Το πρόβλημα του τόπου είναι πολύ βαθύτερο και πιο νοσηρό. Δεν είναι ζήτημα «βλακείας» ενός προσώπου ή πολιτικής αιθεροβασίας μιας παράταξης

Πάρτε τις ανακοινώσεις και δηλώσεις των κομμάτων και του Προεδρικού για το πόρισμα για τον Συνεργατισμό και όπου «Συνεργατισμός» αντικαταστήστε με τη λέξη «Μαρί». Θα εκπλαγείτε πόσο εναλλάξιμες είναι οι ανακοινώσεις με αυτές που εκδίδονταν το 2011, όταν έγινε η καταστροφή στο Μαρί. Η ίδια ανακοίνωση του ΑΚΕΛ για το πόρισμα Μαρί θα μπορούσε να είχε εκδοθεί τώρα από τον ΔΗΣΥ για το πόρισμα του Συνεργατισμού και τανάπαλιν.

Κάποια άλλα κόμματα, που τήρησαν την ίδια στάση στα δύο γεγονότα, μπορούσαν απλώς να εκδώσουν την ίδια ανακοίνωση αντικαθιστώντας απλώς τα δύο λήμματα. Είναι σαν να υπάρχει μια βάση προτύπων ανακοινώσεων, την οποία χρησιμοποιούν τα κόμματα αναλόγως περιστάσεων: «ανακοινώσεις υπέρ πορισμάτων ερευνητικών επιτροπών»? «ανακοινώσεις κατά πορισμάτων ερευνητικών επιτροπών».

Ή πάλι μπορεί να ανατρέχουν στα ίδια εγχειρίδια. «Εγχειρίδιο υπονόμευσης πορισμάτων ερευνητικών επιτροπών», «εγχειρίδιο δικαίωσης πορισμάτων ερευνητικών επιτροπών». Όλοι αυτοί οι πρότυποι τρόποι αντίδρασης είναι πλέον τόσο τυποποιημένοι και ψευδοφανείς, που κάλλιστα μπορεί να υποθέσει κανείς ότι βρίσκονται σε μια και μόνο κοινή βάση δεδομένων, στην οποία είναι συνδρομητές όλα τα κόμματα!

Όταν το 2013 έγινε αλλαγή στην προεδρία με την αποχώρηση Χριστόφια και την ανάληψη Αναστασιάδη, συζητούσα με συναγερμικούς φίλους. Ήταν βεβαίως ενθουσιασμένοι με την ανάληψη της εξουσίας από τη θεωρούμενη Δεξιά και έλεγαν ότι έμπαινε μια νέα εποχή για τον τόπο. Μακριά από τις «βλακείες» της θεωρούμενης Αριστεράς και του τέως Προέδρου Χριστόφια. Εγώ εξέφραζα την άποψη ότι το πρόβλημα του τόπου είναι πολύ βαθύτερο και πιο νοσηρό. Δεν είναι ζήτημα «βλακείας» ενός προσώπου ή πολιτικής αιθεροβασίας μιας παράταξης. Το ζήτημα είναι συστημικό και ροκανίζει την ίδια τη δημοκρατική λειτουργία.

Η κωμωδία που είδαμε να διαδραματίζεται με τον Συνεργατισμό διασκέδασε μια και καλή τις αμφιβολίες. Κατ’ αρχάς το ίδιο το πόρισμα δεν περιορίζεται στην τρέχουσα κυβέρνηση. Σε ό,τι αφορά την περίοδο πριν το 2013, κατανέμει ισοτίμως την ευθύνη σε όλα τα κόμματα καθώς διαγκωνίζονταν ή ενίοτε και συντονίζονταν για να διαρρήξουν τα ιμάτια του Συνεργατισμού. Το πόρισμα μάλιστα παραπέμπει σε παλαιά ανακοίνωση, όπου κομματικές τοπικές επιτροπές δημοσιοποιούν ανερυθρίαστα συντονισμό για καταμερισμό των θέσεων στις επιτροπές διαφόρων ΣΠΙ.

Ανερυθρίαστα με μια λογική ακραίου παραλογισμού. Για την περίοδο μετά το 2013 σαφές προβάδισμα παίρνει ο Υπουργός Οικονομικών και η νυν Κυβέρνηση, που παρέλαβε ένα ημιθανή Συνεργατισμό και φρόντισε να τον σκοτώσει. Όχι με εσφαλμένους χειρισμούς. Εξάλλου τα λάθη είναι ανθρώπινα. Με χειρισμούς που ιεραρχούσαν πρώτα την ικανοποίηση των ημετέρων. Αυτό είναι το έγκλημα. Το πόρισμα περιγράφει την κατάσταση μετά το 2013 ως απουσία εταιρικής διακυβέρνησης.

Αυτό όμως είναι η άλλη όψη της κομματοκρατίας ή κουμπαροκρατίας. Διότι ο λόγος που δεν εφαρμόστηκαν σε αυτήν τη κρίσιμη φάση κανόνες σωστής διαχείρισης δεν ήταν από άγνοια ή παράλειψη ή αμέλεια. Είπαμε. Στην Κύπρο του σήμερα αυτό είναι το ελάχιστο πρόβλημά μας. Δεν εφαρμόστηκε εταιρική διακυβέρνηση, διότι πρώτα έπρεπε να τραφεί το κομματικό θηρίο. Έπεται η διάσωση του Συνεργατισμού. Και βεβαίως ο Συνεργατισμός κατέρρευσε… πόσα αμαρτήματα να κουβαλήσει ο έρμος;

Πολλοί διερωτώνται ποιο είναι το επόμενο βήμα στην απόδοση ευθυνών. Αναζητούν τη συνέχεια στη νομοθεσία. Ματαιοπονούν. Η έκθεση της ερευνητικής επιτροπής έγινε βάσει του περί Ερευνητικών Επιτροπών νόμου Κεφ 44. Δεν προβλέπεται στο νομοθέτημα επιβολή κυρώσεων. Ελλιπές νομοθέτημα, θα πει κανείς. Όμως δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Βεβαίως ο Γενικός Εισαγγελέας θα μελετήσει το πόρισμα για ποινικές ευθύνες. Δεν είναι όμως αυτός ο βασικός ρόλος του ερευνητικού πορίσματος.

Είναι η κατανομή ευθύνης σε πρόσωπα που διαχειρίζονται εξουσία σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Φέρνει στο φως τέτοιες ευθύνες, αλλά δεν τιμωρεί. Αυτό το αναλαμβάνουν οι θεσμοί της Δημοκρατίας. Εκεί όμως όπου υπάρχουν. Η τιμωρία, λοιπόν, έχει χαρακτήρα πολιτικό. Σε λειτουργούσες δημοκρατίες αναλαμβάνουν το έργο οι υγιείς θεσμοί και οι πολίτες. Στην Κύπρο ποιος πολιτικός θεσμός έχει επιβιώσει της γενικής σήψης; Μήπως η αντιπολίτευση, η οποία κουβαλά το Μαρί της; Μήπως τα κόμματα που ήταν συνδαιτυμόνες στο ίδιο συμπόσιο;

Και μένουν οι πολίτες. Όταν όμως ο ίδιος ο Πρόεδρος, που μιλούσε πρόσφατα για προστασία των θεσμών, βγαίνει τόσο απροκάλυπτα και προσφέρει πολιτική κάλυψη, τι σημαίνει αυτό; Ουσιαστικά αποτιμά την αντίδραση των πολιτών ως μηδενική. Θα το καταπιούν και αυτό. Συνεπώς το ζήτημα στο τέλος της ημέρας ανάγεται στη μαχητικότητα ή μάλλον παθητικότητα του πολίτη. Η ουσία είναι μία: Η Δημοκρατία γέννησε και εξέθρεψε τα κόμματα. Αυτά στη συνέχεια γύρισαν και την κατασπάραξαν. Απλή μητροκτονία!