«Το 2019 αναμένεται να ενισχυθεί η ήδη επικρατούσα τάση για ενοποίηση των μικρών ταμείων προνοίας κάτω από πολυ-επιχειρησιακά ταμεία προνοίας»

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η υπογεννητικότητα απειλούν τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών σχεδίων παγκοσμίως. Η Κύπρος δεν αποτελεί την εξαίρεση αλλά μάλλον το παράδειγμα, καθώς με βάση πανευρωπαϊκά στοιχεία βρισκόμαστε στη ζώνη υψηλού κινδύνου όσον αφορά τη συλλογική συνταξιοδότησή μας.

Συνοπτικά, η σύνταξη από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων αναμένεται να αναπληρώνει το 50% του τελευταίου μισθού για εισοδήματα μέχρι €50.000, ενώ για μεγαλύτερα εισοδήματα το ποσοστό αναπλήρωσης υπολογίζεται μόλις στο 20-30%. Για τη διατήρηση του ίδιου βιοτικού επιπέδου μετά την αφυπηρέτηση απαιτείται τουλάχιστον το 70% του τελευταίου μισθού. Συνεπώς, ένας εργαζόμενος θα πρέπει να εξασφαλίσει επιπρόσθετα 20-50% του εισοδήματός του μέσω ενός επαγγελματικού συνταξιοδοτικού σχεδίου, για να εξασφαλίσει μιαν αξιοπρεπή συνταξιοδότηση.

Για τους εργαζόμενους εκτός δημόσιας υπηρεσίας, αλλά και γι’ αυτούς του ημιδημόσιου τομέα με ημερομηνία εργοδότησης μετά το 2011, η πρόσβαση σε προγράμματα Καθορισμένων Παροχών (Ταμεία Συντάξεως) είναι σπάνια και αντικαθίστανται κατά κύριο λόγο από προγράμματα Καθορισμένων Εισφορών (Ταμεία Προνοίας), όπου τα μέλη φέρουν το κόστος λειτουργίας του ταμείου, αλλά και τον επενδυτικό κίνδυνο των συνταξιοδοτικών τους αποταμιεύσεων.

Στην Κύπρο σήμερα λειτουργούν πέραν των 1.500 εταιρικών Ταμείων Προνοίας, αριθμός υπερβολικά μεγάλος σε σχέση με τον πληθυσμό, αλλά και το ύψος των συσσωρευμένων αποθεματικών τους σε σχέση με το ΑΕΠ του νησιού. Για το λόγο αυτό, καθώς και τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την έλλειψη οικονομιών κλίμακας των μικρών ταμείων, κάτω από το ίδιο εποπτικό πλαίσιο λειτουργούν από το 2014 στην Κύπρο και πολυ-επιχειρησιακά Ταμεία Προνοίας, όπου ο εργοδότης αντί να προχωρήσει στη σύσταση νέου ταμείου για το προσωπικό του, συμμετέχει σε ταμείο με πολλούς εργοδότες.

Το 2019 αναμένεται να ενισχυθεί η ήδη επικρατούσα τάση για ενοποίηση των μικρών ταμείων προνοίας κάτω από πολυ-επιχειρησιακά ΤΠ, καθώς τα έξοδα διακυβέρνησης και συμμόρφωσης που απορρέουν από τις νέες ευρωπαϊκές οδηγίες και κανονισμούς αναμένεται πως θα δυσχεράνουν περαιτέρω τη θέση των μικρών ταμείων στην εφαρμογή των βέλτιστων κανονιστικών και επενδυτικών πρακτικών για προστασία και βελτιστοποίηση των δικαιωμάτων των μελών τους, πλήττοντας σημαντικά τα συσσωρευμένα ωφελήματά τους.

Η υφιστάμενη νομοθεσία που διέπει τα σχέδια επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών στην Κύπρο είναι ο «Περί της Ίδρυσης, των Δραστηριοτήτων και της Εποπτείας των Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών Νόμος του 2012 (Ν. 208(I)/2012)», που στην ουσία εναρμονίζει το εθνικό δίκαιο με την οδηγία 2003/41/ΕΚ (IORP I). Με βάση τη νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία ΕΕ 2016/2341 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Δεκεμβρίου 2016 για τις δραστηριότητες και την εποπτεία των ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών (ΙΕΣΠ), πιο γνωστή ως IORP II, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2017, αναμένεται από τα κράτη μέλη να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες διατάξεις για συμμόρφωση το αργότερο μέχρι τις 13 Ιανουαρίου του 2019.

Η Οδηγία IORP ΙΙ, η οποία έχει ως στόχο να εξασφαλίσει τη χρηστή διακυβέρνηση, την παροχή ενημέρωσης στα μέλη των συνταξιοδοτικών καθεστώτων και τη διαφάνεια και την ασφάλεια των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών, επιβάλει μεταξύ άλλων:

- Την αύξηση των δικαιωμάτων πληροφόρησης των μελών των Ταμείων, καθώς και των υποψήφιων μελών και των μελών τα οποία βρίσκονται στην προσυνταξιοδοτική φάση.

- Ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα εσωτερικής διακυβέρνησης με νέες απαιτήσεις που αφορούν στην ευρωστία ενός Ταμείου και στην καλύτερη προστασία των μελών και δικαιούχων, όπως απαιτήσεις διακυβέρνησης, εσωτερικό έλεγχο, αναλογιστική λειτουργία, απαίτηση για ίδια αξιολόγηση του συστήματος διαχείρισης κινδύνων, απαίτηση ορισμού θεματοφύλακα καθώς και διαχωρισμό των αρμόδιων προσώπων από εκείνα που ασκούν αντίστοιχη βασική λειτουργία στη χρηματοδοτούσα επιχείρηση.

- Αυξημένες αρμοδιότητες για τις εποπτικές Αρχές, συμπεριλαμβανομένης της αρχής προληπτικής εποπτείας και stress-testing.

- Διευκόλυνση της διασυνοριακής δραστηριότητας των Ταμείων και της διασυνοριακής μεταφοράς συνταξιοδοτικών καθεστώτων με στόχο τη δημιουργία μεγάλων παν-ευρωπαϊκών Ταμείων Προνοίας με σημαντικές οικονομίες κλίμακας και τη διευκόλυνση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού στην Ένωση.

Τα πιο πάνω, σε συνδυασμό με τον νέο κανονισμό για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των Μελών (GDPR), που συνεπάγεται αυξημένη ευθύνη για τη διατήρηση του αρχείου μελών και λογαριασμών, αναμένεται πως θα αποτελέσουν πονοκέφαλο για τα Ταμεία και ενδεχομένως αύξηση του κόστους διαχείρισής τους με παράλληλο βέβαια όφελος την αυξημένη διαφάνεια και ασφάλεια των συσσωρευμένων ωφελημάτων των δικαιούχων.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΧΑΝΝΑΣ
Emergo Wealth Ltd.