Ας μην αποκλείουμε ανεπιφύλακτα ελπίδες για το καλό, ούτε όμως και να προτρέχουμε

Οι επιφυλάξεις για τον ρόλο του Λονδίνου στην ιστορική μας μοίρα πολλές και πολύχρονες. Διότι οι εκάστοτε κυβερνήσεις της Γηραιάς Αλβιώνος επέλεγαν, κατά κανόνα, εχθρικές έναντι του Κυπριακού Ελληνισμού θέσεις από το 1878, όταν η αρβύλα των βρετανικών συμφερόντων πρωτοπάτησε το Νησί στα νεότερα χρόνια. Διότι είχε προηγηθεί η κατοχή του «σταυροφόρου!» Ριχάρδου το 1192. Η μνήμη της κρεμάλας, των στρατοπέδων συγκέντρωσης, των βασανιστηρίων, της άγριας εκμετάλλευσης και της κρατικής τρομοκρατίας, έμοιαζε με μαστίγιο που μαστίγωνε τη σκέψη. Εξάλλου οι εκβιασμοί για διχοτόμηση, η Ζυρίχη, η Πράσινη Γραμμή, η ευνοϊκή ανοχή της τουρκικής εισβολής και της κατοχής, τα συνωμοτικά σχέδια και άλλες αμαρτίες, βάραιναν στην πλάστιγγα των φόβων και γι’ άλλες πισώπλατες μαχαιριές. Γι’ αυτά όλα κι άλλα πολλά οι επιφυλάξεις επηρέαζαν δυσμενώς την πολιτική των περισσοτέρων από τους κυβερνώντες.

Παρά ταύτα η κίνηση του Προέδρου της Κύπρου κ. Νίκου Αναστασιάδη προς το Λονδίνο, οι πρώτες εντυπώσεις από τις επαφές και τα πρώτα αποτελέσματα, ωθούν στη συναγωγή θετικών απόψεων και ενισχύουν την πρώτη εκτίμηση, ότι οι σχέσεις της εξωτερικής πολιτικής της Λευκωσίας υπεισέρχονται σε θετική πορεία. Και δεν απορρίπτεται η άποψη ότι είναι πιθανόν να επισημανθούν στην εξέλιξη του χρόνου συνθήκες αποκατάστασης των πραγμάτων προς την κατεύθυνση φιλικών πολιτικών προοπτικών μεταξύ των δύο χωρών, που θα συντείνουν στην άρση των κατάφωρων αδικιών, των παραβιάσεων, των εγκλημάτων της τουρκικής κατοχής, που η παράτασή της δεν ήταν ώς τώρα άσχετη με την αγγλική πολιτική που τον μεν εισβολέα ευνοούσε, το δε θύμα αδικούσε.

Αυτή, λοιπόν, η προσέγγιση, έστω κι αν μυρίζει πετρέλαιο και φυσικό αέριο, μπορεί να επιφέρει αλλαγές, τόσο πολιτικές όσο και συναισθηματικές, χωρίς, βέβαια, να παροράται η ιστορική αλήθεια ότι η παγίδευση είναι πιθανότατη στο υπόστρωμα κάθε συμφωνίας που επιδιώκει ή συνάπτει το «Φόρεϊν Όφις». Και χωρίς να λησμονείται ότι η Αγγλία είχε πάντα ή διεκδικούσε απαράγραπτα συμφέροντα στη μέση Ανατολή και τα συμφέροντα αυτά σε συνάρτηση με τις διεθνείς τάσεις στην περιοχή, καθόριζαν τη μεταλλασσόμενη ευρύτερη πολιτική του Λονδίνου. Η σημερινή αραβική αναταραχή δεν είναι συνέπεια της αγγλικής πολιτικής από το 1914; Ο A.J. Balfour δεν προέβη στη διακήρυξη Εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη;

Η Αγγλία δεν είχε την πρωτοβουλία των μυστικών συμφωνιών Σάικς-Πικό του 1916, που αρχικά αναγνώριζαν την υπαγωγή των εδαφών από Μεσοποταμίας μέχρι Νοτίου Τουρκίας, Συρίας και Λιβάνου στη Γαλλία, αλλά όταν διαμορφώθηκαν οι συγκυρίες, η Αγγλία επανερχόμενη, τορπίλισε τις γαλλικές επιρροές; Η Αγγλία δεν υπεστήριξε διά του Λόιδ Τζορτζ την πολιτική Βενιζέλου στην απολύτρωση της Ιωνίας αλλά στη συνέχεια διέλυσε τη φιλία με την παλινόρθωση του Γλύξμπουργκ και συνέτεινε στη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, παρά το ιστορικό λάθος της τουρκικής διπλωματίας να επιλέξει συμπόρευση με τις Κεντρικές Δυνάμεις και την αντίθεση προς την ΑΝΤΑΝΤ; Άλλωστε, ας μη διαλανθάνει της προσοχής και η έναντι της Κύπρου πολιτική. Οι συνθήκες ευνοούσαν την παραχώρηση της Κύπρου στην Ελλάδα με στρατιωτική αντιπαροχή βάσεως στην Κεφαλονιά, η βασιλική κυβέρνηση Αλεξάνδρου Ζαΐμη αρνήθηκε την ένωση, ακολούθησε υποχωρητική στάση κι όλα ανατράπηκαν όπως συμβαίνει στις υποχωρήσεις. Άγγλοι και Γάλλοι απέκλεισαν την Ελλάδα, βομβάρδισαν τον Αρδηττό και το Ζάππειο, αποβιβάστηκαν στον Πειραιά, συνέτειναν στη μεταβολή της ψυχολογίας του κόσμου και των κοινωνικών σχέσεων με τις βλακείες και τα ολέθρια λάθη του βασιλιά, με συνέπεια την κυοφορία του διχασμού. Σ’ αυτά τα πλαίσια ας αναζητηθεί η εμπλοκή της Γαλλίας με τον υστερικό Γάλλο στρατηγό Σαράιγ, η ανατίναξη της γέφυρας του Στρυμόνα και η αιματηρή κατάληψη Μακεδονικών εδαφών από τους Βουλγάρους με την υποστήριξη των Γερμανών.

Ούτως εχόντων των πραγμάτων και παρά την ευχή υπέρ ευοδώσεως της πολιτικής προσέγγισης του Προέδρου Αναστασιάδη και της Κυβέρνησης της Κύπρου με το Λονδίνο, ας μην αποκλείουμε ανεπιφύλακτα ελπίδες για το καλό, ούτε όμως και να προτρέχουμε. Η Αγγλία, ναι μεν προβαίνει σε ενέργειες που χαρακτηρίστηκαν φιλικές και συνάπτει συμφωνίες που αν και όζουν πετρελαίου και αερίου, προκαλούν εντύπωση πολιτικοοικονομικής συνοδοιπορίας, αλλά τα ιστορικά δεδομένα δεν συνηγορούν υπέρ της μεγάλης διάρκειας των συμπεφωνημένων. Διότι οι διαμορφώσεις των συμφερόντων πολλές φορές αποβαίνουν εις βάρος της φιλίας. Το διετύπωσε με σαφήνεια ο μεγάλος Άγγλος πολιτικός που επηρέασε τις τύχες του κόσμου στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Γουίνστον Τσόρτσιλ.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ