«Το πραγματικό πρόβλημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σήμερα, είναι τα παλιά τεράστια χρέη κι όχι η διαχείριση της καθημερινότητας»

Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι αναγκαία. Διότι το όλο σύστημα, όπως λειτουργούσε κυρίως τις δεκαετίες 1990-2000 και 2000-2010, δημιούργησε τεράστια χρέη, που έφεραν συνθήκες ασφυξίας. Με μη ρεαλιστική οικονομική διαχείριση, λανθασμένες αποφάσεις, ρουσφετολογικές προσεγγίσεις και άλλα συναφή. Γι’ αυτό τον λόγο, πολλοί δήμοι είναι πνιγμένοι σε χρέη δεκάδων εκατομμυρίων, προς τράπεζες και ταμεία συντάξεων. Χρέη που εν πολλοίς δεν εξυπηρετούνται. Πρέπει, συνεπώς, να ληφθούν δραστικά σωστικά μέτρα. Μέτρα, όμως, που δεν θα βάζουν το τεράστιο πρόβλημα των χρεών κάτω από το χαλί, αλλά θα το επιλύουν.

Υπάρχουν δύο βασικές σχολές σκέψεις για το πώς πρέπει να προχωρήσει η μεταρρύθμιση για να έρθουν καλύτερες μέρες.

ΠΡΩΤΗ ΣΧΟΛΗ: Εκφράζεται μέσα από τη κεντρική φιλοσοφία που διέπει τη μελέτη των Άγγλων εμπειρογνωμόνων: Προκρίνουν πέντε Δήμους στη χώρα που θα περιλάβουν όλους τους υφιστάμενους (ανά επαρχία) καθώς και τις κοινότητες. Αυτό είναι ένα σύστημα που συγκεντρώνει τις εξουσίες κατά το πρότυπο των κρατικών υπηρεσιών. Που δεν δίνει στον πολίτη την ευχέρεια να νιώθει -και να είναι- κοντά στην Τοπική Αρχή.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΧΟΛΗ: Υιοθέτηση μιας ευρύτατης συμπλεγματοποίησης υπηρεσιών των υφιστάμενων Δήμων. Για παράδειγμα, μια υπηρεσία διαχείρισης σκυβάλων ανά επαρχία, συνένωση υπηρεσιών πρασίνου και καθαριότητας, κοινές υπηρεσίες κυκλοφοριακής διαχείρισης, παραχώρηση στους Μητροπολιτικούς Δήμους πολεοδομικών εξουσιών για να καλύπτουν τους περιφερειακούς, κ.ο.κ. Οι συνεργασίες, εφόσον κωδικοποιηθούν σωστά, θα επιφέρουν, οπωσδήποτε, μείωση κόστων, ενώ η τωρινή εγγύτητα προς τον δημότη διασφαλίζεται.

Εάν είναι να πάμε σε πέντε Δήμους, πρέπει να κατανοήσουμε ότι θα υπάρχει απόσταση από τον δημότη. Θα χαθεί η σημερινή εγγύτητα που προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Χάρτα. Αυτό, θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από τον κόσμο, υπό την προϋπόθεση ότι ο πονοκέφαλος των συσσωρευμένων τεράστιων χρεών των Δήμων θα ήταν διαχειρίσιμος, χωρίς να επιβαρύνει επιπλέον τους δημότες. Εάν αυτό δεν εξασφαλίζεται, είναι βέβαιο ότι με το μοντέλο των πέντε Δήμων, αντί να επιλυθούν προβλήματα, θα δημιουργηθούν πολύ μεγαλύτερα.

Η περίπτωση είναι μπροστά μας: Στη Λευκωσία, η ενσωμάτωση 10 υφιστάμενων δήμων σε έναν, θα οδηγήσει τον ένα Δήμο σε ξεκίνημα που θα είναι συνδεδεμένο με ενοποιημένα χρέη 100 και πλέον εκατομμυρίων ευρώ. Πώς θα γίνει η διαχείρισή τους, όταν το κράτος, όπως φαίνεται, θα είναι αδύνατο να προχωρήσει σε ανακεφαλαιοποίησή τους; Οι συνενώσεις στον Συνεργατισμό ήταν προϊόν ανακεφαλοποίησης. Στην περίπτωση των Δήμων, εφόσον δεν θα γίνει ανακεφαλαιοποίηση, θα οδηγήσει σε μια νέα διοικητική Αρχή που, αντί να επιλύει άμεσα τα προβλήματα της καθημερινότητας των πολιτών, θα τρέχει στις Τράπεζες για να κάνει διακανονισμούς και να ζητά ανάσες επιβίωσης.

Το ζητούμενο είναι ξεκάθαρο: Η μεταρρύθμιση που θα προκύψει πρέπει να επιλύσει τα σοβαρά προβλήματα που υπάρχουν κι όχι να δημιουργήσει νέα και μεγαλύτερα, μέσα από ανασφαλές πλαίσιο λειτουργίας που θα χαρακτηρίζει πέντε νέες υδροκέφαλες και πληθυσμιακά τεράστιες Αρχές, φορτωμένες από τη μια στιγμή στην άλλη με τεράστιες ευθύνες και χρέη.

Όσοι θεωρούν ότι το σενάριο των πέντε Δήμων θα είναι σωτήριο, πρέπει να το αποδείξουν με στοιχεία. Οι Άγγλοι εμπειρογνώμονες πρέπει να πείσουν με απτά οικονομικά δεδομένα κι όχι με θεωρητικές προσεγγίσεις, ότι το καινοτόμο σχέδιο που εισηγούνται θ΄ αντιμετωπίσει το πρόβλημα χρεών, θα φέρει την αναγέννηση και θα είναι προς το συμφέρον των πολιτών.

Πρέπει, ακόμη, να λεχθεί και τούτο: Το οικονομικό πρόβλημα στους Δήμους έγινε πολύ πιο έντονο την τελευταία διετία, επειδή το κεντρικό κράτος, με ξαφνικό και απότομο τρόπο, τους περιέκοψε κατά 45% τις ετήσιες χορηγίες. Ποσοστό τεράστιο. Σε κανέναν άλλον τομέα, λόγω μνημονίου, δεν έφτασαν σε τόσο μεγάλο ύψος οι περικοπές. Παρά ταύτα οι Δήμοι, ως συντεταγμένες οντότητες, άντεξαν το σοκ, πήραν πολλά μέτρα, έκαναν και κάνουν δραστικές εξοικονομήσεις, συνεχίζοντας να υπηρετούν τους δημότες.

Το μεγάλο πρόβλημα των Δήμων, σήμερα, δεν είναι η διαχείριση των προβλημάτων της καθημερινότητας των πολιτών, αλλά τα παλιά χρέη τους σε τράπεζες για διάφορα αναπτυξιακά έργα καθώς και τα χρέη τους προς τα ταμεία συντάξεων. Το πρόβλημα των χρεών αυτών δεν μας λέει κανένας πως θα επιλυθεί μέσα από τη λειτουργία του μοντέλου πέντε Δήμων. Αυτό όμως είναι το μέγα ζητούμενο κι εδώ πρέπει να επικεντρωθούν όλοι.

Εάν το μοντέλο των πέντε Δήμων αντιμετώπιζε κι έλυε τα συσσωρευμένα οικονομικά προβλήματα χρεών, να δεχθούμε να χαθεί η εγγύτητα προς τον δημότη. Αλλά, από τη στιγμή που φαίνεται ότι δεν επιλύει τα προβλήματα χρεών, γιατί θα πρέπει να οδηγήσουμε την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην αποξένωση και να εξουδετερώσουμε την εξ ορισμού αποστολή της, που είναι η εγγύτητα στον δημότη;

Το ζητούμενο είναι μια μεταρρύθμιση που θα επιλύει τα πραγματικά προβλήματα κι όχι η απορρύθμιση, με επικαλύψεις που δεν αγγίζουν την ουσία. Και η ουσία είναι η συσσωρευθείσα οικονομική χρεοκοπία, που κληρονόμησαν οι σημερινοί Δήμαρχοι/δημοτικά συμβούλια και που προσπαθούν με όλες τις δυνάμεις τους να διαχειριστούν.

ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
Δήμαρχος Έγκωμης