Στο μεταίχμιο αλλαγής χρονιάς, δύο εκθέσεις για την οικονομία, μια από την Τρόικα και μια από το ΔΝΤ, διαπιστώνουν τα αναμενόμενα με τους σοβαρούς κινδύνους να παραμένουν, με δυνατότητα εκτροπής της κυπριακής οικονομίας προς το χειρότερο. Ειδική αναφορά γίνεται στον τραπεζικό τομέα (με υπόδειξη στην Τρ. Κύπρου), σε μακροοικονομικές εξελίξεις (όπως ανεργία, μέγεθος συρρίκνωσης κ.ά.) και στα δημόσια οικονομικά.

Το ΔΝΤ προχωρεί σε σενάρια γύρω από το δημόσιο χρέος, σε περίπτωση που χειροτερεύσει πέραν των εκτιμήσεων η πορεία της οικονομίας στα επόμενα χρόνια. Στα διάφορα που εκτίθενται, γίνεται λόγος για την περίπτωση σεναρίου με πρόσθετες κεφαλαιακές ανάγκες για τον Συνεργατισμό, ενώ η Τρόικα αναφέρεται σε πιθανές ανάγκες ρευστότητας στην Τρ. Κύπρου, που θα απαιτήσουν να εμπλακεί το κυπριακό κράτος με παροχή εγγύησης. Τέτοια σενάρια θα καταστήσουν το δημόσιο χρέος δυσβάσταχτο και αδιανόητα υψηλό ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Το περίεργο στις εκθέσεις είναι ότι ορισμένοι από τους κινδύνους θα μπορούσε να περιοριστούν σημαντικά, εάν η Τρόικα το επιθυμούσε. Για παράδειγμα, η επιμονή για «επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων», εν μέσω της οικονομικής κρίσης και με τέτοια σενάρια στο προσκήνιο, οδηγεί σε ελλειμματική είσπραξη κεφαλαίων παρά σε ομαλές συνθήκες, με αποτέλεσμα να απαιτηθούν νέα μέτρα. Εν ολίγοις, ο φαύλος κύκλος εμπεδώνεται προς το χειρότερο. Που φυσικά μια μέρα θα λήξει λόγω συγκυριών.

Το ζητούμενο όμως είναι να λήξει το συντομότερο λόγω πολιτικής και όχι από… τύχη. Μια δυσάρεστη διαπίστωση εντός του 2013 είναι ότι υπήρξε μια πρωτοφανής δημόσια συζήτηση με θεωρίες και αοριστίες, που σε κάποιες περιπτώσεις καταντούσε επικοινωνιακή φλυαρία, που δυνατόν να εντυπωσίαζε μερίδα της κοινωνίας λόγω άγνοιας. Άλλοτε, πάλι, η συζήτηση στα ΜΜΕ γινόταν και γίνεται ακόμη από προ-επιλεγμένα πρόσωπα (ίδιας γραμμής) που αποδέχονταν για ιδιοτελείς σκοπούς (π.χ. προσδοκία διορισμού), να ανακυκλώνονται μόνοι τους.

Αυτό αποτελεί έμμεσα και ένδειξη της ανομολόγητης συμπαιγνίας. Εφικτές και συγκεκριμένες προτάσεις (όπως αυτές στις οποίες επικεντρωθήκαμε) οι οποίες βασίζονται στον επιστημονικό ορθολογισμό της ελεύθερης οικονομίας, χωρίς να υπηρετούν στενά ιδιωτικά συμφέροντα ή δογματισμούς, δεν υιοθετήθηκαν. Αναφέρω συνοπτικά την καθοριστική σημασία της ρευστότητας -για την οποία ΤΩΡΑ γράφει και η Τρόικα- και τα μέτρα που έχουμε εισηγηθεί (π.χ. προπληρωμή μεριδίου 10% του δανείου με μετρητά να απαλλάσσει τους τόκους για 2 χρόνια), τη λειτουργία εξωδικαστικού φορέα επίλυσης τραπεζικών διαφορών και μηχανισμό για απάλειψη όλων των καταχρηστικών προνοιών που βρίσκονται ώς σήμερα σε δανειακές συμβάσεις.

Εντός του 2014 θα δοκιμαστεί η αντοχή του τραπεζικού συστήματος με επίκεντρο την Τρ. Κύπρου, πράγμα που θα κρίνει και την οικονομία. Μια τράπεζα καταρρέει, λόγω έλλειψης ρευστότητας, να ανταποκριθεί στη ζήτηση των καταθετών και όχι σε βάθος πολλών χρόνων, όταν θα αναγνωριστούν λογιστικά οι ζημιές της τράπεζας. Σε περιόδους αβεβαιότητας, κάθε καταθέτης ενεργεί εκ των προτέρων, επειδή έχει σοβαρό κίνητρο να προλάβει να πάρει τα χρήματά του, προτού προλάβουν άλλοι.

Το να υποθέτουμε πως οι καταθέτες θα συμπεριφερθούν με… ψυχραιμία, είναι φοβερά επικίνδυνο και ανεύθυνο (ίσως και πονηρό, προερχόμενο από ειδικούς). Πάντως, τραγελαφικό θα είναι κάποιοι να κομπάζουν δημόσια στο τέλος ότι πέτυχε η πολιτική τους, εάν επιβιώσει το τραπεζικό σύστημα κυρίως λόγω τύχης. Θα προέβαλλε κάποιος ως επιτυχημένη πολιτική το γεγονός ότι φάνηκε τυχερός και κέρδισε στο καζαντί, όπου έπαιξε στην τύχη τις αποταμιεύσεις του; Παρόμοια θεωρητική στάση εντός του 2013 είχαμε και για την «επιτροπή» στα κατεχόμενα.

Παρά τις φορτικές παρεμβάσεις και προτάσεις μας από το 2010 (μετά την απόφαση Δημόπουλος), φτάσαμε στο σήμερα χωρίς να έχει ληφθεί ΕΝΑ μέτρο, ενώ σήμερα γίνονται θεωρητικές υποδείξεις (οι μεν προβάλλουν το ξεπούλημα ως «ατομικό δικαίωμα» και οι δε το θεωρούν… προδοσία), χωρίς οποιοδήποτε πρακτικό αποτέλεσμα.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ
[email protected]
Διδάκτωρ Χρηματοοικονομικής