Σε μια εποχή που από την ελευθερία έχουμε οδηγηθεί στην ελευθεριότητα, κι όπου παραπαίουμε χωρίς ερείσματα οικοδόμησης ψυχών, ο λόγος του ελευθερωτή της πατρίδος μας έρχεται να προσδιορίσει τους άξονες της ζωής και της παιδείας μας

Μνημονεύω σήμερα, ακόμα μια φορά, τον Θοδωράκη Κολοκοτρώνη, ο οποίος «εκοιμήθη» στις 4 Φεβρουαρίου του 1843, και επιστρέφω στον πατρικό λόγο του, που από τότε μας συνοδεύει και μας ακολουθεί. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο ελευθερωτής των Ελλήνων, υπήρξε μορφή Γεροντική, όπως η παράδοση της Ορθοδοξίας, αυτή της καθ’ ημάς Ανατολής το επιβάλλει. Θεοσεβής, δίκαιος και αυστηρός, αλλά και συγχωρητικός. Σταθερός. Με μια πηγαία σοφία, απόσταγμα ενός βίου και ενός τρόπου ζωής που ανέδειξε το Βυζάντιο και η μαρτυρική Τουρκοκρατία.

Στέκομαι σήμερα, καθώς διανύουμε τα μεθεόρτια της μνήμης των Τριών Ιεραρχών, των Πατέρων της Εκκλησίας, και της ημέρας των Ελληνικών Γραμμάτων, σε όσα είπε άλλοτε στους νέους σ’ εκείνη την ιστορική ομιλία του στην Πνύκα, στις παραινέσεις του, λίγο πριν φύγει από τον κόσμο τούτο. Πρόκειται για λόγο στιβαρό, έναν λόγο μνημειώδη, που συνοψίζει τους άξονες της ζητούμενης παιδείας και αγωγής. Σε εποχές εξαθλίωσης και σύγχυσης ο λόγος αυτός, διαυγής και απαλός, λόγος ταπεινότητος και σεμνότητος, μας δείχνει τον δρόμο και την οδό της διαπόρευσης του Γένους ημών. Και εξαιρέτως των νέων.

«Να μην έχετε πολυτέλεια, να μην πηγαίνετε εις τους καφενέδες και τα μπιλιάρδα. Να δοθείτε εις τας σπουδάς σας και καλύτερα να κοπιάσετε ολίγον, δύο και τρεις χρόνους και να ζήσετε ελεύθεροι εις το επίλοιπο της ζωής σας, παρά να περάσετε τέσσαρους - πέντε χρόνους της νεότητάς σας, και να μείνετε αγράμματοι. Να σκλαβωθείτε εις τα γράμματά σας. Να ακούετε τας συμβουλάς των διδασκάλων και γεροντοτέρων, και κατά την παροιμία, “μύρια ήξευρε και χίλια μάθαινε”. Η προκοπή σας και η μάθησή σας να μην γίνει σκεπάρνι μόνο διά το άτομόν σας, αλλά να κοιτάζει το καλό της κοινότητος, και μέσα εις το καλό αυτό ευρίσκεται και το δικό σας. Εγώ, παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξ αιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος, και διά τούτο σας ζητώ συγχώρηση, διότι δεν ομιλώ καθώς οι δάσκαλοί σας. Σας είπα όσα ο ίδιος είδα, ήκουσα και εγνώρισα, διά να ωφεληθείτε από τα περασμένα και από τα κακά αποτελέσματα της διχονοίας, την οποίαν να αποστρέφεστε, και να έχετε ομόνοια.

»Εμάς μη μας τηράτε, πλέον. Το έργο μας και ο καιρός μας επέρασε. Και αι ημέραι της γενεάς, η οποία σας άνοιξε τον δρόμο, θέλουν μετ’ ολίγον περάσει. Την ημέρα της ζωής μας θέλει διαδεχθεί η νύκτα και η αυριανή ημέρα. Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο, οπού ημείς ελευθερώσαμε και διά να γίνει τούτο πρέπει να έχετε ως θεμέλια της πολιτείας την ομόνοιαν, την θρησκείαν, την καλλιέργεια του θρόνου και την φρόνιμον ελευθερίαν!»

Λόγος πατρικός εν Χριστώ Ιησού είναι ο λόγος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Λόγος εθνοπρεπής, με τρόπο διακριτικό και απέριτττο. Αλλά και ένας λόγος νουθεσίας των νέων ανθρώπων, που αποτελούν τη συνέχεια του έθνους και του Γένους ημών. Αλλά και ένας λόγος ομόνοιας και σύμπνοιας προς ένα λαό, που διαχρονικώς περιπίπτει στα πολιτικά και άλλα πάθη και στον αλληλοσπαραγμό.

Στις μέρες αυτές της κρίσεως, με την πατρίδα μας εν κινδύνω, ομόνοια και σύμπνοια και αγάπη μεταξύ μας θα πρέπει να έχουμε. Κι ακόμα έρωτα πατρίδος χρειαζόμαστε και έρωτα και αγάπη Χριστού. Με την ανάδειξη μιας παιδείας που θα οδηγεί στα θεμέλια της πολιτείας: την ομόνοιαν, την θρησκείαν και την φρόνιμον ελευθερίαν. Έτσι μας υποδεικνύει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Σε μια εποχή που από την ελευθερία έχουμε οδηγηθεί στην ελευθεριότητα, κι όπου παραπαίουμε χωρίς ερείσματα οικοδόμησης ψυχών, ο λόγος του ελευθερωτή της πατρίδος μας, έρχεται να προσδιορίσει τους άξονες της ζωής και της παιδείας μας. Σύνεση χρειάζεται και φρονιμότης και ομόνοια και αγάπη Χριστού. Και εργατικότητα και μόχθος και επιμονή. Όλα τα άλλα οδηγούν στην εξαθλίωση του βίου μας, πνευματικού και κοινωνικού και εθνικού.

ΝΙΚΟΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ