Τούτες τις άγιες μέρες, που γιορτάζουμε τη Γέννηση του Θεανθρώπου, ας προβεί καθένας από εμάς σε μια ενδοσκόπηση, ένα μικρό εσωτερικό ταξίδι αυτογνωσίας

Ο Αριστοτέλης στο έργο του «Ηθικά Νικομάχεια» θέτει το ερώτημα «ποιο είναι το ύψιστο αγαθό;», καταλήγοντας στην απάντηση πως «η ευδαιμονία είναι το ύψιστο αγαθό». Η ευδαιμονία, ή αλλιώς πιο απλά διατυπωμένη, η ευτυχία είναι όντως το αιώνιο ζητούμενο του ανθρώπου από καταβολής κόσμου. Κάποτε ο Γοργίας ρώτησε τον Σωκράτη: «Ποια είναι η γνώμη σου για τον Μεγάλο (των Περσών) Βασιλέα;». Ο Σωκράτης τού απάντησε: «Δεν ξέρω τι επίπεδο παιδείας και αρετής έχει, γιατί αυτά είναι που καθιστούν τον άνθρωπο ευδαίμονα». Ποια είναι, λοιπόν, η πηγή της ευδαιμονίας και πώς μπορούμε να είμαστε πραγματικά ευτυχισμένοι; Να ένα ερώτημα καίριο, καταμεσής των χαλεπών μας καιρών και των Χριστουγέννων.

Ο ορισμός της ευτυχίας
Ο ορισμός της ευτυχίας είναι τόσο πολυποίκιλος, όσο και ο αριθμός των ανθρώπων με τους οποίους συνυπάρχουμε. Το μόνο σίγουρο είναι πως στην καθαρά υλιστική μας κοινωνία εναποθέσαμε όλες μας τις ελπίδες για απόκτηση της ευτυχίας μας, κατά βάση στην απόκτηση υλικών αγαθών. Με την ψεύτικη πεποίθηση ότι «όσα περισσότερα κατέχω, τόσο πιο ευτυχισμένος γίνομαι». Πράγματι, όσο γεμίζαμε με υλικά αγαθά τα σπίτια μας, τόσο αδειάζαμε την ψυχή μας από αξίες όπως: η αγάπη, η δικαιοσύνη, η τιμιότητα, η ειλικρίνεια, η φιλία, η ευγνωμοσύνη, η ανιδιοτελής προσφορά, η συγχώρεση, η αποδοχή της διαφορετικότητας, η Αλήθεια. Όσο πλουτίζαμε στην τσέπη, τόσο ξεγυμνώναμε την ψυχή μας από κάθε ίχνος πνευματικότητας. Ως αποτέλεσμα, η πνευματική και ηθική κρίση μάς οδήγησαν στην οικονομική κρίση.

Πρόσφατα πήγα με τα δύο μου παιδιά σε μια παιδαγωγική θεατρική παράσταση, με τίτλο «Ο μεγαλύτερος θησαυρός του κόσμου». Το έργο, μέσα από την έξυπνη πλοκή και τη σκηνοθεσία του, δίνει μια διέξοδο στον ψυχικό κόσμο των παιδιών αλλά και των μεγάλων, και προσπαθεί να μας αλλάξει την οπτική μέσα από την οποία βλέπουμε τα πράγματα. Φιλοδοξεί να μας ξυπνήσει τον κρυμμένο θησαυρό, που όλοι έχουμε μέσα μας, και που είναι ο οδοδείκτης προς την ουσιαστική μας ευτυχία, προς την αληθινή ζωή.

«Ο αληθινός θησαυρός είναι ο καλός μας εαυτός», τονίζει ο ήρωας της παράστασης, και έρχεται να προσθέσει ότι «αυτά που έχουν πραγματική αξία στη ζωή, δεν αγοράζονται με όλο το χρυσάφι της γης, διότι είναι ανεκτίμητα. Μόνο προσφέρονται από καρδιά σε καρδιά…». Και συνεχίζει: «Ο θησαυρός που έχει ο καθένας στην ψυχή του, είναι οι αξίες, οι αρετές, οι γνώσεις, οι εμπειρίες που αποκομίζει μέσα στο φυσικό και πολιτιστικό του περιβάλλον. Είναι οι ουσιαστικές σχέσεις που δημιουργεί με τους συνανθρώπους του, τον φυσικό κόσμο, ο πλούσιος συναισθηματικός του κόσμος, η ακλόνητη πίστη στα Θεία, που του δίνει τη δύναμη και την ελπίδα να βλέπει το φως στην άκρη του σκοτεινού τούνελ, για ένα καλύτερο αύριο».

Αυτός ο θησαυρός είναι ανεκτίμητος, και μόνο με τα μάτια της ψυχής μπορείς να τον δεις, όπως είπε η αλεπού στον μικρό πρίγκιπα, στο ομώνυμο βιβλίο. Και όσο πιο πνευματικός γίνεσαι, τόσο καθαρότερα τον διακρίνεις και τον βλέπεις. Αυτόν τον θησαυρό θα τον έχεις πάντα μαζί σου στις αποσκευές σου, και θα τον κουβαλάς σε όλο το ταξίδι της ζωής σου. Κανείς δεν μπορεί να στον κλέψει, και όσο τον μοιράζεσαι, τόσο πλουσιότερος θα γίνεσαι ψυχικά και πνευματικά.

Εσωτερικό ταξίδι αυτογνωσίας
Τούτες τις άγιες μέρες, που γιορτάζουμε τη Γέννηση του Θεανθρώπου, ας προβεί καθένας από εμάς σε μια ενδοσκόπηση, ένα μικρό εσωτερικό ταξίδι αυτογνωσίας. Ένα ταξίδι αυτοανακάλυψης, σαν εκείνο που περιγράφει ο πατέρας Φιλόθεος Φάρος στο βιβλίο του «Το ταξίδι Αυτοανακάλυψης»: «Όλοι κρύβουμε έναν θησαυρό δημιουργικότητας, ανθρωπιάς, αλτρουϊσμού, τρυφερότητας, θησαυρό που έχει απαιτήσεις. Απαιτεί να εκφρασθεί και να πραγματωθεί. Η δυνατότητά μας να αγαπήσουμε, να συμπονέσουμε, να προσφέρουμε, να κοινωνήσουμε, είναι ένα είδος εγκυμοσύνης που, όπως κάθε εγκυμοσύνη, αν δεν καταλήξει σε γέννηση, θα καταλήξει σε θάνατο. Είναι σαν τον σπόρο, που όταν δεν βλαστήσει, σαπίζει. Ό,τι έχουμε καρποφορεί, όταν το δίνουμε». Είναι προφανές από τα παραπάνω ότι το κυνήγι της ευτυχίας δεν είναι ο υλικός πλούτος ως αυτοσκοπός, αλλά η γνώση της σωστής διαχείρισής του.

Όταν ρώτησαν κάποτε τη μοναχή Γαβριηλία, γιατί δεν είχε ποτέ λεφτά στην τσέπη της, και ό,τι κρατούσε το χάριζε απλόχερα στους φτωχούς, απάντησε πως επενδύει και κάνει καταθέσεις στους ουρανούς. Ευτυχία ίσον αλήθεια! Ο Λέσιγκ, Γερμανός διαφωτιστής, είχε πει κάποτε ότι «η αναζήτηση της αλήθειας έχει περισσότερη αξία από την ίδια τη γνώση της αλήθειας». Η αναζήτηση της αληθινής γνώσης είναι ένα ταξίδι ουσίας και πεμπτουσίας, και σε τελευταία ανάλυση ποιος άνθρωπος που παλεύει να ομορφύνει τα μέσα του, θα ήθελε να είναι ακίνητος κι εγκλωβισμένος στα τετριμμένα και στ’ ασήμαντα; Να ένα εξαίσιο μήνυμα στο πνεύμα των Χριστουγέννων: Μέσα από την αυτογνωσία και την αναζήτηση του είναι μας, να γίνουμε λίγο πιο ανθρώπινοι, πιο συμπονετικοί, πιο δοτικοί. Κι αφού οι καιροί -ένεκα κρίσης- άλλαξαν, και δεν υπάρχει η πολυτέλεια για ταξίδια χριστουγεννιάτικα σε μακρινούς προορισμούς, ας ασχοληθούμε με αυτό το ταπεινό ταξίδι αυτογνωσίας. Με την ελπίδα για κάτι καλύτερο, ατομικά και συλλογικά…

ΣΠΥΡΟΥΛΑ ΣΠΥΡΟΥ
Εκπαιδευτικός, συγγραφέας