Η ώρα για συστηματική ενασχόληση με τα θέματα Δικαιοσύνης ήρθε με κάποια καθυστέρηση, αφού περάσαμε μέσα από τα δεινά της εισβολής. Τότε το πρόβλημα ήταν οι εκκρεμούσες υποθέσεις αστικού δικαίου στα Δικαστήρια. Πολλές περιπτώσεις υπερβολικών καθυστερήσεων είδαν το φως της δημοσιότητας. Είναι οι ίδιοι οι νομομαθείς που λέγουν ότι «καθυστερημένη απονομή δικαιοσύνης, δεν είναι δικαιοσύνη»

Με την ανανέωση της θητείας της διακυβέρνησης Αναστασιάδη είχα δημοσιοποιήσει τους τομείς όπου τα διάφορα Υπουργεία έπρεπε να δώσουν προτεραιότητα. Για το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρθηκα στις προσπάθειες που πρέπει να γίνουν στα θέματα απονομής της δικαιοσύνης. Η πρόσφατη καταγγελία για δεκασμούς στην απονομή δικαιοσύνης με πήρε πίσω στο τέλος της δεκαετίας του 1970. Η πολύπτυχη ανάπτυξη που προωθούσαμε, δεν μπορούσε να μην περιλαμβάνει και την απονομή δικαιοσύνης. Ήδη, το Τρίτο Πενταετές Σχέδιο Ανάπτυξης, 1972-1976, αναφέρθηκε στην ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό του τομέα της Δικαιοσύνης ανάμεσα στους άλλους (οικονομικό, κοινωνικό, πολεοδομικό, θεσμικό κ.ά.).

Η ώρα για συστηματική ενασχόληση με τα θέματα Δικαιοσύνης ήρθε με κάποια καθυστέρηση, αφού περάσαμε μέσα από τα δεινά της εισβολής. Τότε το πρόβλημα ήταν οι εκκρεμούσες υποθέσεις αστικού δικαίου στα Δικαστήρια. Πολλές περιπτώσεις υπερβολικών καθυστερήσεων είδαν το φως της δημοσιότητας. Είναι οι ίδιοι οι νομομαθείς που λέγουν ότι «καθυστερημένη απονομή δικαιοσύνης, δεν είναι δικαιοσύνη». Και τι γίνεται με τα χρηστά ήθη, όταν κάθε κατεργάρης, αντί να λογοδοτήσει και να τιμωρηθεί, εκμεταλλεύεται τον χρόνο των καθυστερήσεων χωρίς να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του και τελικά ξεφεύγει με μια εξώδικη διευθέτηση που τον συμφέρει;

Η κατάσταση αυτή άρχισε να γίνεται κι επικίνδυνη, γιατί όλοι οι άλλοι εμπλεκόμενοι, πλην του αδικουμένου, δεν είχαν κανένα λόγο να επιζητούν την αλλαγή του συστήματος. Οι δικαστές είχαν όλη την άνεση να κάμουν τη δουλειά τους με την ησυχία τους. Πρέπει εδώ να τονίσω ότι η ποιότητα των αποφάσεων των Κυπριακών Δικαστηρίων μέχρι τότε δεν αμφισβητήθηκε από κανέναν. Οι δικηγόροι, με το αζημίωτό τους, ανέχονταν και πολλές φορές επιδίωκαν την αναβολή κάποιας υπόθεσής τους. Και, ασφαλώς, ο κατηγορούμενος δεν έδειχνε καμίαν αδημονία να βγει απόφαση. Μόνον ο παραπονούμενος δυσανασχετούσε όταν παρουσιαζόταν στο δικαστήριο για να ακούσει για πολλοστή φορά ότι η υπόθεσή του αναβάλλεται.

Το θέμα αυτό, μαζί με την ανάγκη επίσπευσης της αναθεώρησης της αποικιοκρατικής νομοθεσίας, έθεσα στον τότε Υπουργό Δικαιοσύνης, Δ. Λιβέρα, με την ευκαιρία της ετοιμασίας του Τρίτου Έκτακτου Σχεδίου, 1979-1981, με την παράκληση να καλέσει ο ίδιος σύσκεψη των ενδιαφερομένων (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Γενικού Εισαγγελέα και Επιτρόπου Αναθεώρησης και Κωδικοποίησης της Νομοθεσίας) για συζήτησή τους. Είχαμε επανέλθει στην προ της εισβολής πρακτική της διαβούλευσης με τον ιδιωτικό τομέα και άλλους φορείς κατά την ετοιμασία των Σχεδίων Ανάπτυξης. Των συσκέψεων αυτών προήδρευε ο Γενικός Διευθυντής του αρμόδιου Υπουργείου. Στην περίπτωση αυτή, λόγω του στάτους των εμπλεκομένων, η παράκληση ήταν να προεδρεύσει ο Υπουργός. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης ευχαρίστως ανέλαβε να συγκαλέσει τη σύσκεψη και με παρεκάλεσε να ετοιμάσω τη σχετική Εισηγητική Έκθεση.

Αντίδραση από Ανώτατο

Στη σύσκεψη, που έγινε στο Γραφείο του Υπουργού, έλαβαν μέρος ο Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, ο Δημητράκης Στυλιανίδης, Πρόεδρος και Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η Στέλλα Σουλιώτη, Γενική Εισαγγελέας, και ο Γιώργος Σταυρινάκης, Επίτροπος Αναθεώρησης και Κωδικοποίησης της Νομοθεσίας, και υπηρεσιακοί λειτουργοί. Ο Υπουργός καλωσόρισε τους παρευρισκομένους και στη συνέχεια μού έδωσε τον λόγο, μιας και η σύσκεψη έγινε κατόπιν δικής μου παράκλησης. Αναφέρθηκα στην Έκθεση και ζήτησα να ακούσω τις απόψεις τους, ώστε να διαμορφώσουμε το σχετικό κεφάλαιο του Σχεδίου, που θα αποτελέσει και την κυβερνητική πολιτική στο θέμα της Δικαιοσύνης. Η επίθεση που δέχτηκα από τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου ήταν άμεση και απότομη.

Αμφισβήτησε το δικαίωμά μας να επεμβαίνουμε στα θέματα της απονομής δικαιοσύνης. Παρατήρησα ότι δεν ήταν πρόθεσή μας να πούμε πώς θα έκαναν καλύτερα τη δουλειά τους οι Δικαστικές Αρχές, αλλά να βοηθήσουμε να διαμορφωθεί μια κυβερνητική πολιτική που να διευκολύνει το έργο των Δικαστηρίων. Ίσως, είπα, θα έπρεπε να μετακαλέσουμε εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό, για να μελετήσουν το όλο σύστημα και να εισηγηθούν αλλαγές και βελτιώσεις. Ίσως να χρειάζονται πρόσθετοι δικαστές, πρόσθετο βοηθητικό προσωπικό, μηχανογράφηση των εργασιών, πρόσθετες αίθουσες κ.λπ. Αφού μελετηθούν όλα αυτά, θα μπορούσαμε να επεξεργαστούμε ένα πρόγραμμα δράσης, το οποίο να εντάξουμε στο νέο Έκτακτο Σχέδιο και να αρχίσουμε σταδιακά να υλοποιούμε μέσω του Προϋπολογισμού Ανάπτυξης.

Μετά από αυτά, τα πνεύματα ηρέμησαν κι άρχισε η συζήτηση της Έκθεσης. Όμως, το κλίμα που είχε δημιουργηθεί, δεν βοήθησε να ανταλλαχθούν σε βάθος κρίσεις και απόψεις. Στο Έκτακτο Σχέδιο περιλάβαμε βασικά το περιεχόμενο της Έκθεσης, που παρέπεμπε σε περαιτέρω μελέτες του θέματος της επιτάχυνσης της απονομής της δικαιοσύνης και του εκσυγχρονισμού της Κυπριακής Νομοθεσίας.

Έκτοτε, δεν παρέλειπα με κάθε ευκαιρία να υποδεικνύω σε επόμενους Προέδρους του Ανωτάτου Δικαστηρίου την ανάγκη να αναλάβουν οι ίδιοι πρωτοβουλία στα θέματα αυτά. Από δικής μας πλευράς φροντίσαμε να κτιστούν νέα δικαστήρια σε όλες τις πόλεις. Ο Πρόεδρος Βασιλείου, αφού πείσθηκε για την ανάγκη να μελετηθεί το θέμα, διόρισε Επιτροπή υπό τον τότε Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Γιώργο Πική, για να μελετήσει τις διαδικασίες που ακολουθούσαν τα Επαρχιακά Δικαστήρια.

Δεν ξέρω ποιες από τις εισηγήσεις της Έκθεσης Πική έγιναν αποδεκτές και τι εφαρμόστηκε. Φαίνεται, όμως, πως η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί. Αργότερα ακούσαμε από τα ΜΜΕ ότι η Κύπρος καταδικάστηκε από Δικαστήριο της Ευρώπης για καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης!

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com