Η ευκολία με την οποία εγκαταλείφθηκαν οι μέχρι πρότινος σύμμαχοι Κούρδοι προκαλεί ανατριχίλα σε συμμάχους αλλά και εν δυνάμει συμμάχους των Αμερικανών
Μια πρόσφατη εξέλιξη ήλθε να ταράξει τα ήδη τρικυμισμένα νερά της περιοχής. Ο Τραμπ ανακοίνωσε χωρίς περιστροφές την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία. Πριν από αυτό είχαν γίνει διάφορες αντιφατικές δηλώσεις από Αμερικανούς αξιωματούχους. Η πρώτη δήλωση αναφερόταν στην τοποθέτηση αμερικανοεπανδρωμένων παρατηρητηρίων κατά μήκος της τουρκοσυριακής μεθορίου. Υποτίθεται για προστασία των Τούρκων από κουρδική διείσδυση. Στην πραγματικότητα για αποθάρρυνση τουρκικών βλέψεων επί της κουρδοκρατούμενης Συρίας. Η Τουρκία αντέδρασε με ασυνήθιστη επιθετικότητα, απειλώντας επέμβαση. Οι Αμερικανοί κλιμάκωσαν με αυστηρή γλώσσα, για να… βάλουν στη συνέχεια την ουρά στα σκέλια διά στόματος Τραμπ.
Ουδείς γνωρίζει ακριβώς πού θα καταλήξει το πράγμα. Οι οιωνοί όμως είναι κάκιστοι για τους Κούρδους της Συρίας. Στην απουσία αμερικανικής στήριξης είναι πολύ δύσκολο να κρατήσουν. Και να σκεφθεί κανείς ότι για τέσσερα χρόνια ήταν οι πιστότεροι σύμμαχοι των Αμερικανών. Σφραγίζοντας μάλιστα με πολύ αίμα αυτήν τη συμμαχία μαχόμενοι εναντίον του ισλαμικού κράτους. Τώρα το μέλλον τους διαγράφεται δυσοίωνο και βραχύ. Η εξέλιξη αυτή είναι εντυπωσιακή και για άλλους λόγους.
Η στήριξη των Κούρδων δεν ήταν απλώς επιβράβευση για τον τετράχρονο αγώνα τους. Αποτελούσε για τους Αμερικανούς μια ουσιώδη συνιστώσα ενός άλλου στρατηγικού σχεδιασμού. Της μακροπρόθεσμης παραμονής στη Μέση Ανατολή προς αντιστάθμιση της ρωσικής επιρροής αλλά και ιδιαίτερα ως ανάσχεση στην ιρανική επιρροή. Αυτό το σχέδιο εγκαταλείφθηκε εν μιά νυκτί, αποδυναμώνοντας ουσιωδώς την αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή.
Η αιφνίδια μεταστροφή Τραμπ σχολιάστηκε επικριτικά ακόμα και από άλλα σκέλη του αμερικανικού συστήματος. Το Πεντάγωνο και το Υπουργείο Εξωτερικών εμφανίστηκαν διαφοροποιημένα. Αυτή η εικόνα είναι πρωτοφανής για τα αμερικανικά δεδομένα, όπου η συνήθης θεσμική ενότητα παρουσιάζει σοβαρά ρήγματα.
Αυτά όμως συμβαίνουν όταν εκλέγεται μη συστημικός πρόεδρος, ο οποίος αποφασίζει να κάνει πραγματική χρήση των προνομίων του. Αυτό από μια άποψη μπορεί να είναι καλό, διότι παρουσιάζει μια λειτουργούσα δημοκρατία. Έστω και αν ο Τραμπ ως πολιτικός δεν είναι το καλύτερο παράδειγμα σεβασμού προς τη δημοκρατική λειτουργία. Αυτός όμως ο αμερικανικός πολυκεντρισμός εν τέλει εκθέτει την Αμερική στον έξω κόσμο ως μια δύναμη κατακερματισμένη και περιστασιακή.
Δεν θα μείνουμε, όμως, εδώ. Διότι αυτή η εξέλιξη έχει και μια άλλη όψη για μας. Εννοώ εμάς στην Κύπρο, που τελευταία συζητούμε επισταμένως την πιθανότητα πλήρους πρόσδεσης στο ΝΑΤΟ και στον αμερικανικό παράγοντα. Η ευκολία με την οποία εγκαταλείφθηκαν οι μέχρι πρότινος σύμμαχοι Κούρδοι προκαλεί ανατριχίλα σε συμμάχους αλλά και εν δυνάμει συμμάχους των Αμερικανών. Προσωπικά ήμουν πάντα εξ εκείνων που δεν ενστερνίζονταν την άποψη περί ανεπιφύλακτης συστράτευσης με μία των υπερδυνάμεων. Όχι, βέβαια, για ιδεολογικούς λόγους.
Εξάλλου το αδηφάγο σκηνικό της παγκόσμιας πολιτικής δεν χωρεί ιδεολογικές ενασχολήσεις. Πραγματικές λοιπόν οι επιφυλάξεις. Η Τουρκία είναι πολύ ισχυρός παράγων στην περιοχή για να αγνοηθεί. Είτε ως σύμμαχος είτε ως πιθανή σύμμαχος. Συνεπώς τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ρωσία σε καμία περίπτωση δεν θα προέκριναν τα κυπριακά συμφέροντα έναντι της Τουρκίας. Αυτό το βιώνει πολύ ανάγλυφα η Ελλάδα, με την αδιάφορη στάση των ΝΑΤΟϊκών συμμάχων στις συνεχείς και χρόνιες τουρκικές απειλές εις βάρος της ελληνικής κυριαρχίας.
Είναι γι' αυτόν τον λόγο που τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος πρέπει να στοχεύουν σε περιστασιακές και προσεκτικές συμμαχίες και με τις δύο υπερδυνάμεις. Και, βεβαίως, καλές σχέσεις με αμφότερες. Καμία από τις δύο χώρες, Ελλάς και Κύπρος, δεν έχει το ανάστημα και τα θέλγητρα να απαιτήσει αποκλειστικότητα από τους Αμερικανούς. Η μοίρα των Κούρδων είναι ενδεικτική. Πάντως μια χρήσιμη περιστασιακή συνεργασία είναι η ενεργειακή. Να μην περιμένουμε, όμως, ότι θα επιβραβευτούμε ποτέ για την αδιαπραγμάτευτη προσήλωσή μας στα δυτικά ιδεώδη (όποια και αν είναι αυτά).
Παραμένει το ερώτημα: Δεν έχει κόστος αυτή η στυγνή συμπεριφορά μιας υπερδύναμης στις διεθνείς σχέσεις; Βεβαίως και έχει. Η πλήρης απουσία αφοσίωσης ή ευγνωμοσύνης διαχέεται στον χώρο του ρεαλισμού. Διαβρώνει τις μακρόπνοες συμμαχίες. Με τον ίδιο τρόπο που θέτουμε κι εμείς τα πιο πάνω ερωτήματα, το ίδιο και άλλοι οι οποίοι συναλλάσσονται με τους Αμερικανούς. Με αποτέλεσμα να σπάζει η λεπτή ιδεολογική επίστρωση, που με τόση υπομονή κτίζουν πιο συνετοί από τον Τραμπ πρόεδροι.
Αυτοί που μίλησαν για πανστρατιά για τη θωράκιση της Δημοκρατίας και των δυτικών ιδεωδών. Είναι αυτό που δεν καταλαβαίνει ο Τραμπ, όταν με μια μονοκονδυλιά καταδικάζει σε θάνατο τους Κούρδους πρώην συμμάχους του. Είναι και γι’ αυτό που εγείρονται ενστάσεις από πολλούς Αμερικανούς. Όχι τόσο διότι διαφωνούν με την κίνηση από άποψη στρατηγικής. Αλλά διότι ορθώς διαβλέπουν μια καταρράκωση της αμερικανικής αξιοπιστίας. Μια ελάχιστη «κομψότητα» στις διεθνείς σχέσεις από χώρες όπως τις ΗΠΑ είναι χρήσιμη κολλητική ουσία στις σχέσεις με τους συμμάχους τους. Ψιλά γράμματα όμως αυτά για τον Τραμπ.
