Επιστολές προς Μπουλούτα από την Κεντρική για ευνοϊκές χορηγήσεις

Τα έδινε η Λαϊκή σε εταιρείες και άτομα στην Ελλάδα για να αγοράζουν μετοχές της MIG. Δεν πλήρωναν δόσεις και η εξόφληση θα γινόταν όταν πουλούσαν τις μετοχές…

ΤΟ ΠΟΣΟ αυτό αντιπροσώπευε το 11% του χαρτοφυλακίου της τράπεζας και το 130% της κεφαλαιακής της βάσης την 31η Δεκεμβρίου 2008

Αποκαλυπτικά για τον τρόπο που η Marfin Popular Bank (ΜΡΒ) αιμοδοτούσε τη Marfin Investment Group (MIG), παραχωρώντας δάνεια χωρίς επαρκείς εξασφαλίσεις σε εταιρείες και άτομα στην Ελλάδα, για να αγοράζουν μετοχές της MIG, είναι όσα αναφέρονται στην έκθεση της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής, η οποία διέρρευσε και άρχισε να δημοσιοποιείται από προχθές Παρασκευή. Η έκθεση, που είναι πέραν των 440 σελίδων, περιέχει πορίσματα ελέγχου που έγιναν και από την Κεντρική Τράπεζα (ΚΤ) και από την Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με τα οποία δόθηκαν δάνεια για την αγορά μετοχών ύψους 1,3 δισεκατομμυρίων.

Το ποσόν αυτό αντιπροσώπευε το 11% του χαρτοφυλακίου της τράπεζας και το 130% της κεφαλαιακής της βάσης την 31η Δεκεμβρίου 2008. Πέραν όμως του υψηλού ποσοστού των δανείων, όπως αναφέρεται στην έκθεση, από τον έλεγχο που έγινε το πρόγραμμα αποπληρωμής των δανείων αυτών έπασχε, αφού προνοούσε μόνον την καταβολή τόκων καθ' όλην τη διάρκειά του και αποπληρωμή ολόκληρου του ποσού στη λήξη του δανείου, με κύρια πηγή αποπληρωμής τα εισοδήματα από την πώληση των μετοχών.

Δάνεια και στην ίδια την MIG

Πέραν όμως των γνωστών ως «MIGοδανείων», δίνονταν και δάνεια προς την ίδια την MIG με ευνοϊκή μεταχείριση, χωρίς την τήρηση των διαδικασιών συνετής τραπεζικής (χαμηλή τιμολόγηση, μεγάλο χρονικό διάστημα αποπληρωμής κλπ) με αποτέλεσμα η ΜΡΒ (Λαϊκή) να είναι εκτεθειμένη σε αυξημένους κινδύνους.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι τα πορίσματα του ελέγχου μαζί με τη συνοδευτική επιστολή της ΚΤΚ, ημερομηνίας 6 Ιουλίου 2009, που δόθηκαν στον τότε Διευθύνοντα Σύμβουλο του ομίλου MPB Ευθύμιο Μπουλούτα, κατατέθηκαν στην Επιτροπή Θεσμών από την ΚΤ. Στην επιστολή αναφέρεται ότι κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε πως η τράπεζα αναλάμβανε αυξημένους πιστωτικούς κινδύνους, που προκύπτουν κυρίως από τα χαρακτηριστικά των δανείων που παραχωρούνταν για επενδυτικούς σκοπούς, τα οποία είχαν μεγάλη διάρκεια με αποπληρωμή στη λήξη, ανεπαρκή κάλυψη με εξασφαλίσεις ουσίας και υψηλή συγκέντρωση σε συγκεκριμένο επιχειρηματικό όμιλο.

Η επιστολή καταλήγει με την υπόδειξη ότι απαιτούνται πρόσθετες προβλέψεις και ενίσχυση των ίδιων κεφαλαίων για την κάλυψη των αυξημένων κινδύνων που αναλαμβάνονται από την τράπεζα. Ειδικότερα, στο πόρισμα του ελέγχου καταγράφεται ως βασική διαπίστωση ότι ο όμιλος παρουσίαζε ένα υψηλού κινδύνου προφίλ, με έμφαση στην επενδυτική τραπεζική και σε χρηματιστηριακές δραστηριότητες που παρουσιάζουν αυξημένους κινδύνους, ειδικά σε περίοδο διεθνούς οικονομικής κρίσης. Πιο συγκεκριμένα, στο τμήμα του πορίσματος με τίτλο «Βασικές Διαπιστώσεις» αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Κατά τον έλεγχό μας έχει εντοπισθεί συγκέντρωση σε αριθμό κινδύνων:

-Χορηγήσεις με σκοπό την αγορά μετοχών που ανέρχονταν σε €1,3 δις και αντιπροσωπεύουν το 11% του δανειακού χαρτοφυλακίου της τράπεζας (περιλαμβανομένων δανείων συνολικού υπολοίπου €570 εκατομ. που είχαν χορηγηθεί κατά το 2007, για συμμετοχή στην αύξηση κεφαλαίου της MIG) και το 130% της κεφαλαιακής της βάσης κατά την 31η Δεκεμβρίου 2008. Σημειώνεται ότι το αρχικό ποσό δανεισμού για αγορά μετοχών της MIG ανήλθε στα €800 εκ. ή στο 101% και 74% της ενοποιημένης κεφαλαιακής βάσης του ομίλου της Μαρφίν Εγνατία στις 30 Ιουνίου 2007 και την 31η Δεκεμβρίου 2007, αντίστοιχα. Το πρόγραμμα αποπληρωμής των δανείων αυτών προνοεί την καταβολή μόνο τόκων καθ’ όλην τη διάρκεια της χορήγησης και αποπληρωμή ολόκληρου του ποσού στη λήξη τους, με κύρια πηγή αποπληρωμής τα εισοδήματα από την πώληση των μετοχών.

-Χορηγήσεις, κυρίως προς τον όμιλο MIG, όπου κρίνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις υπήρξε ευνοϊκή μεταχείριση και δεν τηρήθηκαν οι διαδικασίες συνετής τραπεζικής (χαμηλή τιμολόγηση, μεγάλο χρονικό διάστημα αποπληρωμής κ.λπ.), με αποτέλεσμα η τράπεζα να είναι εκτεθειμένη σε αυξημένους κινδύνους».

-Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο χορηγήσεων προέκυψαν αδυναμίες, ορισμένες εκ των οποίων θεωρούνται σημαντικές σε σχέση με τις χορηγήσεις για αγορά μετοχών, τα δάνεια για επενδυτικούς σκοπούς προς τον όμιλο MIG και άλλους πελάτες της, καθώς και ορισμένες άλλες παρατηρήσεις που κατέδειξαν ότι υπήρχαν περιπτώσεις που δεν τηρήθηκε η πιστωτική πολιτική της τράπεζας ή οι όροι και ο σκοπός της χορήγησης δεν ήταν σε συνάφεια με τη συνετή τραπεζική πρακτική, περιλαμβανομένων σημαντικών παρατυπιών στη συμπλήρωση των συμβατικών εγγράφων των δανείων και εξασφαλίσεων, κενών στις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν κατά τη χορήγηση των εν λόγω δανείων και μη τήρησης των όρων που τέθηκαν από τις εγκριτικές Αρχές.

Για τα δάνεια για αγορά μετοχών, αναφέρεται στην έκθεση, οι εποπτικές Αρχές είχαν επισημάνει ότι είχαν δοθεί αρχικά έναντι σημαντικού καλύμματος μετοχών, αλλά λόγω της γενικότερης πτώσης των τιμών των μετοχών είχε δημιουργηθεί σημαντικό άνοιγμα εξασφαλίσεων, το οποίο οι πελάτες δεν κλήθηκαν να καλύψουν. Περαιτέρω, οι ίδιες Αρχές είχαν διαπιστώσει ότι το πρόγραμμα αποπληρωμής των χορηγήσεων αυτών προέβλεπε την καταβολή μόνο τόκων για όλη την περίοδο της χορήγησης, αποπληρωμή ολόκληρου του ποσού της χορήγησης στη λήξη της και ότι αρκετοί από τους πιστούχους ήταν εταιρείες για τις οποίες δεν υπήρχαν στοιχεία για την οικονομική τους κατάσταση και δεν είχαν ληφθεί οι προσωπικές εγγυήσεις των φορέων τους, παρ’ όλον που η θέση της τράπεζας ήταν ότι οι χορηγήσεις αυτές δόθηκαν κυρίως σε πελάτες με μεγάλη οικονομική επιφάνεια.

Με λεφτά της Λαϊκής η MIG αγόρασε το Χίλτον

ΟΣΟΝ αφορά τα δάνεια που χορηγήθηκαν για επενδυτικούς σκοπούς προς τον όμιλο MIG, στο εν λόγω πόρισμα αναλύονται ως ακολούθως:

«Όμιλος MIG:

(α) χρηματοδότηση ύψους €30 εκατομ. για αγορά μετοχών της κυπριακής εταιρείας ''Cyprus Tourism and Development Ltd'' (ιδιοκτήτρια ξενοδοχείου Hilton),

(β) χρηματοδότηση ύψους €28,5 εκ. για αγορά των μετοχών της κυπριακής εταιρείας ''Christis Dairies''.

(γ) χρηματοδότηση ύψους €19 εκ. για αγορά μετοχών της ΛΗΤΩ Συμμετοχών Α.Ε.,

(δ) χορήγηση προς τη ''Vivartia'' ύψους €4 εκ. για επενδυτικούς σκοπούς χωρίς εξασφαλίσεις, και

(ε) χρηματοδότηση €220 εκατομ. προς το Θεραπευτικό Κέντρο Αθηνών ''Υγεία'' για επενδυτικούς σκοπούς και κεφάλαιο κίνησης με εξασφάλιση ισόποση κατάθεση».

Όλοι συνδεδεμένοι μεταξύ τους…

ΣΤΟ ίδιο πόρισμα αναφέρεται ότι δάνεια χορηγήθηκαν για επενδυτικούς σκοπούς και σε άλλους πελάτες, από τους οποίους οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι που πραγματοποιήθηκαν αναφέρουν τους ομίλους Φράγκου, Βενιάμη, Κούμπα, Πηλαδάκη, την «IRF European Finance Investments», τη «Eurohellenic» και τον Φρέρη Στέλιο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι παρατηρήσεις στο πόρισμα καταδεικνύουν σε όλες τις περιπτώσεις κάποιου είδους σύνδεση των πιο πάνω επιχειρήσεων με τον όμιλο MIG. Οι εποπτικές Αρχές που διεξήγαγαν τον έλεγχο αναφέρουν ότι «έχοντας υπόψη τη σχέση που υπάρχει μεταξύ του ομίλου ΜΡΒ και του ομίλου MIG, δημιουργείται η εντύπωση ότι οι στενοί δεσμοί μεταξύ των δύο ομίλων διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην έγκριση των χορηγήσεων αυτών».

Περαιτέρω, με το ίδιο πόρισμα ελέγχου είχαν υποδειχθεί στη διοίκηση της τράπεζας παραλείψεις ή και παραβάσεις της Οδηγίας MiFID, ενώ επιπρόσθετα είχε υποδειχθεί και η ανάγκη ανάληψης ορισμένων ενεργειών που θα έπρεπε να υιοθετηθούν από την τράπεζα, στο πλαίσιο της χρηστής διοίκησης και ορθής εταιρικής διακυβέρνησης, για ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ συγκεκριμένου μέλους του διοικητικού της συμβουλίου και συνεργάτη της που παρείχε σε αυτή νομικές υπηρεσίες.

Η ίδια επισήμανση είχε τεθεί και για τη συμμετοχή τού εν λόγω μέλους στη διαδικασία έγκρισης ή αναθεώρησης των λογαριασμών εταιρειών συγκεκριμένου επιχειρηματικού ομίλου. Τέλος, επισημαίνεται ότι στο πόρισμα του ελέγχου των εποπτικών Αρχών, εκτός από την ανάλυση για τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου, παρατηρήσεις και εισηγήσεις για βελτίωση περιλαμβάνονται και για τους τομείς της Διεύθυνσης Υποστήριξης Πιστώσεων και Διεθνούς Εμπορίου, της Διεύθυνσης Διαχείρισης Κινδύνων, της Διεύθυνσης Χρεών προς Είσπραξη, της Αξιολόγησης Κινδύνου Αγοράς και Διαχείρισης Διαθεσίμων, της Κερδοφορίας του Ομίλου, της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου, της Πολιτικής Ασφαλείας, του Σχεδίου Συνέχειας Εργασιών και Σχεδίου Ανάκαμψης από Καταστροφή, της Μονάδας Πληροφορικής, του Ελέγχου για την Οδηγία MiFID στη ΜΕΒ, στη Marfin Leasing, στη Marfin Factors and Forfaiters και στην Επενδυτική Τράπεζα Ελλάδος.

Τα βρήκαν όλα ίδια και το 2011

ΣΥΜΦΩΝΑ με τα όσα κατέθεσαν ενώπιον της Επιτροπής, οι εκπρόσωποι της ΚΤ -η τελευταία διεξήγαγε εκ νέου έλεγχο στις εργασίες της ίδιας τράπεζας το 2011- κοινοποιώντας και πάλι τα αποτελέσματα στον Διευθύνοντα Σύμβουλο της MPB Ε. Μπουλούτα με επιστολή της, ημερομηνίας 24 Αυγούστου 2011, έγγραφα τα οποία επίσης κατατέθηκαν στην Επιτροπή Θεσμών. Από την επιστολή διαπιστώνεται ότι τα ίδια θέματα που είχαν ανακύψει κατά τον έλεγχο του 2009 εξακολουθούσαν να υφίστανται, προκαλώντας, όπως αναφέρεται, ανησυχίες στην ΚΤ.

Στην επιστολή σημειώνεται πως «οι εργασίες του καταστήματος εξακολουθούν να παρουσιάζουν ένα υψηλού κινδύνου προφίλ, με μεγάλη συγκέντρωση σε επενδυτική τραπεζική και χρηματιστηριακές δραστηριότητες». Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται για τα δάνεια που έχουν δοθεί για επενδυτικούς σκοπούς, επισημαίνοντας ότι «το πρόβλημα αυτό οξύνεται σημαντικά, λόγω της φύσης των εξασφαλίσεών τους και του προγράμματος αποπληρωμής τους, χαρακτηριστικά που αυξάνουν τον πιστωτικό κίνδυνο της τράπεζας και της δημιουργούν πρόβλημα ρευστότητας.

Ειδικότερα, αναφέρονται τα ακόλουθα: «Η έλλειψη ρευστότητας στο κατάστημα Ελλάδας είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, με τον δείκτη ρευστών διαθεσίμων να κυμαίνεται πολύ πιο κάτω από το ελάχιστο απαιτούμενο όριο που τέθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, γεγονός που συμβάλλει στη δημιουργία ιδιαίτερα ανησυχητικής κατάστασης. Ως αποτέλεσμα, σημαντικός αριθμός πελατών αδυνατούν να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και απαιτούνται σημαντικές προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις που ανέρχονται στα €500 εκ. Επιπρόσθετα, θα απαιτηθεί και η διακράτηση αυξημένων πρόσθετων κεφαλαίων έναντι των αυξημένων κινδύνων που αντιμετωπίζει η τράπεζα.

Ως εκ τούτου, η τράπεζα θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της και να λάβει άμεσα διορθωτικά μέτρα, που να περιλαμβάνουν την εφαρμογή ενός πιο συντηρητικού προφίλ, τη μείωση της έκθεσής της σε επενδυτικής φύσεως εργασίες, την αύξηση της τιμολόγησης, τη μείωση του ανοίγματος εξασφαλίσεων, τη μείωση του δανειακού χαρτοφυλακίου, την απομόχλευση και την περαιτέρω βελτίωση των διαδικασιών έγκρισης, παρακολούθησης και είσπραξης των οφειλών της τράπεζας, καθώς και την άμεση λήψη διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση της ρευστότητας». Τέλος, στην επιστολή της η ΚΤ καλούσε την τράπεζα να την ενημερώσει για τις ενέργειες τις οποίες προτίθεται να αναλάβει για την πλήρη συμμόρφωση με τις υποδείξεις της.

Στα 2 δις οι ζημιές της MIG το 2011

Το πόρισμα ελέγχου που συνοδεύει την επιστολή του 2011 περιλαμβάνει και το ακόλουθο απόσπασμα: «Περιπτώσεις χορηγήσεων που χρήζουν ιδιαίτερης αναφοράς»:

«Έχει εντοπισθεί αριθμός περιπτώσεων όπου ο χειρισμός από πλευράς της διεύθυνσης της τράπεζας στην Ελλάδα δεν ήταν ο ενδεδειγμένος. Μια από τις κυριότερες είναι αυτή του Ομίλου της MIG. Ειδικότερα, η ΚΤ εξέφρασε επανειλημμένα την ανησυχία της για τη σημαντική θέση που έχει η τράπεζα στον όμιλο MIG. Το σύνολο των χρηματοδοτήσεων ανήλθε σε €542 εκατομ., εκ των οποίων τα €133 εκατομ. είναι ανεξασφάλιστα.

»Η οικονομική κατάσταση του ομίλου MIG έχει επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Για το 2010 ο όμιλος υπέστη συνολικές ζημιές που ανήλθαν σε πολύ υψηλά επίπεδα (€1,984 δις), ενώ η καθαρή αξία του ομίλου έχει μειωθεί σε €2,2 δις σε σχέση με €5,2 δις που ήταν αρχικά. Η φθίνουσα πορεία του ομίλου MIG συνεχίζεται, όπως φαίνεται και από τις συνολικές ζημιές ύψους €72 εκ. που κατέγραψε το πρώτο τρίμηνο του 2011, ενώ η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω, λαμβάνοντας υπόψη και τη διεθνή οικονομική κρίση.

Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω, καθώς και το πρόβλημα ρευστότητας που αντιμετωπίζει η τράπεζα και τις αυξημένες ανάγκες κεφαλαίου που προκύπτουν, η θέση της Κεντρικής Τράπεζας είναι ότι η τράπεζα θα πρέπει να περιορίσει την έκθεσή της στον εν λόγω όμιλο. Παρά ταύτα, ο όμιλος MIG εξακολουθεί να τυγχάνει προνομιακής μεταχείρισης από την τράπεζα, λόγω της ειδικής σχέσης που έχουν οι δύο οργανισμοί. Το θέμα αυτό είχε εγερθεί κατ’ επανάληψιν και στο παρελθόν από την Κεντρική Τράπεζα».

Και ο Όμιλος Ζολώτα…

Στο πόρισμα της ΚΤ γίνεται αναφορά και στον Ομιλο Ζολώτα και αναφέρεται ότι αυτός απολαμβάνει συνολικές χρηματοδοτήσεις από το κατάστημα Ελλάδος ύψους €600 εκ. περίπου. Το μεγαλύτερο μέρος της έκθεσης προς τον εν λόγω όμιλο αφορά τις εταιρείες «Focus Maritime» (€254 εκ.) και «Terra Stabile» (€238,9 εκ.). Ο έλεγχος κατέδειξε σημαντικές αδυναμίες/παραλείψεις τόσο κατά την έγκριση όσο και κατά την παρακολούθηση της έκθεσης στις δύο εταιρείες:

-Αρχικά η τράπεζα είχε εγκρίνει όριο ύψους €80 εκ. στην εταιρεία «Focus» (τον Φεβρουάριο του 2007), με σκοπό τη συμμετοχή της στην έκδοση μετατρέψιμων χρεογράφων της εταιρείας «NewLead Holdings». Το όριο στη συνέχεια αυξήθηκε μέχρι τα €240 εκ., ώστε ο πελάτης να λαμβάνει κερδοσκοπικές θέσεις στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος κ.ά. Η τράπεζα δεν καθόρισε μέγιστο περιθώριο ασφαλείας, η παραβίαση του οποίου θα καθιστούσε την υποχρέωση του πελάτη άμεσα πληρωτέα. Πέραν τούτου, το περιθώριο ασφαλείας έπρεπε να διασφαλίζεται με την ενεχυρίαση μετρητών. Η μη εφαρμογή της προαναφερόμενης συνετής τραπεζικής πρακτικής οδήγησε στις συνεχείς αυξήσεις του υπολοίπου της τραπεζικής υποχρέωσης του πελάτη λόγω αρνητικών μεταβολών στην ισοτιμία του ιαπωνικού γεν.

Συγκεκριμένα, λόγω της πορείας του ιαπωνικού γεν, η τράπεζα είχε αυξήσει το όριο του εν λόγω τρεχουμένου από €200 εκατομ. σε €240 εκατομ., ώστε να καλύψει υπερβάσεις που προέκυψαν λόγω των ζημιών. Κατά την ημερομηνία του ελέγχου μας, οι συναλλαγματικές ζημιές αυξήθηκαν, με αποτέλεσμα το υπόλοιπο να υπερβαίνει το όριο και να ανέρχεται σε €254 εκατομ. Σημειώνεται ότι μέγιστο περιθώριο ασφαλείας δεν είχε καθοριστεί ούτε στην περίπτωση της εταιρείας «Terra Stabile».