Θεσμών: Οι τράπεζες αγόραζαν ελληνικά ομόλογα για κερδοσκοπία
Με τα κέρδη έκλειναν τις τρύπες των ζημιών από τα μη εξυπηρετούμενα, σημειώνεται στο πόρισμα της Επιτροπής Θεσμών

Σωρεία ερωτημάτων αλλά και επικριτικών διαπιστώσεων τόσο για τη συμπεριφορά των ιδίων των τραπεζών όσο και της εποπτικής Αρχής της Κεντρικής Τράπεζας, δηλαδή, καταγράφονται στο προκαταρκτικό πόρισμα της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής, το οποίο δόθηκε προχθές στα μέλη της για μελέτη και συζήτηση στην ολοήμερη συνεδρία, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην ερχόμενη Δευτέρα. Στόχος είναι όπως κατά τη συνεδρία αυτή ολοκληρωθεί το πόρισμα, ώστε να προωθηθεί στην ολομέλεια της Βουλής για συζήτηση στις 28 Απριλίου.

Στο μεγάλο θέμα των επενδύσεων των κυπριακών τραπεζών σε ελληνικά ομόλογα τα οποία όπως είναι γνωστό είχαν υψηλές αποδόσεις ακριβώς επειδή ήταν υψηλού κινδύνου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι αγορές γίνονταν ώστε να προκύψουν μεγάλα κέρδη για να καλυφθούν ζημιές από μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Υπενθυμίζεται ότι οι κυπριακές τράπεζες είχαν υποστεί ζημιές δισεκατομμυρίων από τις επενδύσεις σε ελληνικά ομόλογα οι οποίες συνεχίζονταν ακόμα και όταν τα προϊόντα αυτά είχαν καταταγεί στην κατηγορία των σκουπιδιών. Μάλιστα σε δύο περιπτώσεις η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είχε επιβάλει πρόστιμα σε στελέχη της Τράπεζας Κύπρου, επειδή δεν είχαν ανακοινώσει, ως όφειλαν, στο επενδυτικό κοινό ότι η τράπεζα ήταν εκτεθειμένη σε κινδύνους λόγω ακριβώς των επενδύσεών της σε ελληνικά ομόλογα. Να σημειωθεί ότι η Τράπεζα Κύπρου είχε υποστεί ζημιές ύψους 1,9 δισεκατομμυρίου από τις επενδύσεις αυτές.

Ευκαιριακές πωλήσεις
Στο πόρισμά της η Επιτροπή Θεσμών αναφέρει ότι από την έκθεση του οίκου «Alvarez & Marsal» φαίνεται ότι η έκθεση της Τράπεζας Κύπρου σε ελληνικά ομόλογα ήταν μεγαλύτερη από τα πρότυπα αγοράς για τράπεζες του μεγέθους της και προβαίνει στις ακόλουθες διαπιστώσεις:

-Η Τράπεζα Κύπρου φαίνεται να προέβαινε σε επενδύσεις σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου,
α) για να εκμεταλλευτεί τις υψηλές τους αποδόσεις, καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό τις ζημιές που προέκυπταν από τα συνεχώς αυξανόμενα μη εξυπηρετούμενα δάνεια,
β) εφαρμόζοντας στρατηγική απόλυτης απόδοσης, στη βάση της οποίας η τράπεζα πέτυχε το 2009 την αύξηση των εσόδων της από τόκους και την αποκόμιση κέρδους από την ευκαιριακή πώληση ομολόγων, όταν οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές,
γ) λόγω της εξάρτησής της από τα εισοδήματα από τόκους που προέκυπταν από τις επενδύσεις της σε ελληνικά ομόλογα.

Ο ρόλος των ανώτερων στελεχών
Όπως σημειώνεται στο πόρισμα, οι μηχανισμοί άμυνας της Τράπεζας Κύπρου για τη διαχείριση του κινδύνου της επενδυσης σε ομόλογα δεν λειτούργησαν, ενδεχομένως διότι δεν εφαρμόζονταν πιστά οι διαδικασίες ή διότι τύγχαναν παράκαμψης, γεγονός που προκύπτει από τα εξής:

-Η συμμετοχή των ανώτερων στελεχών της τράπεζας σε όλα τα σημαντικά όργανα στρατηγικής και διαχείρισης κινδύνου τόσο σε εκτελεστικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο διοικητικού συμβουλίου δημιουργούσε σύγκρουση συμφερόντων που ενδεχομένως να οδήγησε στις ζημιές που υπέστη η τράπεζα από τις επενδύσεις της σε ΟΕΔ.

-Το διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας Κύπρου φαίνεται να μην είχε ενεργό συμμετοχή στην αγορά των ΟΕΔ ή να αμφισβήτησε τις εν λόγω επενδύσεις στις οποίες προέβαινε η τράπεζα μέχρι το έτος 2011.

-Στο διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας Κύπρου συμμετείχαν μέλη τα οποία φαίνεται να παραδέχτηκαν στους ερευνητές της «Alvarez & Marsal» ότι δεν είχαν τραπεζική εμπειρία και ότι δεν τους παρεχόταν ικανοποιητική πληροφόρηση αναφορικά με τις ενέργειες των ανώτερων στελεχών της τράπεζας, για να μπορέσουν να τις αμφισβητήσουν.

-Η επιτροπή ALCO (Assets & Liabilities Committee) της τράπεζας ήταν επιφορτισμένη με τον καθορισμό των ορίων για επενδύσεις σε ομόλογα και δεν ακολουθούσε το εσωτερικό μοντέλο καθορισμού της συγκέντρωσης επενδύσεων για κάθε χώρα, το οποίο βασιζόταν στις αξιολογήσεις των εν λόγω χωρών. Η εν λόγω επιτροπή καθόριζε υψηλότερα όρια επενδύσεων για την Ελλάδα και την Κύπρο χωρίς, όμως, να αιτιολογείται ο καθορισμός των εν λόγω ορίων.

-Τα ανώτερα στελέχη της Τράπεζας Κύπρου γνώριζαν την επικινδυνότητα της έκτασης των επενδύσεών τους σε ελληνικά ομόλογα, όπως άλλωστε καταγράφηκε στην έκθεση της επιτροπής ALCO στις 30 Απριλίου, στην οποία αναγνωριζόταν ότι, στην περίπτωση χρεοκοπίας χώρας της Ευρωζώνης, οι επιπτώσεις στα κεφάλαια της τράπεζας θα ήταν σοβαρές, λόγω των μεγάλων χρηματικών ποσών που θα επενδύονταν.
Τι έκαναν οι εξωτερικοί ελεγκτές και η Κεντρική;

Η Επιτροπή καλεί για διερευνηση ώστε να διαπιστωθεί αν γινόταν ορθή καταγραφή και παρουσίαση της πραγματικής αξίας των επενδύσεων της Τράπεζας Κύπρου σε ελληνικά ομόλογα στις οικονομικές της καταστάσεις, καθώς και ο ρόλος των εξωτερικών της ελεγκτών, υπό το φως των στοιχείων που παραθέτει για το θέμα αυτό η «Alvarez & Marsal» και η έκθεση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ότι η μη διενέργεια απομείωσης των ομολόγων στους ετήσιους λογαριασμούς της τράπεζας, ενδεχομένως να παραβίαζε τη νομοθεσία.

Στο πόρισμα επιρρίπτονται ευθυνες και στην Κεντρική Τράπεζα (ΚΤ) αφού, όπως σημειώνεται, τόσο από την έκθεση της «Alvarez & Marsal» όσο και από τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην Επιτροπή, είναι σαφές ότι:

-Η ΚΤ δεν αναγνώρισε, δεν αξιολόγησε αλλά ούτε και διερεύνησε την εξάρτηση της Τράπεζας Κύπρου από τα εισοδήματα που προέκυπταν από εισπρακτέους τόκους και από τις πωλήσεις ομολόγων, για να διατηρήσει την κερδοφορία της.

-Το Τμήμα Επιτήρησης της ΚΤ ήταν υποστελεχωμένο και συνεπώς αδυνατούσε να ασκήσει αποτελεσματική εποπτεία των επενδυτικών ενεργειών της Τράπεζας Κύπρου, ενώ η χρονική καθυστέρηση στη λήψη στοιχείων αναφορικά με τις αγορές και πωλήσεις ομολόγων, που γινόταν ανά τρίμηνο, παρείχε μια ετεροχρονισμένη εικόνα της κατάστασης των εν λόγω επενδύσεων, η οποία δυσχέραινε περαιτέρω το έργο της άσκησης εποπτείας από την ΚΤ.

-Η ΚΤΚ δεν έλαβε οποιαδήποτε μέτρα, όταν η Τράπεζα Κύπρου δεν απάντησε σε επιστολή της, με ημερομηνία 1η Μαρτίου 2010, με την οποία ζητούσε στοιχεία αναφορικά με τις επενδύσεις της τελευταίας σε ελληνικά ομόλογα. Περαιτέρω, η ΚΤ δεν έλαβε οποιαδήποτε μέτρα, όταν αντιλήφθηκε ότι η Τράπεζα Κύπρου συνέχισε την αγορά ομολόγων παρά την προφορική υπόσχεση που έδωσε στον Διοικητή της ΚΤ περί του αντιθέτου.

-Η ΚΤ φαίνεται να παρουσίασε την Τράπεζα Κύπρου, στο Κολέγιο των Επιτηρητών της, ως μια τράπεζα εστιασμένη σε παραδοσιακές τραπεζικές εργασίες λήψης καταθέσεων και δανεισμού, παρ’ όλον που κατά τον χρόνο αξιολόγησής της, είχε στο χαρτοφυλάκιό της ελληνικά ομόλογα αξίας €2,4 δις. Περαιτέρω, η ΚΤ παρέλειψε να προβεί σε αναφορά στη συνεισφορά των εν λόγω επενδύσεων της Τράπεζας Κύπρου στα κέρδη του ομίλου.

Πέραν των ευθυνών οι οποίες καταλογίζονται στην Κεντρική, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να διερευνηθεί σε βάθος το θέμα άσκησης ελέγχου για τη χρήση κεφαλαίων που αντλούσε η Τράπεζα Κύπρου μέσω των συμφωνιών επαναγοράς ομολόγων. Στην έκθεση της «Alvarez & Μarsal» φαίνεται ότι πιθανώς να μην ασκείτο έλεγχος από την ΕΚΤ.

Με καθυστέρηση έδρασε η Κεφαλαιαγορά
Να σημειωθεί τέλος ότι στο πόρισμα καταγράφεται και η απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της 12ης Ιουλιου 2013, με την οποία επιβλήθηκαν διοικητικά πρόστιμα ύψους €70.000 και €90.000 στην Τράπεζα Κύπρου, €60.000 και €80.000 στον Ανδρέα Ηλιάδη, πρώην Εκτελεστικό και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Τράπεζας Κύπρου, €50.000 και €70.000 στον Γιάννη Κυπρή, πρώην Εκτελεστικό Σύμβουλο της Τράπεζας Κύπρου, για δύο περιπτώσεις μη ανακοίνωσης εμπιστευτικής πληροφορίας που ήταν χρήσιμη για το επενδυτικό κοινό, αναφορικά με τις επενδύσεις της σε ελληνικά ομόλογα, αδικήματα που διαπράχθηκαν την 13η Ιανουαρίου 2010 και 28η Απριλίου 2010.

Επισημαίνονται επίσης οι ευθύνες της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την καθυστέρηση που σημειώθηκε στη διερεύνηση των εν λόγω υποθέσεων, η οποία ολοκληρώθηκε τρία και πλέον χρόνια μετά τις ημερομηνίες κατά τις οποίες έγιναν οι παραβάσεις. Στο πόρισμα καταγράφεται επίσης η απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, με ημερομηνία 12 Ιουλίου 2013, με την οποία επεβλήθη πρόστιμο ύψους €10.000 στους Γεώργιο Γεωργιάδη, Ανδρέα Αρτέμη, Κώστα Ζ. Σεβέρη και Κώστα Χατζηπαπά -μέλη της επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων του συγκροτήματος- για δύο περιπτώσεις μη ανακοίνωσης εμπιστευτικής πληροφορίας που ήταν χρήσιμη για το επενδυτικό κοινό, αναφορικά με τις επενδύσεις της σε ελληνικά ομόλογα, αδίκημα που διαπράχθηκε την 28η Απριλίου 2010. Και σε αυτή την περίπτωση γίνεται αναφορά σε καθυστέρηση από πλευράς Επ. Κεφαλαιαγοράς για τη διερεύνηση της υπόθεσης.