Δάνεια σε πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα χωρίς ημερομηνία λήξης
Η Λαϊκή διέγραψε δάνεια ύψους 220 εκατομμυρίων ευρώ το 2011 - Κατάλογοι με αποκαλυπτικά στοιχεία στα χέρια των μελών της Επιτροπής Θεσμών

Δάνεια εκατομμυρίων με μηδενικό επιτόκιο, δάνεια σε πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα δεκάδων εκατομμυρίων με επιτόκιο μόλις 0,76% και με απεριόριστο χρόνο εξόφλησης, διαγραφές δανείων της τάξης των 219.226.000 ευρώ το 2011 από μια και μόνη τράπεζα, bonus ύψους 3,3 εκατομμυρίων το 2008 σε διευθυντικό στέλεχος τράπεζας, και άλλα πολλά κι ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν οι κατάλογοι, οι οποίοι συνοδεύουν το προκαταρκτικό πόρισμα της Επιτροπής Θεσμών, το οποίο δόθηκε χθες στα μέλη της για μελέτη και οριστικοποίησή του την ερχόμενη Δευτέρα 14 Απριλίου, πριν κατατεθεί στην ολομέλεια της Βουλής, η οποία θα το συζητήσει στις 28 Απριλίου.

Όπως φαίνεται από τους καταλόγους, υπάρχουν διαγραφές δανείων εκατοντάδων εκατομμυρίων σε άτομα τα οποία είχαν σχέση με συγκεκριμένη τράπεζα. Φαίνεται επίσης η παραχώρηση δανείων σε γνωστά στελέχη της, που φθάνουν σε μια περίπτωση τα 5 εκατομμύρια, την ίδια ώρα που τα στελέχη αυτά έπαιρναν και bonus που έφταναν μέχρι και τις 600.000 ευρώ ετησίως, αλλά δεν φρόντιζαν να εξοφλούν τα δάνειά τους. Αρκετά είναι τα δάνεια που δίνονταν με μηδενικό επιτόκιο, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις οι εξασφαλίσεις των δανείων ήταν σχεδόν ανύπαρκτες.

Θα δημοσιευθούν τη Δευτέρα επίσημα
Οι κατάλογοι που κρατούνται ως επτασφράγιστο μυστικό από τα μέλη της Επιτροπής Θεσμών, αν και έχουν διαρρεύσει, δεν μπορούν να δημοσιοποιηθούν παρά μόνον όταν δοθούν στη δημοσιότητα από την ίδια την Επιτροπή Θεσμών. Αυτό θα γίνει την ερχόμενη Δευτέρα, όπως είπε χθες και ο Πρόεδρος της Επιτροπής Δημήτρης Συλλούρης, ο οποίος όμως έθεσε κάποιες προϋποθέσεις για τη δημοσιοποίησή τους (είδηση στη σελίδα 4).

Πάντως και το πόρισμα της Επιτροπής, έστω και χωρίς τους καταλόγους, περιέχει πολλά και αποκαλυπτικά στοιχεία τόσο για τα δάνεια, όσο και για τα bonuses που δίνονταν απλόχερα σε υπαλλήλους τραπεζών, χωρίς μάλιστα ιδιαίτερο λόγο, όπως σημειώνει η Επιτροπή. Περιέχει, επίσης, στοιχεία για δάνεια εκατομμυρίων που παραχωρούσε ο Συνεργατισμός σε διευθυντικά στελέχη του, καθώς και για τις εκροές κεφαλαίων κατά την περίοδο 1-15 Μαρτίου, λίγο δηλαδή πριν από την απόφαση για το κούρεμα των καταθέσεων.

Αν και δεν υπάρχουν καταγραμμένα πολλά στοιχεία για το θέμα αυτό, εντούτοις, όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, υπάρχουν μακροσκελέστατοι κατάλογοι με χιλιάδες ονόματα φυσικών και νομικών προσώπων τα οποία έστειλαν χρήματα στο εξωτερικό κατά την επίμαχη περιοδο. Αρκετά από αυτά είναι δικαιολογημένα, αφού αφορούν εμπορικές συναλλαγές, υπάρχουν όμως και αρκετές περιπτώσεις μεταφοράς κεφαλαίων οι οποίες αφήνουν να διαφανεί ότι δυνατόν να υπήρχε εσωτερική ενημέρωση ότι επίκειτο κούρεμα.

Τα δάνεια, οι διαγραφές και οι όροι
Σε σχέση με τις διαγραφες δανείων, η Επιτροπή σημειώνει ότι η αναφορά σε συγκεκριμένες διαγραφές δεν μπορεί να είναι εξαντλητική, ούτε μπορεί η Επιτροπή να γνωρίζει το σύνολό τους. Παράλληλα, σημειώνεται ότι παρά τις πληροφορίες της Επιτροπής για προνομιακές διαγραφές χρεών προς όφελος δημοσιογράφων ή ατόμων που σχετίζονται με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστούν τέτοιες διαγραφές.

Για την παραχώρηση δανείων με προνομιακούς όρους, το πόρισμα αναφέρει ότι οι τράπεζες υποστηρίζουν πως είναι πολύ δύσκολη η εξαγωγή στοιχείων που να δείχνουν εύκολα και αδιαμφισβήτητα ότι κάποιο δάνειο παραχωρήθηκε με τέτοιους όρους, αφού αυτοί καθορίζονται από πολλούς παράγοντες. Παρά τη θέση αυτή των τραπεζών, η Επιτροπή εντόπισε περιπτώσεις παραχώρησης δανείων με πολύ χαμηλά ή και καθόλου επιτόκια, χωρίς εξασφαλίσεις ή χωρίς λήξη στην αποπληρωμή τους.

Σημειώνεται, επίσης, η δυστοκία από μέρους των τραπεζών αλλά και της ΚΤ, να παραχωρήσουν στην Επιτροπή όλα τα στοιχεία που ζήτησε κατά καιρούς. «Η παράλειψή αυτή παρακινεί την Επιτροπή να υποθέσει ότι πιθανόν να μην έχουν κατατεθεί όλα τα υπάρχοντα στοιχεία και δεδομένα», τονίζεται και υποβάλλεται η εισήγηση για περαιτέρω έλεγχο από τις ανακριτικές Αρχές, για τις διαδικασίες και τους όρους παραχώρησης των δανείων και συγκεκριμένα το ύψος των επιτοκίων, τις εξασφαλίσεις, τους σκοπούς για τους οποίους χορηγούνταν, καθώς και τις περιπτώσεις διαγραφής τους.

Διευθυντές στον Συνεργατισμό επηρέαζαν για δικά τους δάνεια
Ελλιπή και παραπλανητικά χαρακτηρίζονται στο πόρισμα τα στοιχεία που δόθηκαν στην Επιτροπή από τον Συνεργατισμό. Ειδικότερα, ανεπαρκή κρίνονται όσα κατατέθηκαν για τα δάνεια που παραχωρήθηκαν από συνεργατικά σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βάσει των σχεδίων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων. Η Επιτροπή θεωρεί επιτακτική την ανάγκη όπως ο Γενικός Εισαγγελέας, ο οποίος έχει δυνατότητα πρόσβασης στο σύνολο των στοιχείων, εξετάσει πιθανές ατασθαλίες, παραβίαση όρων, προϋποθέσεων ή και κανονισμών.

Κρίνεται, επίσης, αναγκαίο να διερευνηθούν όλες οι περιπτώσεις δανείων που δόθηκαν σε στελέχη ή μέλη των επιτροπειών των συνεργατικών. Επειδή οι όροι των δανείων, λόγω των σχεδίων δανειοδότησης, ήταν αρκετά ευνοϊκοί, θα πρέπει να εξεταστεί αν οι εν λόγω περιπτώσεις δικαιολογημένα δανειοδοτήθηκαν ή αν τα δάνεια δόθηκαν, επειδή τα στελέχη κατείχαν συγκεκριμένες θέσεις, που τους επέτρεπαν να επηρεάσουν τους αρμοδίους για την έγκρισή τους, αφήνοντας με αυτόν τον τρόπο ανεπιτυχείς άλλες αιτήσεις δικαιούχων.

Χρυσά κι αφορολόγητα τα δώρα
Για τις αμοιβές και τα ωφελήματα των τραπεζικών στελεχών και των μελών των διοικητικών συμβουλίων, η Επιτροπή κρίνει απαράδεκτη και παράλογη την πρακτική των τραπεζών Λαϊκή και Κύπρου να παραχωρούν αφειδώλευτα ωφελήματα (cash bonuses) σε στελέχη και υπαλλήλους τους.

Η Επιτροπή καταγράφει χαρακτηριστικό παράδειγμα «απαράδεκτης και εξωφρενικής» παραχώρησης, το 2008, bonus 3.335.375 ευρώ σε ένα μόνο διευθυντικό στέλεχος της Λαϊκής.
«Αυτό και μόνο το γεγονός», τονίζεται, «καταδεικνύει την ασυδοσία, αλλά και την ανευθυνότητα των αρμοδίων της τράπεζας στην κατασπατάληση των χρημάτων των καταθετών, ωσάν να ήταν δικά τους χρήματα».
Αναφορά γίνεται και στη διαφορά των bonuses που παραχωρούνταν σε στελέχη της Λαϊκής στην Ελλάδα και την Κύπρο. Οι Ελλαδίτες τραπεζικοί έπαιρναν δώρα πολλαπλάσια από αυτά που εδίνονταν στους Κύπριους συναδέλφους τους.

«Κυρίως τα έτη 2007 μέχρι 2009, τα bonuses ήταν πολλαπλάσια από τα αντίστοιχα ωφελήματα των στελεχών της ίδιας τράπεζας στην Κύπρο. Συγκεκριμένα, για τον ίδιο αριθμό στελεχών στην Ελλάδα παραχωρήθηκαν ως ωφελήματα ποσά ύψους €33.293.807 σε 1.820 εργαζομένους, σε σύγκριση με ποσό ύψους €17.860.942, που παραχωρήθηκε σε 2.546 εργαζομένους στην Κύπρο.

Επίσης, σημειώνεται ότι για τα πρώτα δέκα διευθυντικά στελέχη της Λαϊκής στην Ελλάδα παραχωρήθηκαν bonuses για τα έτη 2007-2013 συνολικού ποσού ύψους €13.603.875, ενώ για τα αντίστοιχα διευθυντικά στελέχη της στην Κύπρο παραχωρήθηκαν bonuses που ανέρχονται σε ποσό ύψους μόλις €2.129.386. Την Επιτροπή προβλημάτισε περαιτέρω το θέμα της παραχώρησης bonus σε ηγετικά/διευθυντικά στελέχη της Λαϊκής, αφού κρίνει ότι η όλη πολιτική των bonuses χρήζει περαιτέρω διερεύνησης για τη σκοπιμότητά της.

Η Επιτροπή κρίνει απαράδεκτη και την πολιτική των αρμοδίων της Λαϊκής να δώσουν bonuses σ’ όλο το προσωπικό της τράπεζας, χωρίς τα δώρα να βασίζονται στην επίτευξη κάποιων στόχων ή να συναρτώνται με την εργασιακή απόδοσή του.

Καταγράφεται, επίσης, το γεγονός ότι τα στελέχη τα οποία έπαιρναν δώρα δεν φρόντιζαν να εξοφλούν τα δάνειά τους.
Για τις αμοιβές των διοικητικών συμβούλων αναφέρεται ότι στις τράπεζες Κύπρου και Λαϊκή υπήρξε πολύ σημαντική αύξηση, όπως αύξηση υπήρξε και στις αμοιβές των διοικητικών συμβούλων με εκτελεστική ιδιότητα και στις αμοιβές άλλων βασικών διευθυντικών στελεχών, κυρίως από το 2008 και μετέπειτα. Η αύξηση αυτή κρίνεται από την Επιτροπή ως μη δικαιολογημένη και εξωπραγματική, αν ληφθούν υπ' όψιν οι επικρατούσες χρηματοοικονομικές συνθήκες των τραπεζών αυτών.

Στο πόρισμα αναφέρεται ότι κατά το 2011 αγοράστηκαν μετοχές επ’ ονόματι εργαζομένων στη Λαϊκή Τράπεζα στην Κύπρο με συνολικό κόστος για την τράπεζα €1.141.422. Η τράπεζα όμως επωμίστηκε και το κόστος της πληρωμής του φόρου εισοδήματος για το εν λόγω ωφέλημα, που ανήλθε σε 222.784 ευρώ.

Κατάρρευση της Λαϊκής και εκροές κεφαλαίων
Για τις εκροές κεφαλαίων στο πόρισμα σημειώνονται τα εξής:
«Η Επιτροπή διερωτάται αν αξιωματούχοι και εποπτικές Αρχές, που γνώριζαν την πιθανότητα κατάρρευσης της Λαϊκής Τράπεζας, προέβησαν σε οποιεσδήποτε ενέργειες είτε για την αποτροπή του γεγονότος αυτού, είτε για την προειδοποίηση των μετόχων ή άλλων εμπλεκομένων. Από τα στοιχεία που κατατέθηκαν, εύκολα συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι τράπεζες στην πλειονότητά τους δεν τηρούσαν την υποχρέωση που απορρέει από τις ευρωπαϊκές Οδηγίες και την εθνική νομοθεσία, ειδικά αυτήν που προνοεί για το ξέπλυμα χρήματος, δηλαδή να γνωρίζουν ποιος είναι ο πελάτης τους.

Για τα κύματα εκροών καταθέσεων, η Επιτροπή σημειώνει ότι προκύπτει το λογικό ερώτημα, γιατί η ΚΤ δεν πήρε μέτρα, όταν ο ίδιος ο Διοικητής είπε ότι παρακολουθούσε τις δηλώσεις Γερμανών αξιωματούχων, αλλά και τα δημοσιεύματα για κούρεμα από τις αρχές του 2013. Επίσης, ο ίδιος ανέφερε ότι ενημέρωνε σε καθημερινή βάση την Κυβέρνηση και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για τις εκροές, αλλά δεν προχώρησε στη λήψη μέτρων.

Να σημειωθεί ότι στο πόρισμα καταγράφεται άλλο ένα σημαντικό στοιχείο:
Υπάρχουν υποψίες για το ενδεχόμενο, πρόσωπα στα οποία παραχωρήθηκαν δάνεια από κυπριακές τράπεζες να περιλαμβάνονται και στους καταλόγους με τις εκροές χρημάτων στο εξωτερικό.