Η διαδικασία εξερεύνησης, εκμετάλλευσης και αξιοποίησης των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στη νοτιοανατολική Μεσόγειο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά γεγονότα, που έχουν επιτελεστεί στην περιοχή τα τελευταία χρόνια και ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας και αξίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο ρόλος των υδρογονανθράκων στη δημιουργία στρατηγικών συμμαχιών στην περιοχή είναι καθοριστικής σημασίας για την πλήρη αξιοποίηση των προοπτικών των υδρογονανθράκων και τη μετατροπή της εύθραυστης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου σε σταθερό ενεργειακό κόμβο.

Η πρόσφατη ανακοίνωση των εταίρων από το Ισραήλ για την πώληση ποσότητας φυσικού αερίου από το κοίτασμα Λεβιάθαν προς την Παλαιστινιακή Αρχή σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη στη εξομάλυνση των τεταμένων σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, και οριοθετεί σημαντικές εξελίξεις στην περιοχή, ως προς τη στάση που οι εμπλεκόμενοι θα ακολουθήσουν στο προσεχές μέλλον για τη δημιουργία των απαραίτητων εκείνων συνεργειών, για την πλήρη και αποτελεσματική αξιοποίηση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων της λεκάνης της νοτιονατολικής Μεσογείου. Προς τούτο, τονίζεται η αναγκαιότητα περαιτέρω ανάπτυξης των σχέσεων μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Κράτους του Ισραήλ, ειδικά σήμερα που το Ισραήλ έχει προχωρήσει σε αρκετά μεγάλο βαθμό στην εμπορική εκμετάλλευση των δικών του κοιτασμάτων.

Εν αναμονή μιας νέας επιβεβαιωτικής γεώτρησης στο Οικόπεδο 12 της Κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και ερευνητικών γεωτρήσεων σε άλλα τεμάχια της Κυπριακής ΑΟΖ, οι σχεδιασμοί για την εμπορική εκμετάλλευση των κυπριακών κοιτασμάτων πρέπει να εντατικοποιηθούν, λαμβάνοντας υπόψη τις λοιπές εξελίξεις στις γειτονικές χώρες και κυρίως στο Ισραήλ, που βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο έρευνας και εκμετάλλευσης.

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπο με τη λήψη μιας ιδιαίτερα σημαντικής απόφασης όσον αφορά την εξαγωγή του φυσικού του αερίου. Η απόφαση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Νετανιάχου για εξαγωγή του 40% των ποσοτήτων φυσικού αερίου, που επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας τον Οκτώβριο του 2013, ήταν το πρώτο βήμα στην πορεία για εξαγωγή φυσικού αερίου από το Κράτος του Ισραήλ.

Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί ταυτόχρονα την υπερπήδηση των όποιων νομοτεχνικών εμποδίων για την ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, όσον αφορά τις εξαγωγές φυσικού αερίου σε τρίτες χώρες. Απαιτείται, φυσικά, η σύναψη διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Κύπρου-Ισραήλ για την εισαγωγή φυσικού αερίου, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την υγροποίηση και εξαγωγή του, και η σύμφωνος γνώμη των εταιρειών που εμπλέκονται στη διαδικασία εξόρυξης του φυσικού αερίου.

Αν και το Ισραήλ μπορεί να εξετάζει διάφορα σενάρια για την εξαγωγή του φυσικού του αερίου, συμπεριλαμβανομένου του υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Τουρκία ή την Αίγυπτο, ή ακόμη και πλωτού τερματικού υγροποίησης, οι λεπτές ισορροπίες και σχέσεις στην περιοχή εξυπηρετούνται μόνο με τη συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία, δεδομένο που λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό και υλοποίηση της ενεργειακής στρατηγικής της χώρας μας.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας