Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για τα περιστατικά βιασμών στις φυλακές καταδεικνύουν το μέγεθος του αποτρόπαιου αυτού γεγονότος, που αποτελεί, πέραν της ποινικής του χροιάς, κατάφωρη παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα περιστατικά αυτά πρέπει οπωσδήποτε να εξεταστούν σε βάθος και τόσο η Διεύθυνση των Φυλακών όσο και η συντεταγμένη Πολιτεία πρέπει να λάβουν άμεσα μέτρα για την καταπολέμηση του φαινομένου βιασμών στις φυλακές. Ως ένα από τα μέτρα αντιμετώπισης του φαινομένου βιασμών στις φυλακές εισηγούμαστε τη σύνταξη και υιοθέτηση σχετικού νομοσχεδίου, όπως υπάρχει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και στην Αμερική, το οποίο θα αναφέρεται στην εξάλειψη των βιασμών στις φυλακές και θα έχει ως σκοπό του την ανάλυση των περιστατικών βιασμών και τις επιπτώσεις τους, ως επίσης και την παροχή πληροφοριών, σχετικών πόρων, εισηγήσεων και υιοθέτηση καλών πρακτικών για την προστασία των φυλακισμένων από τον βιασμό.

Σχετική με την πιο πάνω πρόταση είναι και η δημιουργία Γραφείου Στατιστικών στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, το οποίο θα έχει την ευθύνη διενέργειας στατιστικών ερευνών και αναλύσεων που αφορούν στη συχνότητα των βιασμών και των επιπτώσεών τους. Οι στατιστικές αυτές έρευνες θα διεξάγονται ανώνυμα, στη βάση τυχαίου και αντιπροσωπευτικού δείγματος από τους φυλακισμένους και τους δεσμοφύλακες. Η στατιστική έρευνα θα μπορεί να γίνεται με τη μέθοδο της αυτο-συνέντευξης των τροφίμων των φυλακών για σκοπούς προστασίας τους από αντίποινα και διασφάλισης της εμπιστευτικότητας των πληροφοριών που δίνονται από τους ιδίους, ακόμη και με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή και σχετικών διαδραστικών μέσων.

Στο υπό εισήγηση νομοσχέδιο θα μπορεί να περιλαμβάνεται επίσης πρόνοια για τον διορισμό Ανεξάρτητης Επιτροπής για την Εξάλειψη Βιασμών στις Φυλακές, η οποία θα έχει την ευθύνη εκπόνησης μελετών για αντιμετώπιση του προβλήματος και υιοθέτησης των βέλτιστων πρακτικών για την εξάλειψη του ειδεχθούς αυτού φαινομένου. Η υιοθέτηση Κώδικα Εξάλειψης Βιασμών στις Φυλακές θα αποτελέσει σημαντικό βήμα για την πάταξη του φαινομένου. Ο Κώδικας θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα σε τέσσερις σημαντικούς τομείς για την αντιμετώπιση των βιασμών στις φυλακές: Την πρόληψη, την ανταπόκριση σε περιστατικά και καταγγελίες, την εκπαίδευση στις πτυχές που αφορούν τους βιασμούς στις φυλακές, και τη διαδικασία εκτίμησης του κινδύνου σεξουαλικής θυματοποίησης και κακοποίησης.

Συγκεκριμένες πολιτικές, που πρέπει να υιοθετηθούν μέσω ενός Κώδικα Εξάλειψης Βιασμών στις Φυλακές, είναι η μηδενική ανοχή σε περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης τροφίμων και υιοθέτηση Κανονισμού, που να δεσμεύει τη Διεύθυνση των Φυλακών και εμπλεκόμενες υπηρεσίες για τη λήψη των μέτρων πρόληψης, εντοπισμού και ανταπόκρισης σε συμπεριφορές που εμπίπτουν στην έννοια των σεξουαλικών αδικημάτων εντός των φυλακών. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να υπάρξει επαρκής επίβλεψη και παρακολούθηση των τροφίμων και των χώρων τους, η οποία πρέπει να είναι συνεχής και αποτελεσματική. Οι πιο πάνω πολιτικές πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν σχετικές πρόνοιες για νεαρούς καταδίκους και, μεταξύ άλλων, τον διαχωρισμό υποδίκων με τους καταδίκους, αλλά και μεταξύ τους στη βάση της σύνθεσης του μόνιμου πληθυσμού, της φυσικής διάταξης των εγκαταστάσεων και πληροφοριών για περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης, ως επίσης και άλλων σχετικών παραγόντων.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας