Άναψε το πράσινο φως η Ευρωβουλή, τώρα ψηφίζουν τα κράτη
Μετά το πείραμα της Κύπρου, μπαίνει τάξη στο «κούρεμα» και δημιουργούνται συνθήκες ασφάλειας και αξιοπιστίας στις τράπεζες, στους καταθέτες και στην αγορά

Πράσινο φως άναψε χθες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τη Συμφωνία για την τραπεζική ενοποίηση, την κατοχύρωση των καταθέσεων κάτω από 100 χιλιάδες ευρώ σε περίπτωση εξυγίανσης, καθώς και τις αποκλίσεις από το ποσόν αυτό προς όφελος του καταθέτη. Για την ψήφιση της συμφωνίας σημαντική ήταν και η συνδρομή της Ελληνικής Προεδρίας.

Με την εφαρμογή της συμφωνίας οι φορολογούμενοι Ευρωπαίοι πολίτες δεν θα επωμίζονται τα βάρη της διάσωσης των τραπεζών. Όσο, δε, για τις τράπεζες, θα τεθούν υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζες και, ως εκ τούτου, δεν θα φοβάται η μία από την πτώχευση της άλλης, με αποτέλεσμα να δανείζει σε αξιόπιστο περιβάλλον η μία την άλλη. Το επόμενο τυπικό και διαδικαστικό βήμα είναι η ψήφιση της συμφωνίας από τα κράτη μέλη, για να αρχίσει εν συνεχεία βήμα-βήμα η υλοποίησή της, η οποία θα πρέπει να αρχίσει στις 3 Νοεμβρίου του 2014 και να τεθεί σε εφαρμογή το 2016, οπότε αναμένεται η ολοκλήρωσή της.

Εξυγίανση
Η συμφωνία περιλαμβάνει τα ακόλουθα κεντρικά σημεία:
1) Σύσταση Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, ο οποίος έχει αρμοδιότητα την παρακολούθηση 230 περίπου μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών που θεωρούνται συστημικές για την Ευρώπη ή για τα κράτη μέλη. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και οι τέσσερις μεγάλες ελληνικές τράπεζες, καθώς και οι κυπριακές. Ο ΕΕΜ θα ανήκει στην ΕΚΤ, που θα έχει και τη γενική ευθύνη. Οι υπόλοιπες περίπου 6.000 τράπεζες θα συνεχίσουν να εποπτεύονται από τις αρμόδιες ανεξάρτητες Αρχές και από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών.

2) Σύσταση Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης, ο οποίος θα λειτουργήσει από την 1η Ιανουαρίου 2015, και θα είναι αρμόδιος να ενεργήσει όταν ο ΕΕΜ διαπιστώνει πρόβλημα σε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Η απόφαση για την εξυγίανση θα εμπίπτει στην αρμοδιότητα του επόπτη της ΕΚΤ. Στη συνέχεια το Διοικητικό Συμβούλιο Εξυγίανσης θα προετοιμάζει τη διαδικασία εξυγίανσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα την επικυρώνει. Για τις περιπτώσεις στις οποίες η εξυγίανση ξεπερνάει σε κόστος τα 5 δις ευρώ, την απόφαση θα λαμβάνει η Ολομέλεια του Συμβουλίου Εξυγίανσης, δηλαδή οι εκπρόσωποι των κρατών μελών. Σε κάθε περίπτωση η όλη διαδικασία δεν μπορεί να ξεπερνά τις 48 ώρες.

3) Σύσταση Ευρωπαϊκού Ταμείου Εξυγίανσης, το οποίο θα λειτουργήσει επί τη βάσει εισφορών που θα προέρχονται από τις τράπεζες. Η εισφορά θα είναι ανάλογη του μεγέθους τους. Η προικοδότηση θα ανέλθει στα 55 δις ευρώ (1% των καταθέσεων στις ευρωπαϊκές τράπεζες) και θα γίνει σταδιακά σε περίοδο 8 ετών. Το 40% θα καλυφθεί από εισφορές των 17 μεγαλύτερων τραπεζών. Για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων, κυρίως στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, το ταμείο θα δύναται να δανείζεται και από τις αγορές.

Διάσωση και κούρεμα
4) Διαδικασία διάσωσης τραπεζών. Αυτή η διαδικασία θα αρχίσει να εφαρμόζεται από το 2016 στην εξής βάση: Όταν μια τράπεζα τίθεται σε καθεστώς εξυγίανσης, για να μπορέσει να ζητήσει εξωτερική βοήθεια θα πρέπει με ίδια μέσα να καλύψει τουλάχιστον το 8% των υποχρεώσεών της. Στο πλαίσιο αυτό θα καλούνται να συνεισφέρουν πρώτα οι μέτοχοι της τράπεζας και οι μη πιστωτές. Από το «κούρεμα» θα εξαιρούνται:
α) Οι καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ.
β) Οι εξασφαλισμένες υποχρεώσεις.
γ) Οι υποχρεώσεις με αρχική διάρκεια μικρότερη του ενός μηνός και αφορούν: Πρώτο, σε εργαζομένους για δεδουλευμένο μισθό, συνταξιοδοτικά δικαιώματα ή άλλες σταθερές αποδοχές, εκτός από μεταβλητές αποδοχές οποιασδήποτε μορφής. Δεύτερο, σε εμπορικό πιστωτή ή προμηθευτή, και εφόσον η υποχρέωση είναι σε σχέση με την παροχή στο ίδρυμα αγαθών και υπηρεσιών απαραίτητων για την καθημερινή λειτουργία του, όπως είναι οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, οι υπηρεσίες κοινής ωφελείας και η ενοικίαση, η συντήρηση και η φροντίδα των χώρων. Τρίτο, σε φορολογικές Αρχές και Αρχές κοινωνικής ασφάλισης, εφόσον οι υποχρεώσεις αυτές είναι προνομιούχες σύμφωνα με το ισχύον πτωχευτικό δίκαιο.

5. Επικαιροποίηση του συστήματος εγγύησης των καταθέσεων. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη της Ε.Ε. θα υποχρεώνονται να δημιουργήσουν δικά τους συστήματα αποζημίωσης, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες με σκοπό την αποζημίωση των καταθέσεων κάτω των 100.000 ευρώ. Και αυτό θα τίθεται σε εφαρμογή όταν μια τράπεζα δηλώσει αδυναμία να αποζημιώσει η ίδια τους καταθέτες της. Το συνολικό ποσό των εγγυημένων καταθέσεών τους θα είναι διαθέσιμο εντός επτά εργάσιμων ημερών.

Η Ευρωβουλή εισήγαγε μια ρήτρα που αφορά στην προστασία των προσωρινά υψηλών καταθέσεων. Αυτό σημαίνει ότι, αν ένας λογαριασμός περιλαμβάνει προσωρινά πάνω από 100.000 ευρώ -που οφείλεται σε συγκεκριμένο σκοπό όπως μια αγοραπωλησία-, το σύνολο ή μέρος του υψηλότερου αυτού ποσού θα προστατεύεται για τουλάχιστον 3 μήνες, δηλαδή δεν θα «κουρεύεται».

Το μοντέλο της Κύπρου
ΕΙΝΑΙ φανερό ότι επί τη βάσει του πιλοτικού μοντέλου της Κύπρου έχουν αναλυθεί οι ατέλειες και τα προβλήματα της εξυγίανσης των τραπεζών, ενώ ταυτοχρόνως τίθεται σε εφαρμογή αυτό το οποίο θα έπρεπε να τεθεί εξ υπαρχής σε μια κοινή αγορά: Το σύστημα του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού.