Κι όμως, αν οι ηγέτες μας κι οι σύμβουλοί τους μελετούσαν και γνώριζαν την ιστορία, η μοίρα μας θα ’ταν διαφορετική…
Ο μεγάλος τραγωδός Ευριπίδης διατύπωσε πριν από 25 αιώνες την πεποίθησή του πως είναι ευδαίμων όποιος μελετά και μαθαίνει την ιστορία. «Όλβιος όστις της ιστορίας έσχε μάθησιν»! Με τη φωτισμένη γνώση του χρυσού Ε’ Αιώνα, διαπίστωνε ότι υπό την επήρεια όμοιων συνθηκών και χαρακτήρων με όμοια γνωρίσματα, τα ιστορικά γεγονότα είναι δυνατόν να επαναλαμβάνονται, εφ’ όσον είναι λογικό να εμφανίζονται σχετικά παρόμοιες αιτίες που προκαλούν παρόμοια αποτελέσματα. Είναι ο απαραβίαστος νόμος της αιτιότητας.
Επανέρχομαι, βέβαια, σε άρθρο που προηγήθηκε. Αλλά δεν θεωρώ άσκοπη την κίνηση στην εξέλιξη των σκέψεων. Και τούτο επειδή επανειλημμένα παρέπεμψα στα γεγονότα της χιλιετίας που χάραξαν στον γρανίτη της ιστορίας τις αλήθειες που οφείλαμε να γνωρίζουμε και να μελετούμε, εφ’ όσον ζούμε σε συνθήκες και αντιμετωπίζουμε καταστάσεις, που χαράσσονταν στην πορεία τους τα πάθη μας.(Γιάννης Σπανός, «Εμείς και οι Τούρκοι χίλια χρόνια», «Φιλελεύθερος» από 27 Νοεμβρίου 1977 κ.εξ.). Εκ τούτων συνάγεται ότι αν μελετούσαμε την ιστορία και τη δική μας και των Τούρκων, που επιλέγουν τον επιδρομικό-κατακτητικό ρόλο του εχθρού, έναντι του Ελληνισμού, θα ήταν δυνατόν να προλάβουμε και να αντιμετωπίσουμε εφιαλτικές τραγωδίες, που έσυραν στη δραματική συρρίκνωση και τον μητροπολιτικό εθνικό χώρο και τις προεκτάσεις του, όπως και την Κύπρο.
Η συγκριτική ιστορική έρευνα
Η συγκριτική ιστορική έρευνα φανερώνει πως σε χρονικά χάη επισυμβαίνουν παρόμοια γεγονότα εάν καταγραφούν παρόμοιες αιτίες. Επί παραδείγματι, η τουρκική εισβολή στην Κύπρο επέφερε την κατάκτηση εδαφών και επειδή εγκατελείφθη το αμυντικό σύστημα του Πενταδακτύλου και τα οχυρά βρέθηκαν κενά το 1974. Η κρίσιμη μάχη του Μαντζικέρτ το 1071 κατέληξε στην οριακή ήττα λόγω εγκατάλειψης του παλαιού αμυντικού συστήματος. Έκτοτε παρατηρούνται οι ίδιες αιτίες πανωλεθριών. Λάθη που διαπράττονται από τους Έλληνες και τα παρακολουθούν και τα εκμεταλλεύονται οι Τούρκοι. Το κατέδειξε ο Ελευθέριος Βενιζέλος τονίζοντας πως φοβάται πιο πολύ τα λάθη τα δικά μας από τα σχέδια του εχθρού. Συνέπεια τούτου και η ανεπάρκεια και ανευθυνότητα των ηγετών αλλά και οι αιώνιες ενδοελληνικές έριδες που ανοίγουν τις πύλες στον καραδοκούντα εχθρό. Μετά την εκλογική ήττα του Βενιζέλου την 1η Νοεμβρίου 1920, η επαναφορά του βασιλιά και οι κυβερνήσεις του άλλαξαν τις στρατιωτικές δομές και τα συστήματα, τα πολεμικά σχέδια και τους στόχους.
Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ως ανταποκριτής της «Σταρ» του Τορόντο, σάρκαζε τη βλακεία των άκαπνων βασιλικών αξιωματικών που στοίχιζαν τα πυροβόλα, με αποτέλεσμα να βάλλουν κατά των ελληνικών θέσεων αντί εναντίον του εχθρού. Και τους ειρωνευόταν γιατί πουδραρίζονταν για να φαίνονται ωραίοι στις φωτογραφίες! Ο πρίγκιπας Ανδρέας διέταξε οπισθοχώρηση της μεραρχίας από την πρώτη γραμμή Μικράς Ασίας, «επειδή ήθελε να ξεκουράσει τους στρατιώτες»! (Είναι ο πατέρας του βασιλικού συζύγου της Αγγλίας. Τον έσωσαν οι Εγγλέζοι από την εκτέλεση με τους έξι στο Γουδί). Ο Κεμάλ διαπίστωσε τη ρωγμή και διέταξε επίθεση που οδήγησε στη Μικρασιατική Καταστροφή. Εδώ οι χουντικοί διέταξαν να μην κτυπιούνται τα αποβατικά στη θάλασσα της Κερύνειας, να αποσυρθούν οι καταδρομείς από τον Άγιο Ιλαρίωνα, να υποχωρήσει η ΕΛΔΥΚ από το Κιόνελι, να μην πολυβολούνται οι εισβάλλοντες, να αποσυρθούν τα υποβρύχια, να εγκαταλειφθεί η Καρπασία, να εγκαταλειφθεί η Αμμόχωστος!
Όταν οι Έλληνες αλληλοτρώγονται
Οι Τούρκοι επιτίθενται ενωμένοι και προετοιμασμένοι όταν οι Έλληνες αλληλοτρώγονται κι αμφισβητούνται και τα πάθη αναρριπίζονται σέρνοντας στον διχασμό. Ο Ισμέτ πασάς το είπε στον Κεμάλ: «Περίμενε, οι Έλληνες σε λίγο θα διχαστούν και τότε να κάνεις επίθεση. Διχασμένους θα τους νικήσεις». Δείγματα και οι διαπιστώσεις του R.Guilland, αλλά και του J. Calmette. Ενδεικτικό και το γεγονός μετά τις συνόδους Φερράρας και Φλωρεντίας (1439 επί Μουράτ Β΄). Εξάλλου κτυπούν όταν αισθάνονται ισχυροί, οπότε ουδένα λαμβάνουν υπόψη (Franz Babinger, σελ. 7). Στις προελάσεις τους χρησιμοποιούν τον τρόμο και τον ψυχολογικό παράγοντα (N. Barbaro και G. Schulmderger), όπως και στην Κύπρο με τους βιασμούς και τις σφαγές.
Μιμούνται ακόμα και τις αιτιολογίες του Tugril beg «αμύντορες της νομιμότητας», όπως και στην Κύπρο χίλια σχεδόν χρόνια μετά (Γ. Σπανός, «Χίλια Χρόνια Γειτονίας με τους Τούρκους», Ιωνικές Εκδόσεις, Λευκωσία 2013). Κλείνω, όμως, με την περίπτωση του Εμίρη της Σμύρνης Τζαχά, που «μετενσαρκώνεται» στον Ντενκτάς. Στασίασε, συνελήφθη, τον καλοδέχτηκαν στη Βασιλεύουσα (επί Αλεξίου Α΄), τον απελευθέρωσαν, επέστρεψε στη Σμύρνη κι επαναστάτησε! Δέκα αιώνες μετά, τα ίδια. Ίδια και η δική μας πολιτική: Ανεπαρκής και συμπτωματική με ολέθριες συνέπειες. Κι όμως, αν οι ηγέτες μας κι οι σύμβουλοί τους μελετούσαν και γνώριζαν την ιστορία, η μοίρα μας θα ’ταν διαφορετική…
ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
