Εκτιμήσεις του Εκλογικού Αναλυτή Νάσιου Ορεινού για τις Ευρωεκλογές
Το χαμηλό ενδιαφέρον των νέων εκλογέων να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους είναι προπομπός υψηλής αποχής, τονίζει μέσω της «Σ» ο εκλογικός αναλυτής Νάσιος Ορεινός

Σε πολύ χαμηλά επίπεδα εξακολουθεί να κινείται η εγγραφή νέων ψηφοφόρων στους εκλογικούς καταλόγους ενόψει Ευρωεκλογών. Όπως πληροφορείται η «Σ», από τις 18.000 που δικαιούνται εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους, μόλις 815 άτομα έχουν εγγραφεί μέχρι στιγμής, ποσοστό που μεταφράζεται σε 4,53%. Το βασικό ερώτημα, πλέον, είναι κατά πόσον αυτό το χαμηλό ενδιαφέρον των νέων εκλογέων είναι προπομπός αυξημένης αποχής στις επικείμενες Ευρωεκλογές του Μαΐου. Το ερώτημα κλήθηκε και απάντησε, δίδοντας τις δικές του εκτιμήσεις επί διαφόρων πτυχών και διαστάσεων του θέματος, ο εκλογικός αναλυτής, Νάσιος Ορεινός, ο οποίος σε δηλώσεις του στην εφημερίδα μας εκτιμά πως το χαμηλό ενδιαφέρον από τους νέους για εγγραφή και μόνο στους εκλογικούς καταλόγους είναι προπομπός αυξημένης αποχής.

Αμφίδρομη η σχέση ηλικίας και ενδιαφέροντος
Ως προς το κατά πόσον η άρνηση των νέων ψηφοφόρων να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους σημαίνει απαξίωση της πολιτικής, ο κ. Ορεινός παρέπεμψε στα αποτελέσματα της «Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνα». Όπως μας εξήγησε, αυτή η έρευνα είναι ακαδημαϊκού χαρακτήρα και στοχεύει στη συγκριτική μελέτη των απόψεων, στάσεων και συμπεριφορών των Ευρωπαίων πολιτών γύρω από τα κυριότερα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές χώρες.

Η έρευνα, πρόσθεσε, χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εθνικούς φορείς και διεξάγεται ταυτόχρονα σε 30 ευρωπαϊκές χώρες με κοινό ερωτηματολόγιο. Αναφερόμενος στα αποτελέσματα των τελευταίων γύρων της έρευνας, οι οποίοι διεξήχθησαν Ιανουάριο-Ιούνιο του 2011 και Σεπτέμβριο-Δεκέμβριο του 2012 (ΠΙΝΑΚΑΣ 1), ανέφερε πως τα αποτελέσματα καταγράφουν ότι η σχέση ηλικίας και ενδιαφέροντος για την πολιτική είναι αμφίδρομη, αφού όσο η ηλικία αυξάνεται, τόσο αυξάνεται και το ενδιαφέρον. «Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι χαμηλότερο ενδιαφέρον για την πολιτική παρουσιάζουν οι ηλικίες 15-17 με το ενδιαφέρον το 2011 να καταγράφεται στο 15%, ενώ το 2012 έχει μειωθεί στο 4%. Το ποσοστό ενδιαφέροντος ανεβαίνει στα άτομα ηλικίας 18-29 ακολουθώντας ακόμα πιο ανοδική πορεία όσο η ηλικία αυξάνεται. Βεβαίως να σημειωθεί ότι το 2011 το ενδιαφέρον έδειξε πτώση και στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Όσον αφορά τους νέους ηλικίας 15-17, είναι μάλλον λογικό ότι τα ενδιαφέροντά τους δεν εστιάζονται στην πολιτική, αφου στο μυαλό τους επικρατεί η έγνοια για τυχόν εξετάσεις σε κάποιο πανεπιστήμιο, ο στρατός κτλ. Να σημειωθεί ακόμα ότι τα άτομα κάτω των 18 δεν έχουν δικαίωμα ψήφου, συνεπώς η "πολιτική συνείδηση" είναι ακόμα ελλιπής. Με την ένταξή τους στην κοινωνία όμως και αφού πλέον έχουν δικαίωμα ψήφου, η εμπλοκή στην πολιτική αυξάνεται όπως και το ενδιαφέρον. Τα ευρήματα αυτά όπως επεξηγούνται, σχετίζονται με την αποχή αφού και βάσει βιβλιογραφίας η αποχή και το ενδιαφέρον για την πολιτική συνάδουν. Πρόσφατη δημοσκόπηση έχει καταδείξει το χαμηλό ενδιαφέρον για τις επερχόμενες Ευρωεκλογές. Συγκεκριμένα, 1 στους 2 ενδιαφέρεται είτε καθόλου είτε πολύ λίγο. Συνεπώς, το χαμηλό ενδιαφέρον μάλλον είναι προπομπός υψηλής αποχής», συμπλήρωσε.

Διαχρονική η αποχή
Σε ό,τι αφορά την αποχή και κατά πόσον αναμένει πως αυτή θα είναι αυξημένη στις επερχόμενες Ευρωεκλογές, ο εκλογικός αναλυτής τόνισε στη «Σ» πως αυτή είναι διαχρονική και υπήρξε η κυρίαρχη παράμετρος, η οποία έχει επενεργήσει καταλυτικά στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, μάλιστα και στην εκλογή Πρόεδρου της Δημοκρατίας. «Είναι γνωστό πλέον ότι η αποχή τα τελευταία χρόνια έχει ακολουθήσει ανοδική πορεία. Στις Ευρωεκλογές του 2004 ανήλθε στο 27,5% και θεωρήθηκε λογική για αναμέτρηση ευρωπαϊκών εκλογών, ενώ στις βουλευτικές του 2006 καταγράφηκε στο 11%. Απ' εκεί και πέρα εκτινάχτηκε. Στις βουλευτικές του 2011, όπου παραδοσιακά η αποχή ήταν χαμηλή, συνολικά απείχαν 113.216 συμπολίτες μας, ποσοστό 21,3%. Το ποσοστό αποχής όσον αφορά τους δημάρχους, στις Δημοτικές του 2011, έχει καταγραφεί στο 33,38% (128.113 εκλογείς), ενώ για τα δημοτικά συμβούλια στο 35,36% (152.483 εκλογείς). Στις προεδρικές του 2013 η αποχή στον 1ο γύρο ανήλθε σε 16,86% (91.957 εκλογείς) και στον 2ο γύρο σε 18,42% (100.484 εκλογείς).

Η αποχή ανά ηλικία
Ενδιαφέρον στοιχείο, το οποίο προέκυψε στις Προεδρικές του 2013, είναι η αποχή ανά ηλικία. Όσον αφορά τον 1ο γύρο, βάσει στοιχείων από το exitpoll του «Σίγμα» και υπολογισμών οι οποίοι έγιναν επί του συνόλου των εγγεγραμμένων εκλογέων που είχαν δικαίωμα ψήφου στις προεδρικές εκλογές κατά ηλικία και φύλο, φαίνεται ότι περισσότερο απείχαν τα άτομα ηλικίας 65+ και εν συνεχεία οι νέοι. Συγκεκριμένα, ανάμεσα στις ηλικίες 65+ η αποχή στις Προεδρικές έχει καταγραφεί στο 47%, δηλαδή ένας στους δύο ηλικιωμένους απείχε. Η αποχή ήταν υψηλή και ανάμεσα στους νέους ηλικίας 18-24, όπου επί του συνόλου των εγγεγραμμένων νέων που είχαν δικαίωμα ψήφου, το 29% περίπου δεν πήγε στις κάλπες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, πέραν της ηλικίας των 25 και μέχρι την ηλικία των 44, η αποχή έχει καταγραφεί σε χαμηλά επίπεδα, ενώ στις ηλικίες 45-54 ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Απ' εκεί και πέρα αυξανόταν όσο μεγάλωνε η ηλικία και, βεβαίως, εκτοξεύτηκε στις ηλικίες πέραν των 65. Σημειώνεται ότι παρόμοια εικόνα όσον αφορά την αποχή ανά ηλικία έχει παρουσιαστεί και στον 2ο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2013, αλλά και στις Βουλευτικές του 2011, με τις δύο αυτές ηλικιακές ομάδες να απέχουν. Η εικόνα αυτή συνάδει πλήρως, θα έλεγα, και με το ενδιαφέρον ανά ηλικία όπως το έχω εξηγήσει προηγουμένως. Δηλαδή, περισσότερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ηλικίες 25-64 και οι οποίες φαίνεται να παρουσιάζουν χαμηλότερη αποχή. Τώρα, νέοι και ηλικιωμένοι φαίνεται να απέχουν περισσότερο, εκτιμώ ότι οι λόγοι αποχής ενδεχομένως να διαφέρουν ανά ομάδα. Συνεπώς, εάν συνόψιζα, θα εκτιμούσα ότι παρόμοια εικόνα αναμένεται και στις Ευρωεκλογές του 2014», συμπλήρωσε ο κ. Ορεινός.

Τι έγινε στις Ευρωεκλογές του 2009
Αναφερόμενος στη συνέχεια στην αποχή που καταγράφηκε στις προηγούμενες Ευρωεκλογές, δηλαδή το 2009, ο κ. Ορεινός υπενθύμισε πως από τους 526.060 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, ψήφισαν οι 312.479 (59,40%), ενώ απείχαν 213.581 (40,60%). Να σημειωθεί ότι ο μέσος όρος συμμετοχής στις εκλογές του 2009 στα 27 κράτη-μέλη ανήλθε στο 43,07%, με την Κύπρο να κατατάσσεται από πλευράς συμμετοχής στην 5η θέση μετά από το Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Δανία και Ιταλία, ενώ χαμηλότερη συμμετοχή είχε καταγράψει η Σλοβακία με ποσοστό 19,64%. Να σημειωθεί δε ότι το 43,07% έχει καταγραφεί στην ιστορία των Ευρωεκλογών ως το χαμηλότερο από πλευράς προσέλευσης από το 1979, οπότε είχαν διεξαχθεί για πρώτη φορά Ευρωεκλογές.

Βεβαίως, να σημειωθεί, ακόμη, ότι οι πολίτες από νωρίς προειδοποιούσαν ότι θα απείχαν. Αρκετές έρευνες κατέγραφαν μήνες προηγουμένως ποσοστά αδιαφορίας για τις εκλογές του 2009. Σε έρευνα μάλιστα που διεξήχθη περίπου τρεις εβδομάδες πριν τις εκλογές σε άτομα ηλικίας 18-35 ετών, 4 στους 10 δήλωναν να μην ενδιαφέρονται καθόλου για τις Ευρωεκλογές. Περαιτέρω, περίπου 7 στους 10 από αυτούς που δήλωναν ξεκάθαρα ότι θα απείχαν, προέβαλαν σαν τον επικρατέστερο λόγο ότι δεν ήταν ικανοποιημένοι από τα κόμματα, με 4 στους 10 να δηλώνουν δυσαρέσκεια και για τους υποψηφίους. Με όλα αυτά θυμίζω ότι η αποχή είχε σταματήσει στο 41%», σημείωσε περαιτέρω ο κ. Ορεινός.

Οι λόγοι της αποχής
Ερωτηθείς στη συνέχεια για τους λόγους αποχής στις προηγούμενες Ευρωεκλογές, ο εκλογικός αναλυτής είπε: «Aρχικά θα ήθελα να τονίσω ότι η βιβλιογραφία επιμένει ότι, ανάμεσα σε άλλους λόγους, η εξήγηση για την αποχή γενικότερα έγκειται στο ενδιαφέρον για την πολιτική, την οποία έχω εξηγήσει προηγουμένως. Όσον αφορά τους λόγους της αποχής στις Ευρωεκλογές του 2009, θα πρέπει να τονίσω ότι αμέσως μετά τις ευρωεκλογές διεξήχθη ποιοτική διερεύνηση όπου με τη μέθοδο των ομάδων εστίασης, είχε γίνει εμβάθυνση των λόγων για τους οποίους ιδιαίτερα οι νέοι απείχαν από τις ευρωεκλογές. Οι δύο κυριότεροι λόγοι όπως εκφράστηκαν από τους ίδιους τους νέους ήταν πρώτα "το χαμηλό ενδιαφέρον", δηλώνοντας ότι έχουν κουραστεί από τους πολιτικούς οι οποίοι κυρίως επαναλαμβάνουν τους εαυτούς τους, συνεπώς επέλεξαν την παραλία αντί της κάλπης.

Επιπλέον, οι νέοι "θεωρούσαν ότι ασχέτως του ποιος εκλέγεται δεν υπάρχει διαφορά", ενώ έριχναν το φταίξιμο στο σύστημα που δεν επιτρέπει σε νέους ανθρώπους με νέες ιδέες να εμπλακούν στα κοινά. Όσον αφορά τους πιο ηλικιωμένους, οι λόγοι αποχής, πέραν και της σχετικής έλλειψης ενδιαφέροντος σε κάποιες περιόδους, ενδεχομένως να είναι και μέχρι ενός σημείου πρακτικοί. Περαιτέρω, στην αποχή των Ευρωεκλογών του 2009 συνέτειναν και τα ίδια τα κόμματα, αφού τα ίδια είχαν υποβαθμίσει τον ρόλο των εκλογών εκείνων. Σε περιόδους βουλευτικών ή προεδρικών εκλογών η προεκλογική εκστρατεία ξεκινά από πολύ νωρίς, με τα κόμματα να προβάλλουν το επιχείρημα ότι είναι ύψιστης σημασίας.

Αυτό γιατί τα κόμματα αναμένουν στις μεν Βουλευτικές να καταγράψουν όσο πιο ψηλά ποσοστά γίνεται, ενώ στις Προεδρικές προφανώς επιθυμούν να κυβερνήσουν. Εάν πάμε πίσω στις τελευταίες Προεδρικές, η προεκλογική περίοδος είχε αρχίσει ακριβώς ένα χρόνο πριν από τη διεξαγωγή. Κάτι παρόμοιο δεν είχε συμβεί και στις τότε Ευρωεκλογές. Ακριβώς αυτό είχε εισπράξει και ο Κύπριος πολίτης, δηλαδή ότι οι εκλογές αυτές ήταν ίσως δευτερεύουσας σημασίας, με συνέπεια να πίνει φραπεδάκι σε κάποια παραλία. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και τώρα αφού η προεκλογική ακόμα δεν έχει αρχίσει».

Προπομπός αυξημένης αποχής η μη εγγραφή στους καταλόγους
Εκτιμώντας, τέλος, την αποχή στις επικείμενες Ευρωεκλογές και κατά πόσον η μη εγγραφή εκλογέων στους εκλογικούς καταλόγους είναι προπομπός της αποχής, ο κ. Ορεινός υπέδειξε πως οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν μετακίνηση ψηφοφόρων από όλα τα κόμματα προς την αποχή, ταυτόχρονα καταγράφουν, όπως έχει προαναφερθεί, και χαμηλό ενδιαφέρον για τις επερχόμενες ευρωεκλογές. Αυτό, τόνισε, δεν είναι άσχετο με το κλίμα που επικρατεί γενικότερα, δηλαδή με τη γενικότερη απογοήτευση, ανασφάλεια και οργή όπως αυτή έχει καταγραφεί σε πρόσφατες έρευνες.

Το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας εκλογών, από τους 18.000 νέους ψηφοφόρους που έχουν δικαίωμα εγγραφής στον κατάλογο, μόνο οι 815 έχουν εγγραφεί μέχρι στιγμής, σχετίζεται με το χαμηλό ενδιαφέρον για την πολιτική και επίσης με την έλλειψη ενδιαφέροντος για τις Ευρωεκλογές. Αυτό θα έλεγα αποτελεί προπομπό αποχής», κατέληξε ο κ. Ορεινός.