Θεσμών: Δεν είχε χρήματα ούτε για να πληρώσει τους καταθέτες της

Δεν ενημερώθηκαν οι βουλευτές για το ύψος της έκτακτης ρευστότητας, όταν ψήφιζαν την κρατική στήριξη του 1,8 δις

ΕΠΑΙΡΝΕ ρευστότητα δίνοντας ομόλογα-σκουπίδια

Αρκετές σελίδες της έκθεσης της Επιτροπής Θεσμών καλύπτει το θέμα της παραχώρησης έκτακτης ρευστότητας στη Λαϊκή Τράπεζα, την ίδια ώρα που η τράπεζα αυτή όδευε προς κατάρρευση, ενώ δεν είχε καν λεφτά για να αποπληρώσει καταθέτες της, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά. Αναφορές γίνονται και για την παραχώρηση κρατικής στήριξης 1,8 δις στη Λαϊκή τον Ιούνιο του 2012, ενώ σημειώνεται ότι οι βουλευτές, οι οποίοι ψήφισαν υπέρ της στήριξης, δεν είχαν ενημερωθεί ούτε για το ύψος των υποχρεώσεών της στον ELA ούτε είχαν δει το ενημερωτικό δελτίο της Λαϊκής.

Στην έκθεση η Επιτροπή διατυπώνει ερωτήματα μεταξύ άλλων και για τα επιχειρήματα τα οποία κατετίθεντο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ώστε να πείθεται αυτή να εγκρίνει την παραχώρηση ρευστότητας σε μια τράπεζα, η οποία ήταν φανερό πως όδευε σε χρεοκοπία.

Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, αναφέρονται τα εξής:

«Σύμφωνα με τα όσα κατέθεσαν στην επιτροπή τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Λαϊκής Τράπεζας που παρευρέθηκαν στην επιτροπή, η ανάγκη για απορρόφηση ELA απορρέει από μια σειρά γεγονότων που, σε συνδυασμό μεταξύ τους, επέδρασαν αρνητικά στην ικανότητα της τράπεζας να ανταποκριθεί σε ρευστό. Εξετάζοντας τα εν λόγω γεγονότα, συνάγεται ότι η ανάγκη απορρόφησης ELA πηγάζει, κυρίως, από τα ακόλουθα:

(α) Από το 2008 και έπειτα, το ύψος των καταθέσεων της τότε θυγατρικής της Λαϊκής Τράπεζας στην Ελλάδα ήταν χαμηλότερο από το ύψος των δανείων που είχαν παραχωρηθεί από αυτή. Το χάσμα αυτό έπρεπε να καλυφθεί από τη ρευστότητα της μητρικής εταιρείας, δηλαδή της Λαϊκής Τράπεζα Κύπρου, με αποτέλεσμα η ικανότητα της τράπεζας σε ρευστά διαθέσιμα, σταδιακά να εξαντληθεί. Περαιτέρω, είχαν δημιουργηθεί αυξημένες προβλέψεις για επισφαλή δάνεια, κυρίως για το ελληνικό δανειακό χαρτοφυλάκιο, μεγάλο κομμάτι του οποίου δεν καλυπτόταν από επαρκείς εξασφαλίσεις ή και είχε παραχωρηθεί σε δανειζόμενους με ειδικούς όρους.

(β) Τον Μάρτιο του 2011 η θυγατρική της τράπεζας στην Ελλάδα συγχωνεύθηκε με τη μητρική εταιρεία στην Κύπρο. Το ίδιο χρονικό διάστημα παρατηρήθηκε διαφοροποίηση της δομής του χρέους της Λαϊκής Τράπεζας, κατά τέτοιο τρόπο που ενώ προηγουμένως το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών της τράπεζας προερχόταν από ελλαδικές πηγές και κυρίως τη διατραπεζική αγορά, αυτό να έχει μεταφερθεί στο μεγαλύτερο του μέρος στην Κύπρο.

(γ) Τον Μάρτιο του 2012, η τράπεζα είχε υποστεί σημαντικές ζημιές λόγω της διαγραφής της ονομαστικής αξίας των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου με απόφαση του Eurogroup, το γνωστό κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, το οποίο στοίχισε σ’ αυτήν περίπου 2,5 δισεκατομ. ευρώ. Πρόσθετα, η Λαϊκή Τράπεζα, πέρα από τη διατραπεζική αγορά, όπως άλλωστε όλες οι τράπεζες, αντλούσε, διαχρονικά, πόρους από διάφορα χρηματοοικονομικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Με τη μείωση των αγοραίων αξιών των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου, αυτά δεν θεωρούνταν πλέον επαρκείς εξασφαλίσεις από την τελευταία, κι έτσι η Λαϊκή Τράπεζα όφειλε να υποθηκεύει σε αυτήν περισσότερα περιουσιακά στοιχεία ως εγγυήσεις.

(δ) Τον Ιούνιο του 2012, με την εξολοκλήρου αναδοχή των δικαιωμάτων προτίμησης της έκδοσης κεφαλαίου της Λαϊκής από το κράτος, ύψους 1,8 δις ευρώ και ενώ η πρόσβαση στη διατραπεζική αγορά είχε εκλείψει για την τράπεζα αυτή, διαφάνηκε ότι υπήρχε πολύ μεγαλύτερη ανάγκη για προβλέψεις εκ μέρους της τράπεζας αναφορικά με επισφαλή δάνεια από ό,τι η τράπεζα είχε υπολογίσει, κυρίως στον ελλαδικό τομέα των δραστηριοτήτων της. Περαιτέρω, με τα προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί με τα αξιόγραφα, η φήμη της τράπεζας είχε καταστραφεί και η εμπιστοσύνη του κοινού προς αυτήν είχε χαθεί, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται μαζικές αποσύρσεις καταθέσεων, τόσο από την Κύπρο όσο και από την Ελλάδα.

Το κρίσιμο δίμηνο, τι είπε ο Μ. Σαρρής και τα σκουπίδια

Εξαιρετικά κρίσιμο και με άκρως δυσμενείς επιπτώσεις, για τον ELA της τράπεζας, υπήρξε το δίμηνο του Μαΐου - Ιουνίου 2012. Το ύψος του ELA είχε εκτιναχθεί σε υπέρογκα ποσά λόγω των διαδικασιών για την αναδοχή των δικαιωμάτων προτίμησης της έκδοσης κεφαλαίου της Λαϊκής από το κράτος, και λίγο αργότερα της αβεβαιότητας που ταλάνιζε ολόκληρη την Ελλάδα κατά την περίοδο των εκλογών στη χώρα αυτή, αφού ο κίνδυνος κατάρρευσής της ήταν ορατός.

Την κατάσταση της Λαϊκής Τράπεζας σχολίασε και ο πρόεδρος του πρώην διοικητικού συμβουλίου της τράπεζας, Μιχάλης Σαρρής, αναφέροντας ότι, από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Αύγουστο του 2012, το σοβαρότερο πρόβλημα της Λαϊκής Τράπεζας ήταν η εξεύρεση ρευστότητας για να ανταποκριθεί στις αυξημένες εκροές καταθέσεων που σημειώνονταν τότε. Λόγω όμως και των υποβαθμίσεων, όπως ανέφερε, των εξασφαλίσεων που κατείχε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα από τη Λαϊκή για την παροχή ρευστότητας μέσα από τα κανονικά πλαίσια της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η Λαϊκή αναγκάστηκε να αντικαταστήσει αυτού του είδους τη ρευστότητα με έκτακτη, δηλαδή ELA. Οι παραχωρηθείσες εξασφαλίσεις, όπως ο ίδιος σημείωσε, αποτελούνταν από αξιόγραφα του ελληνικού και κυπριακού Δημοσίου, τα οποία είχαν τότε υποβαθμιστεί στην κατηγορία «σκουπίδια».

Δεν είχε λεφτά να δώσει στους καταθέτες

Απόρροια όλων των πιο πάνω, η υπηρεσία θησαυροφυλακίου (Treasury) της Λαϊκής δεν ήταν σε θέση να προμηθεύει τα καταστήματα της τράπεζας ανά το παγκόσμιο με ρευστό, γι’ αυτό και αναγκάστηκε να προσφύγει στον ELA και σταδιακά να εξαρτηθεί από αυτόν. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η δήλωση του προέδρου του τελευταίου διοικητικού συμβουλίου της Λαϊκής Τράπεζας ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία της, ακόμα και αυτά της Ελλάδας, ήταν υποθηκευμένα στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου για τους σκοπούς του ELA.

Σε σχέση με την προαναφερθείσα μετατροπή της θυγατρικής της τράπεζας σε υποκατάστημα, οι εκπρόσωποί της στην Επιτροπή ισχυρίστηκαν ότι αυτό αποτέλεσε ένα γεγονός καθοριστικής σημασίας για τη σημερινή κατάσταση της οικονομίας της χώρας μας, ζήτημα το οποίο η Επιτροπή κρίνει ότι χρήζει περαιτέρω μελέτης. Η εν λόγω μετατροπή σήμαινε ότι η ευθύνη για τις καταθέσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στη Λαϊκή στην Ελλάδα μεταφέρθηκε από το ελληνικό Ταμείο Προστασίας Καταθέσεων στο αντίστοιχο κυπριακό. Ας σημειωθεί ότι η ίδια άποψη εκφράστηκε ενώπιον της επιτροπής και από τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας.

Αποφάσιζε μονομερώς ο Διοικητής

Για το θέμα της έγκρισης του ELA, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Κεντρικής Τράπεζας κατήγγειλε ότι οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονταν μονομερώς από τον τέως Διοικητή της Τράπεζας και πως το διοικητικό συμβούλιό της τύγχανε εκ των υστέρων γενικής ενημέρωσης ή και καθόλου ενημέρωσης.

Υπό το φως των πιο πάνω, την Επιτροπή προβλημάτισε το παράδοξο ότι, καθώς ο ELA αποτελεί εργαλείο μέσω του οποίου παραχωρείται ρευστότητα σε φερέγγυες και αξιόχρεες τράπεζες, η Κεντρική συνέχισε να παραχωρεί ELA στη Λαϊκή Τράπεζα μέχρι που τέθηκε σε καθεστώς εξυγίανσης. Για το ζήτημα αυτό, ο Διοικητής της Κεντρικής υποστήριξε ότι, όλο εκείνο το χρονικό διάστημα, τόσο η Λαϊκή όσο και η Τράπεζα Κύπρου είχαν θετικούς κεφαλαιακούς δείκτες, καθότι, πριν από την πώληση των εργασιών τους στην Ελλάδα, οι ζημιές που αναφέρονται στην έκθεση Pimco δεν είχαν πραγματοποιηθεί. Η χορήγηση ELA γινόταν τότε επειδή οι τράπεζες ήταν φερέγγυες, οι κανόνες του ευρωσυστήματος ικανοποιούνταν, ενώ παράλληλα οι μελλοντικές κεφαλαιακές ανάγκες τους θα καλύπτονταν από το προσδοκώμενο τότε πρόγραμμα στήριξης της Τρόικας.

Δεν γνώριζε ούτε για τον ELA ούτε για το prospectus, λέει η Βουλή

Τέλος, την επιτροπή αναπόφευκτα προβλημάτισε η ενημέρωση τής οποίας έτυχε η Βουλή για την απορρόφηση ELA από τη Λαϊκή Τράπεζα κατά τη μακρά και έντονη συζήτηση, που διεξήχθη ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών για το νομοσχέδιο για κρατική στήριξή της τον Μάιο του 2012. Για το θέμα αυτό, ο πρώην πρόεδρος του πρώην διοικητικού συμβουλίου της τράπεζας ισχυρίστηκε ότι η Βουλή ενημερώθηκε για τον ELA , ενώ μέλος του δ.σ. της τράπεζας είπε ότι η πληροφορία αυτή περιλαμβανόταν στο ενημερωτικό δελτίο της τράπεζας. Εκπρόσωπος της Κεντρικής υποστήριξε ότι στα πλαίσια της αλληλογραφίας της Τράπεζας με το Υπουργείο Οικονομικών, η Κεντρική Τράπεζα περιέλαβε όλα τα δεδομένα.

Λόγω, όμως, της εμπιστευτικότητας και της ευαισθησίας, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, του θέματος από πλευράς Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το θέμα αυτό περιορίστηκε στην ενημέρωση μόνο των αρμόδιων Αρχών. Η κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών, αφού διεξήλθε με προσοχή τα αποστενογραφημένα πρακτικά της συγκεκριμένης συνεδρίας της Επιτροπής Οικονομικών, παρατηρεί ότι ουδεμία αναφορά είχε γίνει για το υπό αναφορά ζήτημα, ενώ το ενημερωτικό δελτίο δεν είχε ποτέ κατατεθεί στη Βουλή καθώς βρισκόταν ακόμα στο στάδιο της ετοιμασίας του. Περαιτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο ισχυρισμός των εκπροσώπων της Λαϊκής -πως η έκδοση του νέου μετοχικού κεφαλαίου της, που θα ακολουθούσε την ψήφιση του νόμου, θα μπορούσε να καλυφθεί κατά 50% από τον ιδιωτικό τομέα- έχει διαψευστεί.