Η Επιτροπή Θεσμών ανέλαβε δράση για τα μη εξυπηρετούμενα
Αναδιάρθρωση δανείου δεν εξυπακούει και επανεκτίμηση των ακινήτων, λέει η Νομική Υπηρεσία

Μια δήλωση της Νομικής Υπηρεσίας ότι οι αναδιαρθρώσεις δανείων δεν εξυπακούουν και επανεκτιμήσεις ακινήτων στη χθεσινή συνεδρία της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής, έδωσε αφορμή για διεξοδική συζήτηση του θέματος και τοποθετήσεις βουλευτών οι οποίοι δηλώνουν έτοιμοι να σταθούν στο πλάι των δανειοληπτών, απαιτώντας όπως οι τράπεζες σταματήσουν να ζητούν νέες εγγυήσεις όταν προβαίνουν σε αναδιάρθρωση δανείων.

Χθες, όμως, η Κεντρική Τράπεζα απέστειλε εγκύκλιο στις τράπεζες, σύμφωνα με την οποία τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να παρακολουθούν τις αξίες των ακινήτων σε τακτική βάση και συγκεκριμένα κάθε χρόνο σε περιπτώσεις εμπορικών ακινήτων και κάθε τρία χρόνια σε περιπτώσεις κατοικιών.

«Σε περίπτωση που υπάρχουν πληροφορίες ότι η αξία του ακινήτου ενδέχεται να μειωθεί σημαντικά, σε σχέση με τις γενικές τιμές της αγοράς, για αντίστοιχα ακίνητα», αναφέρεται στην εγκύκλιο, «τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να προβαίνουν σε αναθεώρηση της εκτίμησης του ακινήτου, είτε από εσωτερικό εκτιμητή είτε από εξωτερικό. Για τον σκοπό αυτό μπορούν να χρησιμοποιούν στατιστικές για την παρακολούθηση της αξίας των ακινήτων και για τον εντοπισμό ακινήτων που χρήζουν επανεκτίμησης. Οφείλουν επίσης να θεσπίσουν τις δέουσες διαδικασίες προσαρμογής της εκτιμημένης αγοραίας αξίας των ενυπόθηκων κατοικιών με βάση τυχόν αρνητικές αποκλίσεις που παρουσιάζει ο δείκτης τιμών κατοικιών».

Ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών, πάντως, η εκπρόσωπος της νομικής υπηρεσίας Ρένα Πετρίδου δήλωσε πως οι αναδιαρθρώσεις δανείων δεν εξυπακούουν και επανεκτιμήσεις των εξασφαλίσεων. Η κ. Πετρίδου είπε πως ήταν ευθύνη των τραπεζών να μετρήσουν τους κινδύνους από την αρχή της παραχώρησης του δανείου.
Τι λένε οι τράπεζες

Εκπρόσωποι των τραπεζών που ήταν παρόντες στη συνεδρία, απάντησαν δίνοντας τις δικές τους εκδοχές για το θέμα. Συγκεκριμένα, εκπρόσωπος της Τράπεζας Κύπρου είπε πως γίνονται αναδιαρθρώσεις δανείων χωρίς νέες εξασφαλίσεις και τόνισε ότι ούτε οι τράπεζες ούτε και οι δανειολήπτες ευθύνονται για τις μειώσεις της αξίας των ακινήτων. Διευκρίνισε ωστόσο ότι η Τράπεζα Κύπρου είναι υποχρεωμένη να επαναξιολογήσει τους κινδύνους και είναι γι’ αυτό τον λόγο που γίνονται οι επανεκτιμήσεις. Τέλος ανέφερε ότι η τράπεζα προχωρεί και σε επιμηκύνσεις του χρόνου αποπληρωμής των δανείων με αναδιαρθρώσεις των επιτοκίων, είτε προς τα κάτω είτε προς τα πάνω, ανάλογα με την περίπτωση.

Η Ελληνική Τράπεζα εξήγησε ότι οι τόκοι υπερημερίας επιβάλλονται για να καλύπτονται τα έξοδά της ενώ για τις αναδιαρθρώσεις ελέχθη πως αξιολογείται με προσοχή η δυνατότητα του δανειολήπτη να αποπληρώσει το δάνειό του.

Η Τράπεζα Πειραιώς είπε ότι δεν ζητά περαιτέρω εξασφαλίσεις σε περιπτώσεις αναδιαρθρωσης δανείου, ενώ τόνισε ότι η Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να περιλάβει, στην οδηγία της προς τις τράπεζες, πρόνοια με την οποία να απαγορεύονται αναδιαρθρώσεις για να καλυφθούν πιθανά λάθη του παρελθόντος.

Οι τράπεζες εξαιρούνται του νόμου για τοκογλυφία
Σε δηλώσεις μετά το πέρας της συνεδρίας, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Δημήτρης Συλλούρης ανέφερε ότι στο όλο θέμα «υπάρχουν τεράστια ζητήματα και αλλαγές που πρέπει να γίνουν».
«Έχουμε δει», ανέφερε, «και θέματα που αφορούν την ίδια τη Βουλή, όπως νομοθεσίες που εξαιρούν τις τράπεζες από τον νόμο περί καταχρηστικών ρητρών και τοκογλυφίας» και σημείωσε ότι είναι ευθύνη των βουλευτών να εξετάσουν και τις δικές τους παραλείψεις και στρεβλώσεις στο σύνολο του συστήματος.

Όφειλαν να εκτιμούν από την αρχή τον κίνδυνο
Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Αντρέας Κυπριανού χαρακτήρισε εξόχως σημαντική την τοποθέτηση της Γενικής Εισαγγελίας ότι για εκτίμηση που έγινε σε συγκεκριμένο χρόνο για την παραχώρηση δανείου, υπεύθυνη είναι η τράπεζα. Κι εξήγησε:

«Όταν μια τράπεζα χορηγεί δάνειο, το κάνει λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένη εκτίμηση από δικό της εκτιμητή, υπολογίζοντας τους κινδύνους και στη βάση της αξίας του ακινήτου σε περίπτωση καταναγκαστικής πώλησης. Αν αυτήν τη στιγμή οι αξίες των ακινήτων έχουν μειωθεί, δεν φέρει ευθύνη ο δανειολήπτης. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν πρέπει στις αναδιαρθρώσεις των δανείων να ζητούνται επανεκτιμήσεις των ακινήτων με τρόπο που να υποχρεώνεται ο δανειολήπτης σε επιπρόσθετες εγγυήσεις. Σκοπός είναι να ξεπεράσουμε με όσο το δυνατό χαμηλότερο κόστος», πρόσθεσε, «αυτή την ύφεση και όχι να υποθηκεύσουμε όλες τις περιουσίες του κόσμου στις τράπεζες».

Νέες υποθήκες
Η βουλευτής του ΑΚΕΛ Ειρήνη Χαραλαμπίδου ανέφερε ότι οι τράπεζες προβαίνουν σε αναδιαρθρώσεις δανείων επανεκτιμώντας τα με βάση τις καταναγκαστικές τιμές πώλησης και εξαναγκάζοντας τους πολίτες να υποθηκεύσουν νέα περιουσιακά στοιχεία ή προσωπικές εγγυήσεις. Η κ. Χαραλαμπίδου διερωτήθηκε αν η προσπάθεια είναι να καταστούν εξυπηρετούμενα τα δάνεια ή να εκποιηθούν τα σπίτια των πολιτών.
«Αντί οι τράπεζες να επικεντρωθούν στο πώς θα πάρουν τα 6,5 δισ. ευρώ που τους χρωστούν κάποιοι επιχειρηματίες, επικεντρώνονται στο πώς θα απομυζήσουν τον κάθε Κύπριο πολίτη για ένα μικρό δάνειο που έχει», κατέληξε.

Βουλή και Κεντρική
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Φύτος Κωνσταντίνου τόνισε ότι είναι ευθύνη της Κεντρικής Τράπεζας να προστατεύσει τους πολίτες, αλλά και ευθύνη και της Βουλής να αλλάξει το νομοθετικό πλαίσιο προς όφελος των δανειοληπτών. Είπε επίσης ότι την ευθύνη για την όποια εκτίμηση την έχουν οι τράπεζες, τονίζοντας ότι οι τράπεζες έπρεπε να είχαν προβλέψει τους όποιους μελλοντικούς κινδύνους όταν παραχωρούσαν τα δάνεια.

Οι τόκοι και τα άλλα έξοδα
Ο βουλευτής της ΕΔΕΚ Φειδίας Σαρίκας στις δηλώσεις του είπε πως στη συνεδρία της Επιτροπής διαπιστώθηκε ότι, από πλευράς Κεντρικής Τράπεζας, ουδέποτε έγινε οποιοσδήποτε έλεγχος ή υποδείξεις για προστασία των δανειοληπτών.

Ανέφερε ότι το μεγάλο ερώτημα που τίθεται, είναι ποιες διαδικασίες εφαρμόζουν οι τράπεζες και πώς γίνονται οι επανεκτιμήσεις από πλευράς των εκτιμητών, ενώ έκανε λόγο και για άλλα ερωτήματα που προκύπτουν σε σχέση με τους τόκους υπερημερίας και τα έξοδα των τραπεζών, αλλά και το γεγονός ότι οι εμπορικές τράπεζες εξαιρούνται σήμερα από νομοθεσίες όπως αυτές που έχουν σχέση με την τοκογλυφία και τις καταχρηστικές ρήτρες.

Θα κινηθούν νομικά οι δανειολήπτες
Ο Πρόεδρος Συνδέσμου Δανειοληπτών Τραπεζών Κώστας Μελάς αναφέρθηκε σε εγκύκλιο-οδηγία που απέστειλε στις τράπεζες η Κεντρική για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες πρέπει να γίνονται επανεκτιμήσεις αν θα πρέπει να περιορίζεται η επανεκτίμηση στο ελάχιστο δυνατό κόστος και αν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, για την αναδιάρθρωση του δανείου, οδηγία για την οποία εξέφρασε την πεποίθηση ότι θα επιλύσει πάρα πολλά προβλήματα. Τέλος είπε ότι αρκετοί δανειολήπτες σκοπεύουν να κινηθούν νομικά με ποινικές διώξεις εναντίον των τραπεζών.

Εγκύκλιος Κεντρικής: Πότε πρέπει να γίνονται επανεκτιμήσεις
Σε νέα διευκρινιστική της εγκύκλιο η Κεντρική Τράπεζα αναφέρει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να παρακολουθούν τις αξίες των ακινήτων σε τακτική βάση και συγκεκριμένα ανά έτος όταν αφορά εμπορικά ακίνητα και ανά τρία έτη για κατοικίες. Σε περίπτωση που υπάρχουν πληροφορίες ότι η αξία του ακινήτου ενδέχεται να μειωθεί σημαντικά, σε σχέση με τις γενικές τιμές της αγοράς, για αντίστοιχα ακίνητα, τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να προβαίνουν σε αναθεώρηση της εκτίμησης του ακινήτου, είτε από εσωτερικό εκτιμητή είτε από εξωτερικό.

Μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν στατιστικές για την παρακολούθηση της αξίας των ακινήτων και για τον εντοπισμό ακινήτων που χρήζουν επανεκτίμησης, ενώ οφείλουν να θεσπίσουν τις δέουσες διαδικασίες προσαρμογής της εκτιμημένης αγοραίας αξίας των ενυπόθηκων κατοικιών με βάση τυχόν αρνητικές αποκλίσεις που παρουσιάζει ο δείκτης τιμών κατοικιών.

Στην εγκύκλιο αναφέρεται ότι, προκειμένου να διαμορφωθούν κατάλληλες και βιώσιμες λύσεις αναδιάρθρωσης δανείων, τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να προβαίνουν σε ενδελεχή αξιολόγηση εξασφαλίσεων και στις περιπτώσεις που οι εξασφαλίσεις αφορούν υποθήκες επί ακινήτων, τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διενεργούν ανεξάρτητη επαγγελματική εκτίμηση για τον προσδιορισμό της αγοραίας αξίας και της αξίας καταναγκαστικής πώλησης των ενυπόθηκων στις περιπτώσεις που η εξασφάλιση αποτελεί εναλλακτική πηγή αποπληρωμής.

Τέλος αναφέρει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να ζητούν από τους δανειολήπτες να εξετάζουν το ενδεχόμενο συμπερίληψης περιουσιακών στοιχείων που είναι ελεύθερα ως πρόσθετες εξασφαλίσεις ή τη λήψη νέων εξασφαλίσεων από το πιστωτικό ίδρυμα, που να αποσκοπεί στη μετατροπή μη εξασφαλισμένων χορηγήσεων σε εξασφαλισμένες χορηγήσεις.