Θεσμών: Οι τράπεζες αγόραζαν ελληνικά ομόλογα για κερδοσκοπία

Αμύθητα ποσά δίνονταν ως μπόνους σε στελέχη των τραπεζών Λαϊκής και Κύπρου ενώ διαπιστώνεται πως η Τράπεζα Κύπρου έδωσε δάνειο σε μεγαλομέτοχο της Banca Transilvania, χωρίς εξασφαλίσεις, για να ξοφλήσει άλλα δάνειά του

ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΝΤΑΙ για ασυδοσία οι διοικήσεις των τραπεζών

Σωρεία ερωτημάτων αλλά και επικριτικών διαπιστώσεων, τόσο για τη συμπεριφορά των ιδίων των τραπεζών όσο και της εποπτικής Αρχής, της Κεντρικής Τράπεζας δηλαδή, καταγράφονται στη συμπληρωματική έκθεση της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής σε σχέση και με την αγορά ελληνικών ομολόγων από τις κυπριακές τράπεζες.

Για το θέμα αυτό η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι αγορές ομολόγων γίνονταν ώστε να προκύψουν μεγάλα κέρδη για να καλυφθούν ζημιές από μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Υπενθυμίζεται ότι οι κυπριακές τράπεζες είχαν υποστεί ζημιές δισεκατομμυρίων από τις επενδύσεις σε ελληνικά ομόλογα, οι οποίες συνεχίζονταν ακόμα και όταν τα προϊόντα αυτά είχαν καταταγεί στην κατηγορία των σκουπιδιών. Μάλιστα σε δύο περιπτώσεις η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είχε επιβάλει πρόστιμα σε στελέχη της Τράπεζας Κύπρου, επειδή δεν είχαν ανακοινώσει, ως όφειλαν, στο επενδυτικό κοινό ότι η τράπεζα ήταν εκτεθειμένη σε κινδύνους λόγω ακριβώς των επενδύσεών της σε ελληνικά ομόλογα. Να σημειωθεί ότι η Τράπεζα Κύπρου είχε υποστεί ζημιές ύψους 1,9 δισεκατομμυρίου από τις επενδύσεις αυτές.

Ευκαιριακές πωλήσεις

Η Επιτροπή Θεσμών αναφέρει ότι από την έκθεση του οίκου «Alvarez&Marsal» φαίνεται ότι η έκθεση της Τράπεζας Κύπρου σε ελληνικά ομόλογα ήταν μεγαλύτερη από τα πρότυπα αγοράς για τράπεζες του μεγέθους της και προβαίνει στις ακόλουθες διαπιστώσεις:

-Η Τράπεζα Κύπρου φαίνεται να προέβαινε σε επενδύσεις σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου:

α) για να εκμεταλλευτεί τις υψηλές τους αποδόσεις, καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό τις ζημιές που προέκυπταν από τα συνεχώς αυξανόμενα μη εξυπηρετούμενα δάνεια,

β) εφαρμόζοντας στρατηγική απόλυτης απόδοσης, στη βάση της οποίας η τράπεζα πέτυχε το 2009 την αύξηση των εσόδων της από τόκους και την αποκόμιση κέρδους από την ευκαιριακή πώληση ομολόγων, όταν οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές,

γ) λόγω της εξάρτησής της από τα εισοδήματα από τόκους που προέκυπταν από τις επενδύσεις της σε ελληνικά ομόλογα.

Ο ρόλος των ανώτερων στελεχών

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, οι μηχανισμοί άμυνας της Τράπεζας Κύπρου για τη διαχείριση του κινδύνου της επένδυσης σε ομόλογα δεν λειτούργησαν, ενδεχομένως διότι δεν εφαρμόζονταν πιστά οι διαδικασίες ή διότι τύγχαναν παράκαμψης, γεγονός που προκύπτει από τα εξής:

-Η συμμετοχή των ανώτερων στελεχών της τράπεζας σε όλα τα σημαντικά όργανα στρατηγικής και διαχείρισης κινδύνου, τόσο σε εκτελεστικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο διοικητικού συμβουλίου, προκαλούσε σύγκρουση συμφερόντων που ενδεχομένως να οδήγησε στις ζημιές που υπέστη η τράπεζα από τις επενδύσεις της σε ΟΕΔ.

-Το δ.σ. της Τράπεζας Κύπρου φαίνεται να μην είχε ενεργό συμμετοχή στην αγορά των ΟΕΔ.

-Στο διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας Κύπρου συμμετείχαν άτομα τα οποία φαίνεται να παραδέχτηκαν στους ερευνητές της «Alvarez & Marsal» ότι δεν είχαν τραπεζική εμπειρία και ότι δεν τους παρεχόταν ικανοποιητική πληροφόρηση για τις ενέργειες των ανώτερων στελεχών της τράπεζας, για να μπορέσουν να τις αμφισβητήσουν.

-Η επιτροπή ALCO (Assets & Liabilities Committee) της τράπεζας ήταν επιφορτισμένη με τον καθορισμό των ορίων για επενδύσεις σε ομόλογα και δεν ακολουθούσε το εσωτερικό μοντέλο καθορισμού της συγκέντρωσης επενδύσεων για κάθε χώρα, το οποίο βασιζόταν στις αξιολογήσεις των εν λόγω χωρών.

-Τα ανώτερα στελέχη της Τράπεζας Κύπρου γνώριζαν την επικινδυνότητα των επενδύσεών τους σε ελληνικά ομόλογα, όπως άλλωστε καταγράφηκε στην έκθεση της επιτροπής ALCO στις 30 Απριλίου, στην οποία αναγνωριζόταν ότι, στην περίπτωση χρεοκοπίας χώρας της Ευρωζώνης, οι επιπτώσεις στα κεφάλαια της τράπεζας θα ήταν σοβαρές, λόγω των μεγάλων χρηματικών ποσών που θα επενδύονταν.

Τι έκαναν οι ελεγκτές και η Κεντρική;

Η Επιτροπή καλεί για διερεύνηση ώστε να διαπιστωθεί αν γινόταν ορθή καταγραφή και παρουσίαση της πραγματικής αξίας των επενδύσεων της Τράπεζας Κύπρου σε ελληνικά ομόλογα στις οικονομικές της καταστάσεις, καθώς και ο ρόλος των εξωτερικών της ελεγκτών. Επιρρίπτει επίσης ευθύνες και στην Κεντρική Τράπεζα (ΚΤ) αφού, όπως σημειώνεται, τόσο από την έκθεση της «Alvarez&Marsal» όσο και από τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην Επιτροπή, είναι σαφές ότι:

-Η ΚΤ δεν αναγνώρισε, δεν αξιολόγησε αλλά ούτε και διερεύνησε την εξάρτηση της Τράπεζας Κύπρου από τα εισοδήματα που προέκυπταν από εισπρακτέους τόκους και από τις πωλήσεις ομολόγων, για να διατηρήσει την κερδοφορία της.

-Το Τμήμα Επιτήρησης της ΚΤ ήταν υποστελεχωμένο και συνεπώς αδυνατούσε να ασκήσει αποτελεσματική εποπτεία των επενδυτικών ενεργειών της Τράπεζας Κύπρου, ενώ η χρονική καθυστέρηση στη λήψη στοιχείων, αναφορικά με τις αγορές και πωλήσεις ομολόγων, που γινόταν ανά τρίμηνο, παρείχε μια ετεροχρονισμένη εικόνα της κατάστασης των εν λόγω επενδύσεων, η οποία δυσχέραινε περαιτέρω το έργο της άσκησης εποπτείας από την ΚΤ.

-Η ΚΤΚ δεν έλαβε μέτρα, όταν η Τράπεζα Κύπρου δεν απάντησε σε επιστολή της, με την οποία ζητούσε στοιχεία για τις επενδύσεις της σε ελληνικά ομόλογα. Δεν πήρε επίσης μέτρα ούτε και όταν αντιλήφθηκε ότι η Τράπεζα Κύπρου συνέχισε την αγορά ομολόγων, παρά την προφορική υπόσχεση που έδωσε στον Διοικητή της ΚΤ περί του αντιθέτου.

Πιο χρυσά τα φιλοδωρήματα στην Ελλάδα

Η Επιτροπή Θεσμών, εξάλλου, χαρακτηρίζει την πρακτική των τραπεζών για τα μπόνους «ως απαράδεκτη και πέρα από κάθε λογική». Όπως φαίνεται στην έκθεση της Επιτροπής, ένα και μόνο διευθυντικό στέλεχος της Λαϊκής έλαβε το 2008 αμοιβή πέραν των 3 εκ., κάτι που, σύμφωνα με τα συμπεράσματα, καταδεικνύει την ασυδοσία αλλά και την ανευθυνότητα των αρμοδίων της, αναφορικά με την κατασπατάληση των χρημάτων των καταθετών, ωσάν να ήταν δικά τους. Στην έκθεση αναφέρεται ότι τα φιλοδωρήματα που δίνονταν σε στελέχη της Λαϊκής στην Ελλάδα ήταν δυσανάλογα μεγαλύτερα από αυτά που δίνονταν στη Λαίκή στην Κύπρο.

Συγκεκριμένα, 33 εκ. ευρώ δόθηκαν σε 1820 εργαζόμενους στην Ελλάδα ενώ 17,8 εκατομμύρια δόθηκαν σε 2546 εργαζόμενους στην Κύπρο, από το 2007 μέχρι και το 2009.

Η Θεσμών χαρακτηρίζει επίσης απαράδεκτη την πολιτική των αρμοδίων της Λαϊκής να παραχωρούν φιλοδωρήματα σε όλο το προσωπικό της τράπεζας, χωρίς αυτή να βασίζεται στην επίτευξη κάποιων στόχων ή να συναρτάται με την εργασιακή απόδοση των υπαλλήλων.

Απαράδεκτο χαρακτηρίζεται και το γεγονός ότι στελέχη, ενώ λάμβαναν μπόνους, δεν εξυπηρετούσαν τα δάνειά τους, ενώ σημειώνεται ότι δίνονταν αυξήσεις μισθών, κυρίως από το 2008 και μετά, περίοδο κατά την οποία η οικονομία είχε πάρει τον κατήφορο.

Η επένδυση στην Banca Transilvania

Η έκθεση της Επιτροπής Θεσμών καίει και ανώτερα στελέχη Τράπεζα Κύπρου, σε σχέση με την επένδυση της Τράπεζας στην Banca Transilvania.

Όπως αναφέρεται, ανώτερα στελέχη της Τράπεζας Κύπρου φαίνεται να παραχώρησαν προνομιακό δάνειο σε έναν εκ των συνιδρυτών της Banka Transilvania, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την εξόφληση άλλου δανείου που αυτός είχε συνάψει με άλλη τράπεζα, με σημαντικές επισφάλειες, που ενδεχομένως να εξέθεταν την Τράπεζα Κύπρου σε περαιτέρω ζημιά, που δεν θα μπορούσε να ανακτήσει με τις εξασφαλίσεις που προσφέρονταν από τον δανειολήπτη.

Η έκθεση αναφέρεται στα ονόματα των στελεχών που προέβησαν στη συνομολόγηση συμφωνιών με ένα εκ των ιδρυτικών στελεχών της Banka Transilvania, ενώ σημειώνεται ότι «υπάλληλοι της Τράπεζας Κύπρου παρέλειψαν να προβούν σε πώληση των μετοχών της ρουμανικής τράπεζας, παρόλο που η αξία των εν λόγω μετοχών που είχαν ενεχυριαστεί προς όφελός της, για εξασφάλιση των δανείων του ιδρυτικού μετόχου, της εν λόγω τράπεζας, είχε μειωθεί σε επίπεδο χαμηλότερο από την ελάχιστη αξία, σύμφωνα με την οποία είχε συμφωνηθεί ότι θα ενεργοποιούνταν οι διαδικασίες εκποίησής τους για την αποπληρωμή των δανείων».

Αυτές οι ενέργειες, τονίζεται στην έκθεση, πρέπει να τύχουν ενδελεχούς διερεύνησης ενώ γίνεται λόγος και για προσπάθεια παραπλάνησης των ρουμανικών διωκτικών Αρχών από αξιωματούχους της Τράπεζας Κύπρου και ενδεχομένως από ιδιωτικό ελεγκτικό οίκο.

Τέλος, σημειώνεται ότι «φαίνεται πως ανώτεροι διευθυντές της Τράπεζας Κύπρου ενέκριναν τη χορήγηση δανείων σε αντιπροσώπους της τράπεζας για αγορά μετοχών της Banka Transilvania, με ελλιπή στοιχεία και χωρίς εξασφαλίσεις, παρακάπτοντας τους εσωτερικούς ελέγχους και τις διαδικασίες ξεπλύματος βρόμικου χρήματος».