Ο Fitch αναβάθμισε τη βιωσιμότητα των τραπεζών, προειδοποιεί όμως και για υψηλούς κινδύνους
Αν δεν περιοριστούν οι κίνδυνοι για την ποιότητα του ενεργητικού και της κερδοφορίας τους, μπορεί να ανανεωθούν οι ανησυχίες για περαιτέρω εκροές καταθέσεων

Μια στο καρφί και μια στο πέταλο μπορεί να χαρακτηρισθεί η τελευταία αξιολόγηση των κυπριακών τραπεζών Κύπρου και Ελληνικής από τον οίκο αξιολόγησης Fitch. Συγκεκριμένα χθες ο οίκος επιβεβαίωσε τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της Τράπεζας Κύπρου και της Ελληνικής Τράπεζας σε «περιορισμένη χρεοκοπία» (restricted default), αλλά αναβάθμισε την αξιολόγηση βιωσιμότητάς τους σε 'cc' και 'ccc' αντίστοιχα, από 'f`'. Στην αξιολόγηση ωστόσο επισημαίνεται ότι οι κίνδυνοι για τις δύο τράπεζες παραμένουν κυρίως λόγω της περαιτέρω άρσης των περιορισμών στις συναλλαγές. Η αναβάθμιση του δείκτη βιωσιμότητας των τραπεζών αντικατοπτρίζει την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησής τους που οδήγησε σε αναλογία επιλέξιμου κεφαλαίου 9,7% για την Τράπεζα Κύπρου και pro-forma περίπου 16% για την Ελληνική στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2013.

Ωστόσο, όπως αναφέρουν οι Fitch, αυτές οι αξιολογήσεις συνεχίζουν να αντανακλούν τους υψηλούς κινδύνους για την ποιότητα ενεργητικού και την κερδοφορία των τραπεζών που, αν δεν περιοριστούν, μπορεί να ανανεώσουν τις ανησυχίες για το κεφάλαιο και την ευαισθησία τους σε περαιτέρω εκροές καταθέσεων.

Εύθραυστη η εμπιστοσύνη
Οι αναβαθμίσεις της βιωσιμότητας των δύο τραπεζών ακολουθούν την αναθεώρηση από τον Fitch της αυτόνομης πιστοληπτικής ικανότητας των δύο τραπεζών, μετά την ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης και της δημοσιοποίησης του λεπτομερούς σχεδίου αναδιάρθρωσης της Τράπεζας Κύπρου, που αποτελούν σημαντικά ορόσημα για την αποκατάσταση της φερεγγυότητας των τραπεζών. Παρ΄ όλα αυτά ο οίκος αξιολόγησης συνεχίζει να υποστηρίζει ότι ο κίνδυνος αποτυχίας είναι υψηλός υπό το πρίσμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες και η χώρα, κυρίως σε σχέση με την ποιότητα του ενεργητικού και τις κεφαλαιακές πιέσεις, καθώς και της αποκατάστασης της εύθραυστης εμπιστοσύνης των καταθετών.

Οι Fitch αναφέρουν επίσης ότι οι δείκτες οικονομικής ευρωστίας τους συνεχίζουν να αντικατοπτρίζουν τα ισχυρά περιοριστικά μέτρα, στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων στη χώρα ενώ σημειώνουν και το γεγονός ότι η πλήρης άρση των περιορισμών και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα παίρνει περισσότερο χρόνο απ’ ό,τι ο οίκος είχε προβλέψει. Τονίζουν ακόμα ότι οι καταθέσεις που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα αποτελούν σημαντικό μέρος των υποχρεώσεων των δύο τραπεζών, που φθάνει το 49% για την Τράπεζα Κύπρου και το 86% για την Ελληνική στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2013.

Να σημειωθεί ότι στην αξιολόγησή του ο οίκος Fitch τονίζει ότι η Τράπεζα Κύπρου αντιμετωπίζει μεγαλύτερο κίνδυνο βιωσιμότητας απ΄ ό,τι η Ελληνική, λόγω της μικρότερης δυνατότητας κάλυψης των ζημιών και της μεγαλύτερης ευπάθειας στη χρηματοδότηση, εξαιτίας του bail-in και της μεγάλης εξάρτησης από τη χρηματοδότηση της Κεντρικής Τράπεζας. Αναφορά γίνεται επίσης και στην πρόκληση που αντιμετωπίζει η Τράπεζα Κύπρου σε σχέση με τη συγχώνευση των εργασιών της Λαϊκής.

Για την Ελληνική σημειώνεται ότι, παρόλο που είναι εύθραυστη, διαθέτει μεγαλύτερο απόθεμα από την Τράπεζα Κύπρου ώστε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο ψηλότερων πιστωτικών απωλειών κατά την περίοδο της ύφεσης.

Αναφορά γίνεται και στην κυπριακή οικονομία και σημειώνεται ότι αναμένεται συρρίκνωση κατά 7,1% το 2013, 5,1% το 2014 και 1,5% το 2015. Κατ’ επέκτασιν, ο οίκος εκτιμά ότι, για την προστασία της βιωσιμότητάς της, η Τράπεζα Κύπρου είναι πιο πιθανό να πρέπει να αναζητήσει τρόπους βελτίωσης των επιπέδων κεφαλαίου και απορρόφησης των συνεχών πιστωτικών ζημιών.

Τα μη εξυπηρετούμενα
Ο Fitch θεωρεί την περαιτέρω ταχεία επιδείνωση του δανειακού χαρτοφυλακίου των δύο τραπεζών ως έναν από τους βασικότερους κινδύνους, και σημειώνει ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια αυξήθηκαν το 2013, αφου για την Τράπεζα Κύπρου έφτασαν το 53% το 2013 ενώ για την Ελληνική ανήλθαν το τρίτο τρίμηνο του 2013 στο 44%.Ταυτόχρονα σημειώνει και τη μείωση στην παραχώρηση δανείων.

Για τα περιοριστικά μέτρα αναφέρεται ότι η σταδιακή χαλάρωσή τους οδήγησε σε σταθερή εκροή καταθέσεων, ιδιαίτερα στην Τράπεζα Κύπρου. Ο οίκος θεωρεί ότι η Ελληνική Τράπεζα βρίσκεται σε καλύτερη θέση από την Τράπεζα Κύπρου, όσον αφορά την αντιμετώπιση οποιωνδήποτε πιέσεων στη χρηματοδότηση και στη ρευστότητα που μπορεί να προκύψουν, εάν οι καταθέσεις συνεχίζουν να μειώνονται με την περαιτέρω χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων και τη συνέχιση της έλλειψης εμπιστοσύνης εκ μέρους των καταθετών. Αυτό αντανακλάται στον δείκτη καθαρών δανείων/καταθέσεων της Ελληνικής Τράπεζας που ανήλθε στο 68% στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2013 σε σύγκριση με το 145% στην Τράπεζα Κύπρου στο τέλος του 2013.
«Η αξιολόγηση της χρηματοοικονομικής ευρωστίας των δύο τραπεζών», αναφέρει ο Fitch, «είναι ευαίσθητη στη χαλάρωση των εσωτερικών περιοριστικών μέτρων».

Μικρό το περιθώριο ανόδου
Ο διεθνης οίκος εκτιμά επίσης ότι μικρό μόνον περιθώριο ανόδου υπάρχει για την αξιολόγηση βιωσιμότητας των δύο τραπεζών στο άμεσο μέλλον, αφού εξακολουθούν να παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες στις εξελίξεις της κυπριακής οικονομίας και στα ζητήματα εμπιστοσύνης επενδυτών και καταθετών.

«Η συνολική οικονομική ευρωστία τους», σημειώνεται, «είναι ευαίσθητη στην κυπριακή ύφεση, ιδιαίτερα αν αυτή συνεχίσει να είναι παρατεταμένη και πιο βαθιά απ’ ό,τι αρχικά υπολογιζόταν. Θα εξαρτηθεί επίσης από την ικανότητά των δύο τραπεζών να επιστρέψουν στα κέρδη και να απορροφήσουν περαιτέρω τις δανειακές απώλειες χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τα κεφάλαια, τη μείωση της εξάρτησης της Τράπεζας Κύπρου από τη χρηματοδότηση της Κεντρικής Τράπεζας και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταθετών».

Τέλος, ο Fitch διαβλέπει κινδύνους υποβάθμισης της βιωσιμότητας της Τράπεζας Κύπρου και σε μικρότερο βαθμό της Ελληνικής Τράπεζας, που πιθανόν να προκύψουν από την επιδείνωση της κεφαλαιακής βάσης όσο συνεχίζονται οι πιέσεις στην ποιότητα του ενεργητικού και αν η χρηματοδότηση και η ρευστότητα επιδεινωθεί περαιτέρω, για παράδειγμα, λόγω της άρσης των περιοριστικών μέτρων.
Ελπιδοφόρα η αναβάθμιση, λέει η Κυβέρνηση

Η Κυβέρνηση πάντως χαρακτήρισε ελπιδοφόρα την αναβάθμιση του δείκτη βιωσιμότητας των τραπεζών από τον οίκο αξιολόγησης Fitch.

Σύμφωνα με γραπτή δήλωση του αναπληρωτή κυβερνητικού εκπροσώπου Βίκτωρα Παπαδόπουλου, «η επιτυχής και πιστή εφαρμογή του προγράμματος στήριξης, η οποία ανέκοψε τη σειρά διαδοχικών υποβαθμίσεων της οικονομίας τα τελευταία χρόνια, αποτελεί τη μόνη εφικτή οδό για την επανάκτηση της αξιοπιστίας της Κύπρου και για την οικονομική της ανάκαμψη».

«Αναγνωρίζουμε, ωστόσο», σημειώνει, «τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η οικονομία και η κοινωνία, λόγω της αδιέξοδης πολιτικής που ακολούθησε η προηγούμενη κυβέρνηση, μια πολιτική που έφερε τη χώρα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής».

Τέλος, αναφέρει ότι «η Κυβέρνηση επαναλαμβάνει την αποφασιστικότητά της να συνεχίσει, μακριά από λαϊκισμούς και άγονες αντιπαραθέσεις, την υπεύθυνη στάση που ακολουθεί έτσι, ώστε να επανέλθουμε το συντομότερο στις αγορές και σε ρυθμούς ανάπτυξης».

ΔΗΚΟ: Να συνεχισθεί η προσπάθεια - ΕΔΕΚ: Ναι μεν, αλλά...
Το ΔΗΚΟ εξάλλου σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι η νέα αξιολόγηση Fitch, o οποίος προβαίνει σε αναβάθμιση της βιωσιμότητας της Ελληνικής Τράπεζας και της Τράπεζας Κύπρου, συνιστά ένδειξη σταθεροποίησης και αποτελεί ένα βήμα προς τα εμπρός σ΄ ένα μακρύ δρόμο και σ΄ ένα δύσκολο περιβάλλον, λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεών του για επιδείνωση των δανειακών χαρτοφυλακίων.

«Η αξιολόγηση», σημειώνει, «καταδεικνύει ότι η προσπάθεια της χώρας πρέπει να συνεχιστεί, καθώς εγκυμονούν ακόμη κίνδυνοι, εξαιτίας των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Είναι γι΄ αυτό που, ως Δημοκρατικό Κόμμα, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι χρειάζεται να εφαρμοστεί ορθολογιστικός σχεδιασμός διαχείρισης των δανείων, κατά τρόπον ώστε τα όποια μέτρα να μην αποτελούν αντικίνητρο για εκείνους που μπορούν να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Η αξιολόγηση του οίκου Fitch καταδεικνύει επίσης ότι η χώρα βρίσκεται σε ορθή πορεία και βεβαίως καταρρίπτει τις Κασσάνδρες, που έκαναν λογο για υποβαθμίσεις λόγω πολιτικής αποσταθεροποίησης», καταλήγει.

ΕΔΕΚ: Θετική μεν, αλλά...
Η ΕΔΕΚ σημειώνει ότι η αξιολόγηση δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο θριαμβολογίας, παρόλο που αποτελεί θετική είδηση για τον τραπεζικό τομέα μετά την ολοκλήρωση των ανακεφαλαιοποιήσεων και υπενθυμίζει ότι η ανακεφαλαιοποίηση στην Τράπεζα Κύπρου έγινε μετά από αιματηρές θυσίες των καταθετών, των κατόχων αξιογράφων και των μετόχων.

«Τονίζουμε, επίσης», αναφέρει η ΕΔΕΚ, «ότι η εμμονή της Κυβέρνησης στην τυφλή υπακοή της Τρόικας και σε πολιτικές λιτότητας, διαιωνίζει την κατάσταση στην πραγματική οικονομία με αποτέλεσμα ο αριθμός των μη εξυπηρετούμενων δανείων να αυξάνεται εφόσον οι δανειολήπτες αδυνατούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, ενώ Κυβέρνηση και Τρόικα εκτιμούν ότι η κυπριακή οικονομία θα επανέλθει σε αναπτυξιακή πορεία το 2015, οι Fitch εκτιμούν ότι αυτή θα συρρικνωθεί κατά 1,5%».

Τέλος, αναφέρει ότι «η σταθεροποίηση και ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος, με την επανάκτηση της εμπιστοσύνης, αποτελεί άμεση προτεραιότητα, ώστε να μπορέσει να χρηματοδοτήσει την πραγματική οικονομία».