Ο όρος επιστημονικότητα έχει ευρεία χρήση στην εκπαίδευση, παρ΄ όλα αυτά πολλοί αποδίδουν σε αυτόν μια μόνο ερμηνεία, κάτι που ίσως δεν συνάδει με την ιδιότητα της εκπαίδευσης να διανοίγει νέους τρόπους σκέψης παρά μονοδιάστατες θεωρήσεις. Στα ξένα πανεπιστήμια έχω προσέξει πολλές διαφορές, τόσο στην αντίληψη της ίδιας της γνώσης όσο και στην πρακτική προσέγγιση θεμάτων που έχουν σχέση με έμφαση σε διάφορες πτυχές της. Για παράδειγμα, σε θέματα που έχουν καθαρά μαθηματική υπόσταση, η προσέγγιση των ξένων είναι προς την εφαρμογή και στη θέσπιση κανόνων με βάση αυτήν, παρά στην επισύναψη κάποιου υψηλού μαθηματικού νοήματος. Επίσης, μια πιο εκτεταμένη αιτιολόγηση, δίνει τη θέση της σε προσεγγίσεις τύπου διαδικασίας όσον αφορά τη γνώση.

Ένα δεύτερο θέμα είναι η λεγόμενη φιλική προς το μυαλό προσέγγιση στην αντίληψη της γνώσης. Πολλοί μπορούν να χαρακτηρίσουν τέτοια προσέγγιση ως εκφυλισμένη μορφή επιστημονικότητας, παραβλέποντας τον ουσιαστικό σκοπό της. Παρ΄ όλα αυτά υπάρχουν πολλοί που ενστερνίζονται τέτοια προσέγγιση, αν και θα πρέπει να είναι προσεκτικοί στη διάψευση των κριτών της.

Μια άλλη προσέγγιση είναι αυτή που εστιάζει στο στοιχείο εκείνο της υψηλής επιστημονικότητας, ώστε να μπορούν να δημιουργούν τις απαραίτητες διασυνδέσεις στις γνώσεις που απέκτησαν, παρά να τις βλέπουν απομονωμένες. Τα πανεπιστήμιά μας, ειδικά τα κρατικά, αρέσκονται να προβάλλουν μια κάπως ολιστική πληρότητα σε όλα τα φάσματα αντίληψης και απόκτησης της γνώσης, δεν είναι όμως ξεκάθαρο πόσο εστιάζουν στην τελευταία, παρόλο που οι φοιτητές των πανεπιστημίων μας εφοδιάζονται με όλες τις βασικές και ψηλού επιπέδου γνώσεις.

Αν θέλουμε τα πανεπιστήμιά μας να ονομάζονται ισάξια με τα ξένα, τότε πρέπει να προσέξουμε όλα τα σημεία και όχι μόνο κάποια, ούτε να πιστεύουμε ότι στατικές προσεγγίσεις, όπως ένας υψηλός πήχυς εισόδου, προεξοφλούν την πρόκληση που ονομάζεται επιστημονικότητα.

Φίλιππος Αυξεντίου
Εκπαιδευτικός, αναλυτής