«Η διάσταση της κατάφωρης κοινωνικής αδικίας, η οποία προκύπτει από την κατάχρηση της Αγγλικής»
Στην Κύπρο με το γλωσσικό ζήτημα, τόσα χρόνια μετά τον τερματισμό της ελεεινής αγγλικής αποικιοκρατίας, βιώνουμε μία κατάσταση κοινωνικής σχιζοφρένειας.
Επισκεπτόμενοι τα κατεχόμενα διαπιστώνουμε ότι όλες οι επιγραφές στον χώρο της αγοράς είναι στα τούρκικα. Επιστρέφοντας στις ελεύθερες περιοχές βλέπουμε πως όλες σχεδόν οι επιγραφές, με εξαίρεση τις επιγραφές των δημοσίων Αρχών, είναι στα αγγλικά. Αηδιάζει ο έχων στοιχειώδη ανθρώπινη αξιοπρέπεια, μ΄ όλη αυτή την άκρατη δουλοπρέπεια απέναντι στους πρώην αποικιακούς δυνάστες μας.
Το άρθρο 1 της Οικουμενικής Διακήρυξης Περί Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του 1948 του ΟΗΕ διαλαμβάνει: «Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα…». Να σημειώσουμε ότι από το σύνολο της ανθρωπότητας εξαιρούνται οι Έλληνες Κύπριοι, οι οποίοι είναι όντα που μπορούν να ζουν χωρίς αξιοπρέπεια. Σε ποια άλλη χώρα της Ευρώπης στην οποία ανήκουμε, ομοεθνείς - ομόγλωσσοι επικοινωνούν μεταξύ τους, όσον αφορά στη γραπτή επικοινωνία, ιδιαιτέρως δε στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, σε ξένη γλώσσα; Η αγγλική είναι η διεθνής γλώσσα και αναπόφευκτα αυτή θα χρησιμοποιούμε στις περιπτώσεις οποιασδήποτε φύσεως επικοινωνίας, δοσοληψίας, συμβατικής ή άλλης σχέσης με αλλόγλωσσους. Αποτελεί, όμως, αναμφίβολα παραβίαση του θεμελιωδέστερου ανθρώπινου δικαιώματος, του δικαιώματος στην αξιοπρέπεια, η ντε φάκτο υφιστάμενη κατάσταση, η κατάσταση ακραίας κατάχρησης της αγγλικής γλώσσας, η οποία εξαναγκάζει Έλληνες Κυπρίους να επικοινωνούν μεταξύ τους γραπτώς σε ξένη γλώσσα στον εργασιακό τομέα, μέσα στην ίδιά τους την πατρίδα.
Υφίσταται όμως και η διάσταση της κατάφωρης κοινωνικής αδικίας, η οποία προκύπτει από την κατάχρηση της Αγγλικής.
Το δημόσιο σχολείο (Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο - Τεχνική Σχολή), γνωσιολογικά προσφέρει στους μαθητές πέντε αγγλικά. Όταν όμως έρθει ο καιρός οι αποφοιτούντες να ενσωματωθούν ως εργαζόμενοι στην παραγωγική διαδικασία, η εργοδοσία (η ιδιωτική αλλά εν πολλοίς και η δημόσια), απαιτεί από αυτούς να κατέχουν τριάντα πέντε αγγλικά. Έτσι, καθίστανται άκρως προνομιούχοι μέσα στο οικονομικό σύστημα, αφενός μεν όσοι ακολουθούν στη ζωή τους τη δημόσια παιδεία και έχουν την οικονομική δυνατότητα του εντατικού φροντιστηρίου στην ξένη (αγγλική) γλώσσα και Παιδεία, αφετέρου δε όσοι ακολουθούν την ιδιωτική Παιδεία, η οποία προσφέρει αγγλική Παιδεία. Αυτές οι δύο κατηγορίες όμως, κατά τεκμήριο προέρχονται από τις ανώτερες εισοδηματικές τάξεις. Μ΄ αυτό τον τρόπο η ανισότητα ευκαιριών αναπαράγεται και διαιωνίζεται και έχουμε κοινωνία δύο ταχυτήτων, κοινωνία των 2/3.
Όταν μιλάμε για εφαρμοσμένη κοινωνική δικαιοσύνη, εννοούμε ακριβώς τη θεσμοθέτηση κανόνων κοινωνικού παιχνιδιού που να εξασφαλίζουν κατά το δυνατόν κοινή αφετηρία και ισότητα ευκαιριών για την ατομική εξέλιξη / ανέλιξη του καθενός μέσα στην κοινωνία. Όταν π.χ. σε έναν αγώνα εκατόν δέκα μέτρων μετ΄ εμποδίων κάποιοι τοποθετούνται να αρχίσουν τον αγώνα από την αφετηρία και κάποιοι άλλοι, π.χ. είκοσι μέτρα πριν την αφετηρία, εγείρεται θεμελιώδες ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης.
Η ύπαρξη πρόνοιας, ότι αυτούς που θα τερματίσουν τελευταίοι σ΄ αυτόν τον αγώνα δεν θα τους γιουχαΐσει η κερκίδα, δηλαδή να έχουν και αυτοί μια αξιοπρεπή θέση στην κοινωνία, δεν είναι κοινωνική δικαιοσύνη, είναι κοινωνική πρόνοια. Κοινωνική δικαιοσύνη και κοινωνική πρόνοια είναι δύο διαφορετικά κοινωνικά προτάγματα, τα οποία αλληλοδιαπλέκονται μεν μεταξύ τους, είναι όμως διαφορετικά προτάγματα. Στη χώρα μας από την άκρα δεξιά μέχρι την άκρα αριστερά, ως κοινωνική δικαιοσύνη εννοούν την κοινωνική πρόνοια.
Εν τοιαύτη περιπτώσει, πώς γίνεται πράξη η κοινωνική δικαιοσύνη; Θα πρέπει να υλοποιηθούν δύο θεμελιακά μέτρα, με τη θεσμοθέτηση των αναγκαίων ρυθμίσεων. Αφενός μεν να τερματισθεί η κατάχρηση της αγγλικής γλώσσας. Η χρήση της αγγλικής γλώσσας να περιορισθεί στον χώρο που δικαιωματικά της ανήκει, ως η υπ΄ αριθμόν ένα διεθνής γλώσσα. Η χρήση της Αγγλικής να περιορισθεί μόνο στη γραπτή και προφορική επικοινωνία με αλλόγλωσσους.
Αφετέρου δε να αναβαθμισθεί η διδασκαλία της Αγγλικής στο δημόσιο σχολείο, έτσι ώστε οι αποφοιτούντες από τη Δημόσια Μέση Παιδεία να κατέχουν την Αγγλική σε προχωρημένο (advanced) και όχι σε ενδιάμεσο (intermediate) επίπεδο, όπως συμβαίνει σήμερα με το γνωσιολογικό επίπεδο στο οποίο προσφέρει την Αγγλική το δημόσιο σχολείο. Αυτό επιτάσσει η κοινωνική πραγματικότητα του οικονομικού συστήματος, καθ΄ ότι η κυπριακή οικονομία είναι μια μικρή ανοικτή οικονομία αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την παγκόσμια οικονομία.
Η αναβάθμιση της διδασκαλίας της Αγγλικής στο δημόσιο σχολείο, μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την καθιέρωση του ολοήμερου σχολείου, κυρίως σε επίπεδο Γυμνασίου, Λυκείου - Τεχνικής Σχολής.
Λέει σχετικά ο διακεκριμένος καθηγητής της Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Γ. Μπαμπινιώτης σε σχετική αρθρογραφία του τη δεκαετία του ’90:
«Το σχολείο του 2000 πρέπει να είναι σχολείο με διευρυμένο σχολικό χρόνο, όπως αυτόν που ισχύει διεθνώς, ήτοι σχολεία που λειτουργούν 8 π.μ. - 5 μ.μ. Μόνο μέσα σε έναν τέτοιο σχολικό χρόνο μπορεί να εφαρμοστεί ένα πολύπλευρο σχολικό πρόγραμμα με την αναγκαία σχολική ζωή (μουσική, αθλητισμό, συνεργασία μαθητών, μελέτη στο σχολείο κτλ.). με ενταγμένες τις ξένες γλώσσες, ομίλους ενδιαφερόντων κτλ.».
Βεβαίως για την υλοποίηση αυτού του στόχου «δει δη χρημάτων και άνευ τούτων ουδέν γαρ εστί γενέσθαι των δεόντων». Απαιτείται υπερπολλαπλασιασμός των κρατικών κονδυλίων για την Παιδεία. Η Παιδεία, όμως, αναμφίβολα είναι η υπ΄ αριθμόν ένα εθνική προτεραιότητα, επειδή είναι τομέας κοινωνικά και πολιτισμικά στρατηγικός.
Ο τερματισμός της κατάχρησης της αγγλικής γλώσσας και ιδιαιτέρως στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, συνεπάγεται νομοθετικές παρεμβάσεις, σε χώρους όπου σήμερα αδικαιολόγητα η αγγλική έχει εκτοπίσει την ελληνική μητρική - εθνική μας γλώσσα. Όταν μάλιστα δε, ο τέτοιος εκτοπισμός συνιστά παραβίαση και άλλων ανθρωπίνων δικαιωμάτων των πολιτών. Πρόκειται περί κεφαλαιώδους ζητήματος κοινωνικής δικαιοσύνης.
Επιτέλους η Βουλή πρέπει να πάψει να αντικρύζει τον άνθρωπο της πατρίδας μας αποκλειστικά και μόνο ως ζώο καταναλωτικό.
ΝΙΚΟΣ ΙΑΚΩΒΙΔΗΣ
Νομικός του Α.Π.Θ. και διπλωματούχος στην αγγλική γλώσσα,
στο Insurance Management και στο Journalism and Professional Writing,
μέλος του Association of Insurance and
Risk Managers in Industry and Commerce της Βρετανίας.
