Τι ελέχθη επισήμως στην Επ. Θεσμών για τις ημέρες πριν από το bail in
«Όσοι διάβαζαν εφημερίδες, αντιλαμβάνονταν ότι κάτι θα γινόταν με τις καταθέσεις», είπε ο τέως Υπ. Οικονομικών Μ. Σαρρής

Πολύ ενδιαφέρον παρουσιάζουν όσα ελέχθησαν στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής σε σχέση με την απόφαση για το κούρεμα καταθέσεων, θέμα το οποίο βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο των συζητήσεων με αφορμή τις δηλώσεις του Προέδρου του Eurogroup, Γερούν Ντάιζελμπλουμ, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Κύπρο.

Το θέμα απασχόλησε την Επιτροπή Θεσμών κατά τη συζήτηση των αιτίων που οδήγησαν την Κύπρο στην οικονομική καταστροφή. Συγκεκριμένα, στην Επιτροπή κλήθηκαν άτομα τα οποία μίλησαν για όσα προηγήθηκαν της απόφασης του Eurogroup για το κούρεμα των καταθέσεων, ρωτήθηκαν αν η εν λόγω απόφαση ήταν γνωστή στους κυβερνητικούς κύκλους πριν από τη λήψη της και αν υπήρξε προνομιακή ενημέρωση καταθετών, οι οποίοι επωφελήθηκαν και φυγάδευσαν κεφάλαια στο εξωτερικό για να αποφύγουν το κούρεμα.

Όπως καταγράφεται στην προκαταρκτική έκθεση που ετοίμασε η Επιτροπή και η οποία, όπως είναι γνωστό, θα πάρει την τελική της μορφή την ερχόμενη Τρίτη, για το θέμα του κουρέματος, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών Α. Τρόκκος είπε ότι γινόταν λόγος για ενδεχόμενο κούρεμα καταθέσεων σε ανεπίσημες πληροφορίες που κυκλοφορούσαν στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι οποίες κορυφώθηκαν με το άρθρο των Financial Times, στις 10 Φεβρουαρίου 2013. Δήλωσε, επίσης, ότι επίσημα το θέμα ανέκυψε για πρώτη φορά στο Euro Working Group, όπου συμμετείχε ο ίδιος και το οποίο πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη ημέρα του Eurogroup της 15ης Μαρτίου 2013, κατά το οποίο το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασαν διιστάμενες απόψεις, καθώς το ΔΝΤ ήταν υπέρ της απομείωσης καταθέσεων ενώ η Κομισιόν υποστήριζε τη σύναψη ενός παραδοσιακού προγράμματος.

Για το άρθρο των Financial Times, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Πανίκος Δημητριάδης, εξάλλου, είπε στην Επιτροπή Θεσμών ότι από την ημέρα που δημοσιεύθηκε το άρθρο, παρατηρήθηκαν τεράστιες εκροές κεφαλαίων, που όμως δεν μπορούσαν να αναχαιτιστούν. Δήλωσε χαρακτηριστικά τα εξής, ο Π. Δημητριάδης:

«Σίγουρα η δημόσια συζήτηση, τα άρθρα στη Financial Times και επίσης η μη απάντηση του κ. Ντάιζελμπλουμ, όταν ερωτήθηκε από δημοσιογράφους και είπε ότι “δεν αποκλείεται αυτό το ενδεχόμενο”, έκανε τεράστια ζημιά όσον αφορά τις εκροές κεφαλαίων από τις κυπριακές τράπεζες».

Συνεχίζοντας ο κ. Δημητριάδης σημείωσε πως σχετική είναι η εγκύκλιος που στάλθηκε από την Κεντρική Τράπεζα, στις 11 Φεβρουαρίου 2013, προς τις εμπορικές τράπεζες. Όπως είπε ο Διοικητής, κρίθηκε ότι θα ήταν περισσότερο επιζήμιο να γίνουν δημόσιες δηλώσεις από την Κεντρική Τράπεζα ότι δε θα γινόταν κούρεμα καταθέσεων, επειδή με αυτόν τον τρόπο θα επιβεβαιώνονταν οι φόβοι του κοινού.

Η εν λόγω εγκύκλιος, όπως ο ίδιος ανέφερε, αποσκοπούσε στον περιορισμό των εκροών χωρίς να παραπλανηθεί το κοινό, και αναφερόταν στην αντισυνταγματικότητα οποιουδήποτε κουρέματος καταθέσεων.
«Αξιοσημείωτη είναι επίσης η αναφορά του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας», τονίζεται στην έκθεση, ότι «στην πράξη δεν έχει γίνει κούρεμα καταθέσεων. Έχει γίνει διάσωση διά ιδίων μέσων. Έχει γίνει bail-in. Ακόμα και το levy, το τέλος το οποίο είχε αποφασίσει το πρώτο Eurogroup, δεν ήταν ουσιαστικά απομείωση».

Σαρρής: Επηρεαζόταν από τη Γερμανία ο Ντάιζελμπλουμ
Για το ίδιο θέμα μίλησε στην Επιτροπή Θεσμών και ο τέως Υπουργός Οικονομικών, Μιχάλης Σαρρής, ο οποίος δήλωσε:
«Μετά το πέρας των δύο Eurogroup, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, όπου εσυζητείτο η Κύπρος μόνο όσον αφορά το θέμα πώς να γίνει μια μελέτη για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος και το θέμα της βιωσιμότητας του χρέους, ο Πρόεδρος του Eurogroup, ο οποίος ήταν γνωστό ότι επηρεαζόταν σημαντικά από τη Γερμανία -για να το θέσω όσο πιο διπλωματικά μπορώ- βγαίνοντας και δηλώνοντας προς τους δημοσιογράφους και ερωτηθείς επίμονα, είπε: “Τίποτε δεν αποκλείεται όσον αφορά την Κύπρο”».

Ο κ. Σαρρής, επιπρόσθετα, υπενθύμισε στην Επιτροπή ότι σχετικό άρθρο του Τύπου, της 19ης Φεβρουαρίου 2013, έλεγε πως: «"Η Κύπρος είναι μια ευκαιρία. Να σταματήσουν να τιμωρούνται οι φορολογούμενοι μέσω των bail-outs και να συμμετέχουν και στη διάσωση χωρών και αυτοί οι οποίοι είχαν προνομιακή οικονομική κατάσταση για τα προηγούμενα χρόνια". Δηλαδή αυτοί που έχουν καταθέσεις στις τράπεζες. Επομένως, ήταν πάρα πολύ γνωστό μέσα στην Τρόικα, ο ισχυρός της Τρόικας ήταν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υπό την έννοια ότι κανείς άλλος δεν κινείται εκτός αν συμφωνήσει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ότι κάποιου είδους παρέμβαση με τις τράπεζες, μη εξαιρουμένου και του κουρέματος, ήταν αναπόφευκτη. Και αυτό πίστευε και ο ισχυρός της Ευρωζώνης. Αυτή ήταν η περιρρέουσα ατμόσφαιρα ανεπίσημα. Δεν μπορεί κανείς να συζητήσει κάτι τέτοιο επίσημα, διότι την επόμενη ημέρα διαλύονται οι τράπεζες.

Η πρώτη φορά που ετέθη στο τραπέζι επίσημα αυτή η πρόταση, δηλαδή από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και προσχώρησαν και στο άρμα και οι υπόλοιποι της Τρόικας, ήταν στο πρώτο Eurogroup που τέθηκε στο τραπέζι. Μάλιστα απέφευγαν να το συζητήσουν σε όλο το Eurogroup, (14ης με 15ης Μαρτίου) αλλά έκαναν υπεπιτροπές και μας είπαν "Δεν υπάρχει λόγος να πάμε και να μιλήσουμε μπροστά σε όλους. Πρέπει να πάμε σε συμφωνία". Και αρχίσαμε τη συζήτηση… Και συζητείτο στα πλαίσια ότι "Αυτοί είναι Ρώσοι, αυτοί είναι πλούσιοι, αυτοί ίσως να είναι συνδεδεμένοι και με ξέπλυμα χρήματος", δηλαδή έμπαιναν σε όλα αυτά για να δικαιολογήσουν ότι "Δεν θα βοηθήσουμε τον φτωχό Κύπριο ή θα τιμωρήσουμε τον φτωχό Κύπριο, αλλά κάποιον άλλο".

Γι’ αυτό και στις δικές μας συζητήσεις όταν μας έστειλαν πίσω στις 5 του Μάρτη, μετά το πρώτο Eurogroup στο οποίο ελάβαμε μέρος για να συζητήσουμε με την Τρόικα, η προσπάθειά μας ήταν να βρούμε έναν τρόπο να παρουσιάσουμε ένα σύστημα το οποίο θα βοηθούσε στο να βρεθούν αρκετά χρήματα, τα 7 δις ευρώ για να συμπληρώσουν τα 17 δις από τα 10 δις που θα μας έδιναν, ώστε να μην υπήρχε λόγος να πάμε σε κούρεμα. Οι υπάρχουσες, πάντοτε, πιθανότητες ότι κάποιου είδους παρέμβαση θα εγινόταν. Αυτή ήταν η πραγματικότητα».

Όπως σημειώνεται στην έκθεση, ο εκπρόσωπος του Υπ. Οικονομικών ανέφερε ότι το ΔΝΤ φαίνεται να έθεσε τους προβληματισμούς του για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών από τα τέλη Νοεμβρίου-αρχές Δεκεμβρίου του 2012 και ότι θα έπρεπε να βρεθεί μια λύση. Για το ίδιο θέμα, ο Διοικητής της Κεντρικής δήλωσε ότι το ποσό των 10 δις που προοριζόταν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών περιλαμβανόταν στο προσχέδιο μνημονίου που έγινε τον Νοέμβριο και ότι αν αυτό το ποσό δινόταν δεν χρειαζόταν να διαλυθεί καμιά τράπεζα.

«Όποιος διάβαζε εφημερίδες, αντιλαμβανόταν»
Αξιοσημείωτη είναι, επίσης, η αναφορά του τέως Υπουργού Οικονομικών, Μ. Σαρρή, ότι «…είναι γεγονός ότι όποιος διάβαζε εφημερίδες ή παρακολουθούσε τι εγίνετο, αντιλαμβανόταν ότι υπήρχε τουλάχιστον ως μία από τις θέσεις μέσα στην Τρόικα και μέσα στην Ευρωζώνη ότι κάποιου είδους παρέμβαση με τους καταθέτες θα έπρεπε να γίνει».

Για το ίδιο θέμα, ο Διοικητής της Κεντρικής στην εμφάνισή του ενώπιον της Επιτροπής μίλησε για τη συμφωνία του Νοεμβρίου του 2012, στην οποία, παρόλο που γινόταν αναφορά σε διάλυση (resolution) τραπεζικών ιδρυμάτων, αυτό όπως εξήγησε, δεν σήμαινε κατ’ ανάγκην συμμετοχή καταθετών. Προς ενίσχυση όσων είπε, ανέφερε παραδείγματα άλλων χωρών όπου ακολουθήθηκε αυτή η μέθοδος, χωρίς, όμως, τη συμμετοχή των καταθετών και δήλωσε ότι η μέθοδος αυτή αποτελεί έναν συνηθισμένο μηχανισμό εξυγίανσης μιας τράπεζας.

Ο Π. Δημητριάδης επισήμανε, επίσης, ότι είναι η πρώτη φορά που γίνεται διάσωση με τη συμμετοχή καταθετών. Σε περιπτώσεις άλλων χωρών, όπως σημείωσε, είχε γίνει διάσωση με τη συνεισφορά κατόχων χρεογράφων, ομολόγων και άλλων και είχε γίνει μεγάλο θέμα, ως εκ τούτου, όταν του παρουσιάστηκε το υπό συζήτηση μνημόνιο, δεν πέρασε από το μυαλό του η διάσωση με τη συνεισφορά καταθετών.
Όσον αφορά την απόφαση του Eurogroup να μην απομειωθούν οι καταθέσεις των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, ο Διοικητής αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα.

Κύματα εκροών καταθέσεων
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, από τη συζήτηση που διεξήχθη ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών καθίσταται σαφές ότι παρατηρήθηκαν κύματα εκροών καταθέσεων, ειδικά κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαρτίου του 2013, όπως αναφερόταν και σε σχετικό δημοσίευμα του διεθνούς Τύπου.

Επί του θέματος αυτού, ο Διοικητής της Κεντρικής ενημέρωσε την Επιτροπή ότι ο ρυθμός εξόδου κεφαλαίων από το κυπριακό χρηματοπιστωτικό σύστημα παρακολουθείτο στενά από την Τράπεζα και για το θέμα αυτό ενημερωνόταν το Υπουργείο Οικονομικών. Ωστόσο, όπως ο ίδιος περαιτέρω ανέφερε, στη χρονική εκείνη στιγμή δεν μπορούσε να επιβάλει οποιουσδήποτε περιορισμούς στη διακίνηση κεφαλαίων αλλά επειδή υπήρχε ανησυχία για τον ρυθμό της απόσυρσης κεφαλαίων, τόνιζε συνεχώς την ανάγκη συνομολόγησης συμφωνίας με την Τρόικα.