 11 δισεκατομμύρια που η Τράπεζα Κύπρου οφείλει στον Μηχανισμό Έκτακτης Ρευστότητας (ELA), ποσό που κατατάσσεται στη σφαίρα του ασύλληπτου σε σχέση με τη δυνατότητα της τράπεζας να επιτύχει την αποπληρωμή του.

Αν η Γερμανία πει ναι για τον ELA
Όπως έχει ήδη γράψει η εφημερίδα μας, οι συζητήσεις που γίνονται για την τακτοποίηση του μεγάλου ζητήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων της Τράπεζας Κύπρου εστιάζονται στη δημιουργία μιας τράπεζας αναπτύξεως, όπως την έχει αποκαλέσει ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του συγκροτήματος Κρίστης Χασάπης. Η τράπεζα αυτή θα αγοράσει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από την Τράπεζα Κύπρου. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι η νέα οντότητα δεν διαθέτει ούτε ένα σεντ για να πληρώσει την αγορά των δανείων.

Για τον λόγο αυτό, συζητείται όπως αντί πληρωμής για την αγορά των δανείων, γίνει μεταφορά της υποχρέωσης του ELA από την Τράπεζα Κύπρου στην τράπεζα αναπτύξεως. Επειδή, όμως, η νέα εταιρεία δεν θα λειτουργεί ως τράπεζα, δεν θα διεξάγει δηλαδή τραπεζικές εργασίες αλλά ο ρόλος της θα είναι αποκλειστικά αυτός του εισπράκτορα δανείων, δεν δικαιούται να οφείλει ELA. Για να υπερπηδηθεί και αυτό το εμπόδιο, γίνονται ενέργειες, και σε πολιτικό επίπεδο, ώστε να πεισθεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να δεχθεί τη μετατροπή του ELA σε πολύ μακροχρόνιο δάνειο, το οποίο θα πάρει η νέα οντότητα από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, το κράτος δηλαδή.

Σε πολιτικό επίπεδο οι συζητήσεις
Να σημειωθεί ότι, για να γίνει δεκτή η μετατροπή του ELA σε πολύ μακροχρόνιο δάνειο, πρέπει να πει ΟΚ εκτός από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Γιούρογκρουπ. Είναι γι' αυτόν τον λόγο που χθες ήταν έντονες οι πληροφορίες ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συζήτησε το θέμα με τη Γερμανίδα Καγκελάριο Άγκελα Μέρκελ στη συνάντηση που είχαν προχθες. Η Γερμανία, είναι καλά γνωστό ότι κρατά το κλειδί και του Γιούρογκρουπ και της ΕΚΤ.

Αν τελικά εξασφαλισθεί το ΟΚ για τη μετατροπή του ELA σε πολύ μακροχρόνιο δάνειό της, από την Κεντρική Τράπεζα, το κράτος θα φορτωθεί άλλο ένα βαρίδι, ανάλογα με το ποσόν που θα συμφωνηθεί ότι θα αναλάβει η τράπεζα αναπτύξεως. Αν συμφωνηθεί ότι θα αναλάβει ολόκληρο τον ELA, τότε το κράτος θα φορτωθεί άλλα 11 τουλάχιστον δισεκατομμύρια, πέραν των 20,9 δις του δημοσίου χρέους.
Περαιτέρω βαρίδια για το κράτος είναι δυνατόν να προκύψουν και από την αδυναμία των οφειλετών να αποπληρώσουν τα δάνειά τους, ένα τέτοιο όμως ενδεχόμενο χρήζει μακροσκελούς ανάλυσης και επεξηγήσεων. Η εφημερίδα μας επιφυλάσσεται να επανέλθει στο θέμα προσεχώς.

Η ανάλυση της Συμμαχίας για το δημόσιο χρέος
Στην χθεσινή ανακοίνωση-ανάλυσή της η Συμμαχία των Πολιτών αναφέρει ότι «η Κυβέρνηση συνεχίζει ακόμα και σήμερα να πιστεύει ότι η πιστή εφαρμογή του Μνημονίου μάς οδηγεί σε έξοδο από την κρίση και στην ποθητή ανάπτυξη της οικονομίας μας. Με τη συνήθη επιλεκτικότητα που τη χαρακτηρίζει, η Κυβέρνηση επικαλείται τα στοιχεία που ενισχύουν την προσήλωσή της στο Μνημόνιο, αποφεύγοντας να αναφερθεί στα στοιχεία εκείνα, τα οποία προκαλούν ανησυχία και όχι εφησυχασμό. Στοιχεία που, μάλλον, επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες της Τρόικας ότι, «...θα χρειαστεί μια πρόσθετη προσαρμογή στο μέλλον, ώστε να επιτευχθεί ο μακροπρόθεσμος στόχος ενός μόνιμου πρωτογενούς πλεονάσματος της τάξεως του τέσσερα τοις εκατόν (4%) του ΑΕΠ, που απαιτείται για να τεθεί το δημόσιο χρέος σε βιώσιμη φθίνουσα πορεία…». (Απόσπασμα από την έκθεση της 3ης αξιολόγησης του ΔΝΤ, ημερομηνίας 01.04.2014, σελίδες 63 και 84).

«Πόσο μακρινό είναι το "μέλλον" στο οποίο αναφέρεται η Τρόικα; Ποια θα είναι τα πρόσθετα μέτρα προσαρμογής; Θα είναι πρόσθετες φορολογίες; Θα είναι νέες περικοπές από μισθούς και κοινωνικές παροχές; Αυτή η νέα προσαρμογή πώς θα επηρεάσει το ζήτημα της ανάπτυξης και το ύψος του δημόσιου χρέους;», διερωτάται η Συμμαχία.

Και συνεχίζει:
«Είναι πλέον φανερό ότι η Κυβέρνηση δεν έχει καμία συγκροτημένη πολιτική για τη διαχείριση του δημόσιου χρέους και σίγουρα ούτε για αποτελεσματική προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Με βάση τα στοιχεία του Υπουργού Οικονομικών και της Τρόικας από το 2015 μέχρι και το 2020 προβλέπεται να έχουμε ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά μέσον όρο της τάξης του 3,3% σε τρέχουσες τιμές, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσον όρο της τάξης του 8,2% τον χρόνο για την περίοδο 2004-2008. Το ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί από το 2014 μέχρι το 2020 κατά 22% σχεδόν (από 15.958 δις σε 19.389 δις). Δεδομένης της συνεχιζόμενης πτωτικής τάσης των επενδύσεων στην οικονομία, με την έλλειψη ρευστότητας και τα πολύ υψηλά δανειστικά επιτόκια, διερωτόμαστε πώς θα έχουμε τους αναγκαίους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, για να πετύχουμε την ανάπτυξη του ΑΕΠ που η Κυβέρνηση θεωρεί δεδομένη;

Αν όλα πάνε ρολόι, το έλλειμμα θα είναι 5 δις
Ακόμη και με τις υπεραισιόδοξες προβλέψεις της Κυβέρνησης, διερωτόμαστε, σημειώνει η Συμμαχία, αν το δημόσιο χρέος θα είναι τελικά βιώσιμο. «Αν η Κυβέρνηση αποφασίσει να αποπληρώνει τα δάνεια που λήγουν, τότε από το 2014 έως το 2020 θα χρειαστεί €10.3 δις, ενώ ακολουθώντας το πρόγραμμα του Μνημονίου θα έχει στη διάθεσή της, αν καταφέρει να έχει πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 4% του ΑΕΠ τον χρόνο στην περίοδο αυτή, διαθέσιμα μόνο €4.9 δις. Το δημόσιο χρέος της γενικής Κυβέρνησης σήμερα είναι €18,7 δις και με πολιτική αποπληρωμής του χρέους η Κυβέρνηση θα παρουσιάσει έλλειμμα ύψους €5.4 δις. Και αυτό χωρίς πρόβλεψη για κρατικές δαπάνες αναπτυξιακού χαρακτήρα.

»Βεβαίως, η Κυβέρνηση μπορεί να ακολουθήσει την πολιτική αναχρηματοδότησης των υφιστάμενων δανείων με νέα δάνεια. Αυτό, όμως, δεν θα μειώσει το δημόσιο χρέος, αντιθέτως οι τόκοι και μόνο θα μπορούσαν να ανεβάσουν το χρέος στα €20.9 δις μέχρι το 2017. Ταυτόχρονα, οι συνεχείς αναχρηματοδοτήσεις θα πληγώσουν περαιτέρω την πιστοληπτική αξιολόγηση της Κύπρου και την ικανότητά της να εξεύρει δανειστές ή/και χαμηλότοκα δάνεια.

Είναι ξεκάθαρο πως η πιστή εφαρμογή του Μνημονίου δεν οδηγεί σε ανάπτυξη αλλά καθηλώνει την κυπριακή οικονομία στην ύφεση με υψηλά ποσοστά ανεργίας. Η Κύπρος κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν δανειακό φαύλο κύκλο.

Επίσπευση σχεδιασμών για ανάπτυξη
»Με τα πραγματικά δεδομένα της οικονομίας, τη λογική της λιτότητας που επιβάλλει η Τρόικα και την απουσία αναπτυξιακού οράματος και πολιτικής από την Κυβέρνηση, πολύ αμφιβάλλουμε αν θα επιτευχθούν οι αισιόδοξοι στόχοι του Υπουργού Οικονομικών. Είναι επιβεβλημένη η ανάγκη να παρθούν άμεσα σοβαρά και αποτελεσματικά μέτρα, για την αναζωογόνηση της οικονομίας και την ελάφρυνσή της από τα υπερβολικά χρέη, που κάποιοι της έχουν φορτώσει. Πέρα από τον σχεδιασμό ελκυστικών κινήτρων για επενδύσεις, είναι άμεση ανάγκη η Κυβέρνηση να επισπεύσει τους σχεδιασμούς εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων μας, για να στείλει θετικά μηνύματα στις διεθνείς αγορές και να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις και ευνοϊκή δανειοδότηση. Ιδιαίτερα κίνητρα θα πρέπει να προσφερθούν στις εταιρείες που έχουν αδειοδοτηθεί για εξόρυξη πετρελαίου το συντομότερο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ανάγκη υποδομής για την εκμετάλλευσή του που θα φέρει σημαντικά έσοδα στο κράτος».

Τέλος στην ανακοίνωση σημειώνεται η εκτίμηση ότι «η Κυβέρνηση είναι πολύ αισιόδοξη στις προβλέψεις και στους στόχους της, κάτι που δεν της επιτρέπει να εκτιμήσει ρεαλιστικά τα δεδομένα και να δράσει προληπτικά αποτρέποντας τη λήψη νέων μέτρων προσαρμογής, δηλαδή νέα μέτρα λιτότητας και ένα νέο Μνημόνιο».