Η καινοτομία αποτελεί τον κύριο μοχλό ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας. Οι μεταρρυθμιστικές καινοτομίες βελτιώνουν την αποδοτικότητα (efficiencies). Οι καινοτομίες δημιουργούν νέα προϊόντα και υπηρεσίες, νέες βιομηχανίες, νέες αγορές και νέες θέσεις εργασίας (innovation driven growth). Ιδιαίτερα για τις χώρες που βρίσκονται σε πρόγραμμα στήριξης, η καινοτομία είναι το κλειδί για ανάπτυξη και ανάκαμψη. Στη σύγχρονη εποχή των πολλαπλών και πρωτόγνωρων προκλήσεων, το motto «innovate or die» δεν ισχύει μόνο για επιχειρήσεις και οργανισμούς αλλά και για ολόκληρα έθνη.

Τα Στρατηγικά Σχέδια Μεταρρύθμισης ευρωπαϊκών αλλά και άλλων χωρών (Ιρλανδία, Γερμανία, Αυστρία, Δανία, Σουηδία, Νορβηγία, Ολλανδία, Φινλανδία, Βέλγιο, Αγγλία, Γαλλία, Μάλτα, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Ελβετία, Ισραήλ κ.ά.) περιλαμβάνουν δεκάδες ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις και εκατοντάδες καινοτόμες δράσεις και αναπτυξιακές πρωτοβουλίες με συγκεκριμένους στόχους και χρονοδιαγράμματα, βαθμό υλοποίησης και μετρήσιμα αποτελέσματα. Οι αλληλοενισχυόμενοι αυτοί άξονες και δράσεις αναπτύσσονται στο πλαίσιο μιας συνολικής μεταρρύθμισης.

Κάτι αντίστοιχο έπρεπε ήδη να είχε ετοιμαστεί και τεθεί σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση και στην Κύπρο, σε συνεργασία με όλους τους εταίρους: Δημόσια Διοίκηση, Επιχειρήσεις, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Ημικρατικούς Οργανισμούς, Συντεχνίες, Ακαδημαϊκή Κοινότητα, Δεξαμενές Σκέψης, Ερευνητικά Κέντρα, Εθελοντικές Οργανώσεις, Κοινωνία των Πολιτών. Ένα όμως χρόνο μετά την εφαρμογή του μνημονίου και η μεταρρύθμιση στην Κύπρο χαρακτηρίζεται από πολυκερματισμό, επικάλυψη αρμοδιοτήτων, στεγανά (silos) και έλλειψη συντονισμού - δεν ακολουθείται μια ολιστική προσέγγιση. Η μεταρρύθμιση περιορίζεται σε γενικές αρχές και μελέτες χωρίς απτά αποτελέσματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις διεξάγονται παράλληλες μελέτες από διαφορετικούς φορείς και εμπειρογνώμονες για το ίδιο θέμα.

Πού είναι η καινοτομία στη δημόσια διοίκηση, η τεχνολογική καινοτομία, η επιχειρηματική καινοτομία, η κοινωνική καινοτομία, η εκπαιδευτική καινοτομία, η πολιτιστική καινοτομία, η επικοινωνιακή καινοτομία; Πού είναι οι καινοτομίες στους τομείς του τουρισμού, της ναυτιλίας και της ενέργειας; Πού είναι οι καινοτομίες στις δημόσιες συγκοινωνίες, στην άμυνα, στις φυλακές, στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας; Πού είναι η επανεφεύρεση για να πετύχουμε σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα με χαμηλότερο κόστος; Πού είναι η Ανοικτή Καινοτομία και ο Τετραπλός Έλικας ή Public-Private-People Partnership (PPPP). Πού είναι οι μεταρρυθμιστικές, ριζοσπαστικές, θεσμικές καινοτομίες; Πού είναι η συν-δημιουργία (co-creation) και το καινοτομικό περιβάλλον; Πού είναι οι νέοι μοχλοί οικονομικής μεγέθυνσης ως αναπόσπαστο μέρος ενός νέου οικονομικού υποδείγματος;

Η υιοθέτηση καλών πρακτικών, που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες, δεν συνιστά καινοτομία. Ο ορισμός και η ερμηνεία όλων των τύπων καινοτομίας παρουσιάζονται αναλυτικά σε διεθνώς αναγνωρισμένα εγχειρίδια όπως είναι το Oslo Manual (επιχειρηματική καινοτομία) και το Mepin Project (καινοτομία στον δημόσιο τομέα). Εάν η Μετα-καινοτομία -το πρώτο σε διεθνές επίπεδο στρατηγικό εργαλείο για τη δημιουργία νέων καινοτομιών- εφαρμοζόταν όπως έγκαιρα είχα εισηγηθεί (σχετικές μελέτες και άρθρα μου δημοσιεύτηκαν την κρίσιμη περίοδο Σεπτεμβρίου 2012 - Απριλίου 2013), η χώρα μας θα απέφευγε τόσο το κούρεμα των καταθέσεων όσο και το μνημόνιο. Η Μετα-καινοτομία αποτελεί το κλειδί για επανεκκίνηση της κυπριακής οικονομίας και γρήγορη ανάπτυξη και ανάκαμψη. Το νέο, πανίσχυρο εργαλείο της Μετα-καινοτομίας είναι στη διάθεση της Πολιτείας, των επιχειρήσεων και των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων για άμεση αξιοποίηση.

ΝΙΚΟΣ ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Επικοινωνίας