Το «πείραμα» αποκρατικοποίησης της ιστορικής ΑΗΚ

«Κομματάκι - κομματάκι» θα βγουν προς πώληση οι διάφορες δραστηριότητες της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου ή ακόμη θα πωληθούν όλες σε έναν στρατηγικό επενδυτή.

ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

· Σταδιακό «ξήλωμα» της ΑΗΚ
· Κατατεμαχισμός δραστηριοτήτων σε τέσσερις νέες νομικές οντότητες
· Προσέλκυση σοβαρών επενδυτών, κάλυψη της τρύπας του λογαριασμού τής κρίσης και μετατροπή σε ανταγωνιστικό παίχτη
· Κοινοτική οδηγία - βόμβα: Το κράτος μπορεί να λειτουργήσει μιαν ανταγωνιστική αγορά, χωρίς να υποχρεώνεται να ιδιωτικοποιήσει πλήρως τους οργανισμούς.

Η αντίστροφη μέτρηση γι’ αποκρατικοποίηση άρχισε για τον ιστορικό ημικρατικό οργανισμό του τόπου, με την ψήφιση του νομοσχεδίου από τη Βουλή, που καθορίζει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η κυβέρνηση για να υλοποιήσει την απαίτηση της Τρόικας για ιδιωτικοποιήσεις.

Ως πρώτη επιλογή, η οποία θα συζητηθεί κατά την ετοιμασία του Σχεδίου Αναδιάρθρωσης της ΑΗΚ, είναι να κατατεμαχιστούν σε τέσσερις νέες νομικές οντότητες οι δραστηριότητες του Οργανισμού οι οποίες και θα λειτουργήσουν εξυπαρχής. Το στοίχημα που «παίζεται» είναι να υλοποιηθεί ο στόχος της αποκρατικοποίησης και μετά της ιδιωτικοποίησής της, χωρίς το κράτος να απολέσει τον ρόλο του σε έναν ιστορικό οργανισμό ουσιώδους υπηρεσίας, αλλά ταυτόχρονα και να προσελκύσει το επενδυτικό ενδιαφέρον ώστε να καλυφθεί η «τρύπα» τού λογαριασμού της κρίσης και να λειτουργήσει μέσα σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Επενδυτικό ενδιαφέρον

Ήδη, ευρωπαϊκοί και άλλοι ενεργειακοί όμιλοι εκδηλώνουν ενδιαφέρον για να αποκτήσουν μερίδιο στον υπό αναδιάρθρωση Οργανισμό, μετά το «σπάσιμο» της ΑΗΚ σε «πακέτα», που θα επιτρέψει την πώλησή τους είτε ξεχωριστά ή σε έναν επενδυτή. Με τις αποφάσεις που θα ληφθούν το κράτος αναμένεται να μειώσει τη συμμετοχή του στον Οργανισμό, χωρίς να διασαφηνιστεί ακόμη πόσο θα είναι το ποσοστό αυτό.

Οι νέοι επενδυτές που καλοβλέπουν την ΑΗΚ διαβλέπουν ότι η επένδυσή τους σε έναν κερδοφόρο Οργανισμό θα τους δημιουργήσει προοπτικές καθώς θεωρούν ότι η εταιρεία ή οι εταιρείες που θα δημιουργηθούν, θα ενισχύσουν την παρουσία τους στην περιοχή ή θα τους ανοίξουν πόρτες για νέες αγορές σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου, μετά και τις ενεργειακές εξελίξεις.

Σε πρώτη φάση η ΑΗΚ διχοτομείται σε μια «μικρή» επιχείρηση, στην οποία θα μεταβιβαστεί πιθανότατα το ένα τέταρτο των περιουσιακών στοιχείων της «μεγάλης» και σε μετέπειτα στάδιο θα πωληθεί - λειτουργώντας ανταγωνιστικά προς τη «μεγάλη» ΑΗΚ. Πέρα από τις μνημονιακές υποχρεώσεις υλοποιείται ταυτόχρονα και η απαίτηση της Ε.Ε. για άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τις πρόνοιες της συμφωνίας ένταξης της Κύπρου.

Λογιστικός και ιδιοκτησιακός διαχωρισμός

Ωστόσο, σε όλο αυτό το πλέγμα της αποκρατικοποίησης εμπλέκονται διάφορες συζητήσεις, με επίκεντρο τους σοβαρούς προβληματισμούς για το ενδεχόμενο το κράτος να διατηρήσει τον δημόσιο έλεγχο της Αρχής και τη διοίκησή της, με την επίκληση της κοινοτικής νομοθεσίας σύμφωνα με την οποία: «Δεν επιβάλλεται η πώληση κρατικών επιχειρήσεων αλλά η δημιουργία μη ρυθμιζόμενων από το κράτος αγορών». Η κοινοτική οδηγία επιτρέπει στο κράτος να λειτουργήσει μιαν ανταγωνιστική αγορά (στην οποία να δραστηριοποιούνται πέραν του ενός παίχτη), διαχωρίζοντας ωστόσο λογιστικά και ιδιοκτησιακά (unbundling) τις καθετοποιημένες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ενεργειακή αγορά (παραγωγή - μεταφορά - διανομή). Σε κανέναν σημείο της κοινοτικής οδηγίας δεν αναφέρεται ότι η Αρχή περνά πλήρως στα χέρια των ιδιωτών.

Σύμφωνα με τους στόχους που έθεσε το Υπουργικό Συμβούλιο, το «ξήλωμα» της ΑΗΚ δρομολογείται σταδιακά μέσα στο πλαίσιο υλοποίησης των μνημονιακών υποχρεώσεων για αποκρατικοποίηση. Παράλληλα με τις ισχυρές αντίθετες θέσεις που διατυπώνονται και συνηγορούν ότι «οι μεγάλοι κερδισμένοι από την ιδιωτικοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας είναι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις», επιχειρείται και ένα βήμα παραπέρα από τους πολέμιους των ιδιωτικοποιήσεων. Θεωρούν ότι η μείωση των τιμών δεν βοηθά τους καταναλωτές που θα πληρώνουν ακριβότερα τον ηλεκτρισμό τους, σε σύγκριση με αυτούς που εμπιστεύονται οργανισμούς που ελέγχονται από το Δημόσιο.

Το νέο σενάριο που γράφεται για την ιστορική Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, που κατάφερε να επιβιώσει και να εξέλθει από τη μεγάλη κρίση μετά την καταστροφή του ηλεκτροπαραγωγού σταθμού στο Βασιλικό κατά τη φονική έκρηξη στο Μαρί, φαίνεται ότι θα «παίζεται» σταδιακά και σε διάφορα μέρη.

Σφήνα και οι οδηγίες της Ε.Ε.

Η υλοποίηση του νέου «πειράματος», που υποχρεώνεται να δοκιμάσει και εδώ για πρώτη φορά η Κύπρος, φέρει τον τίτλο «Αποκρατικοποίηση - Ιδιωτικοποίηση ΑΗΚ». Θεωρείται ένα από τα δυσκολότερα και πιο περίπλοκα «πειράματα» εάν συγκριθεί με αυτό της cyta. Εκτός από τη μνημονιακή σύμβαση, η ΑΗΚ ούτως ή άλλως είναι υποχρεωμένη να υλοποιήσει τον στόχο της κοινοτικής οδηγίας για την ασφάλεια της παροχής ρεύματος, το άνοιγμα των αγορών στον ανταγωνισμό, την ελευθερία των μεγάλων καταναλωτών να επιλέξουν τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας και την απαγόρευση σταυροειδών επιδοτήσεων μεταξύ των διαφορετικών δραστηριοτήτων ενός παρόχου. Έτσι, οι μνημονιακές εξελίξεις σε συνάρτηση με τις υποχρεώσεις που θέτει η ένταξη στην Ε.Ε. και που ολοκληρώνεται φέτος, θέτει την ΑΗΚ σε μια νέα πορεία, πολύ διαφορετική από αυτήν που ξέραμε μέχρι τώρα.

Τα συν της αποκρατικοποίησης

· Μειώνεται το μισθολογικό κόστος και το κόστος λειτουργίας
· Προσφέρονται φθηνότερες τιμές και μεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής από τους καταναλωτές
· Αναλαμβάνονται υπέρμετροι κίνδυνοι, ξέροντας ότι δεν υπάρχουν συνέπειες καθώς οι λαμβάνοντες τις αποφάσεις δεν επωμίζονται κόστος.

Τα πλην της αποκρατικοποίησης

· Επικεντρώνονται όλες οι προσπάθειες στην αύξηση των κερδών και στην αξία των μετοχών
· Προσελκύεται διευθυντικό προσωπικό με ψηλές απολαβές
· Περιορίζονται οι δαπάνες για συντήρηση των υποδομών και νέες επενδύσεις
· Κλείνουν μη κερδοφόρες δραστηριότητες.

Επιχείρηση «σκούπα» μέχρι το 2017

«Κλειδί» οι υπολογισμοί για την αξία του Οργανισμού

Η επιχείρηση «σκούπα» του ιστορικού Οργανισμού που λειτουργεί από το 1952 και που αρχίζει με τον διαχωρισμό («unbundling») των δραστηριοτήτων της ΑΗΚ σε ξεχωριστές νομικές οντότητες, έχει καταληκτική ημερομηνία το τέλος Σεπτεμβρίου 2017.

Νωρίτερα, και μέχρι τις 30 Ιουνίου 2015, οι τέσσερις κύριες δραστηριότητες τού Οργανισμού (παραγωγή, μεταφορά, διανομή και προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας) θα «σπάσουν», θα διαχωριστούν («unbundling») σε τέσσερα μέρη και θα δημιουργηθούν τέσσερις αυτόνομες νομικές οντότητες.

Με το «σπάσιμο» θα εκτιμηθεί η αξία τής κάθε δραστηριότητας ξεχωριστά και η τελική αξία ολόκληρου του Οργανισμού.

Οι μελέτες και οι υπολογισμοί που θα πραγματοποιηθούν θα επικεντρώνονται στην αξία του Οργανισμού, λαμβάνοντας υπόψη την αξία των λειτουργικών δραστηριοτήτων (παραγωγή, παραγωγή, μεταφορά, διανομή, προμήθεια), το χρέος του Οργανισμού που θα αφαιρεθεί, τις υποχρεώσεις προς τα ταμεία συντάξεως/προνοίας του προσωπικού και πρόνοιες για υλοποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

«Κλειδί» η συμφέρουσα τιμή

Οι ενέργειες αυτές θα πρέπει να γίνουν με μεγάλη σοβαρότητα καθώς αποτελούν το «κλειδί» για την εκποίηση των διαφόρων δραστηριοτήτων σε συμφέρουσες και μη εξευτελιστικές τιμές.

Επίσης, εξειδικευμένη μελέτη θα καταγράφει εισηγήσεις αναφορικά με τον βέλτιστο τρόπο της αποκρατικοποίησης της ΑΗΚ και άλλες για τη νέα δομή, τον ρόλο και τις αρμοδιότητες τού Οργανισμού.

Προς τον σκοπό αυτό, θα ληφθούν υπόψη τα πορίσματα συναφών μελετών (μελέτη που πραγματοποιείται από τον νορβηγικό οίκο ARNTZEN de BESCHE Advokatfirma AS) αναφορικά με την οργανωτική δομή και το νομοθετικό και ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει τον τομέα της ενέργειας στην Κύπρο. Ένα σημαντικό στοιχείο που θα συμπεριληφθεί στις μελέτες είναι η διαμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου με το οποίο διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της άσκησης ελέγχου.

Σχέδιο Αναδιάρθρωσης

Το Σχέδιο Αναδιάρθρωσης της ΑΗΚ θα λάβει επίσης υπόψη:

· Τις ανάγκες προετοιμασίας για αποκρατικοποίηση και ιδιωτικοποίηση.
· Τις ανάγκες για δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για την απελευθέρωση της αγοράς.
· Πρόνοιες για δημιουργία υγιούς ανταγωνισμού για προστασία των καταναλωτών και των ευπαθών κοινωνικών ομάδων του πληθυσμού.

Ο ιδιοκτησιακός διαχωρισμός θα επιτευχθεί με την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, με την είσοδο επενδυτή που θ’ αναλάβει την απόκτηση (μάλλον του πλειοψηφικού ποσοστού) και που αναμένεται να απαιτήσει και τη διαχείρισή του.

Στο επόμενο στάδιο, μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2016, θα ληφθούν αποφάσεις για το ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου που θα προσφερθεί στους εργαζόμενους σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο (ταμείο προνοίας/συντάξεων), σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς.

Στη συνέχεια, μέχρι και τη μετατροπή του οργανισμού σε εταιρεία ιδιωτικού δικαίου:

· Θα διερευνηθεί κατά πόσον το Δημόσιο θα συνεχίσει να συμμετέχει στην εταιρεία, με ποσοστό που θα εξασφαλίζει καταστατική μειοψηφία.

· Θα εξεταστεί κατά πόσον τα έσοδα που υπολογίζονται ότι θα προκύψουν από την ιδιωτικοποίηση και θα καταλήξουν στο κράτος, δεν θα αποκλίνουν από τους στόχους του Μνημονίου.

Ορόσημα

Τους αμέσως επόμενους προσεχείς μήνες

· Εξετάζεται το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί μια νέα καθετοποιημένη «μικρή ΑΗΚ», που θα είναι βιώσιμη και ανταγωνιστική.

· Μελετάται κατά πόσον ενδείκνυται ένα μέρος των υποχρεώσεων της ΑΗΚ να μεταφερθεί μαζί με τα στοιχεία ενεργητικού στη «μικρή ΑΗΚ», χωρίς να δημιουργείται ζημιά.

Μέχρι το τέλος του 2015

· Επιτυγχάνεται ο στόχος της μετατροπής της ΑΗΚ από οργανισμό δημοσίου δικαίου σε μετοχική εταιρεία/εταιρείες ιδιωτικού δικαίου, με μοναδικό μέτοχο το κράτος.

Μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2017

· Οριστικοποιείται ο κατάλογος παγίων που θα περιλαμβάνονται στη νέα εταιρεία.

· Αρχίζει η προεργασία για πώληση των μετοχών κατά προτίμηση μέσω της προσέλκυσης στρατηγικού επενδυτή

· Αρχίζουν οι επαφές με επενδυτές για την ανεύρεση του πιο κατάλληλου επενδυτή ή επενδυτών για μία ή για όλες τις νέες οντότητες της ΑΗΚ.

ΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΑΥΤΟΝΟΜΗΘΟΥΝ

Σύστημα Παραγωγής

Η ΑΗΚ βασίζεται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αποκλειστικά σε εισαγόμενα καύσιμα, κυρίως μαζούτ. Η Αρχή διαθέτει τρεις Ηλεκτροπαραγωγούς Σταθμούς (Βασιλικού, Δεκέλειας και Μονής), με συνολική εγκαταστημένη ισχύ 1598 MW.

Δίκτυο Οπτικών Ινών

Η Αρχή διαθέτει εκτεταμένο εναέριο και υπόγειο δίκτυο οπτικών ινών. Το Σύστημα Οπτικών Ινών της Αρχής συνδέει Υποσταθμούς Μεταφοράς, Ηλεκτροπαραγωγούς Σταθμούς και Γραφεία της Αρχής, με σκοπό να εξυπηρετούνται οι ανάγκες αναγκών των συστημάτων Τηλελέγχου και Διαχείρισης Ενέργειας, Τηλεπροστασίας Γραμμών Μεταφοράς, Τηλεφωνίας, Τηλεχειρισμού Φορτίου, Πληροφορικής και άλλων υπηρεσιών.

Δίκτυο Διανομής

Το Δίκτυο Διανομής αποτελεί τον συνδετικό κρίκο του συστήματος Μεταφοράς της ΑΗΚ και των πελατών.

Προμήθεια Ηλεκτρικού Ρεύματος

Η ΑΗΚ προσφέρει υπηρεσίες στους τομείς της ενέργειας και άλλων δραστηριοτήτων. Με την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., οι τιμές της Αρχής καθορίζονται σύμφωνα με τη συνολική ετήσια κατανάλωση των πελατών που μπορούν να επιλέξουν τον προμηθευτή τους. Το άνοιγμα της αγοράς επεκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 2014 για όλους τους καταναλωτές. Οι διατιμήσεις της ΑΗΚ, σύμφωνα με το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, ρυθμίζονται από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) σύμφωνα με τη σχέση κόστους και χρέωσης.