ΟΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΘΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕ, ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΤΟ ΗΝ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΕΣΜΕΥΕΤΑΙ ΟΤΙ ΔΕΝ ΘΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙ ΜΕ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ, ΟΥΤΕ ΘΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΕΜΠΟΡΙΚΑ Ή ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΛΙΜΑΝΙΑ Ή ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ

Με αφορμή το προσχέδιο συμφωνίας για τους όρους αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που δημοσιεύτηκε μετά την έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο της χώρας, παρουσιάζονται οι σχετικές αναφορές για το καθεστώς των Bρετανικών Bάσεων στην Κύπρο, που περιλαμβάνονται σε ένα εκ των τριών πρωτοκόλλων που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της συμφωνίας. Σύμφωνα, μάλιστα, με το Άρθρο 182 του προσχεδίου συμφωνίας, τα πρωτόκολλα αυτά ως επίσης και τα εννέα παραρτήματα της συμφωνίας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της.

Το Πρωτόκολλο που αφορά τις κυρίαρχες βρετανικές περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο, ως τιτλοφορείται, αποτελείται από το Προοίμιό του και 13 Άρθρα. Τα εν λόγω Άρθρα αναφέρονται σε γενικές πρόνοιες της Συμφωνίας, στην τελωνειακή επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φορολογικά ζητήματα, απαλλαγή δασμών, την κοινωνική προστασία, τη γεωργία και την αλιεία, τους ελέγχους ατόμων που διέρχονται των εξωτερικών συνόρων των Βάσεων, ζητήματα συνεργασίας για την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου και τη δημιουργία ειδικής επιτροπής για την εφαρμογή και επίβλεψη εφαρμογής της συμφωνίας. Στο Πρωτόκολλο τονίζεται ρητά ότι οι πιο πάνω πρόνοιες δεν δημιουργούν οποιοδήποτε προηγούμενο για άλλες περιπτώσεις και αφορούν μόνο το συγκεκριμένο θέμα, που αφορά στο καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων ως προνοιών sui generis.

Στο Πρωτόκολλο επιβεβαιώνεται ότι οι ρυθμίσεις που εφαρμόζονται στις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο θα πρέπει να εξακολουθήσουν να είναι οι ίδιες με αυτές που ορίζονται στο πλαίσιο προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. και μετά την απόσυρση του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ λαμβάνονται πλήρως οι σχετικές πρόνοιες της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, που αφορούν στο καθεστώς των Βάσεων.

Τονίζεται, παράλληλα, το γεγονός ότι οι περιοχές των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο θα παραμείνουν μέρος της τελωνειακής επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ίδια στιγμή που το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύεται ότι δεν θα προχωρήσει με τη δημιουργία τελωνειακών σταθμών ή μεθοριακών φραγμάτων, ούτε θα εγκαταστήσει εμπορικά ή πολιτικά λιμάνια ή αεροδρόμια.

Τα δυο πιο σημαντικά πεδία του Πρωτοκόλλου αφορούν τα ζητήματα της τελωνειακής ένωσης και του καθεστώτος των κατοίκων που διαμένουν στις περιοχές των Βρετανικών Βάσεων. Όσον αφορά το πρώτο πεδίο, αναφέρεται ότι οι περιοχές των Βάσεων θα συνεχίσουν να αποτελούν τελωνειακό έδαφος της Ένωσης και οι πρόνοιες του ευρωπαϊκού δικαίου ως επίσης η κοινή πολιτική εμπορίου της Ένωσης θα εφαρμόζονται στο έδαφος των Βρετανικών Βάσεων.

Επιπρόσθετα, προϊόντα και αγαθά που παράγονται στο έδαφος των Βάσεων θα θεωρούνται προϊόντα που μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στο εμπόριο, ενώ σημαντική είναι η ρήτρα που αναφέρεται στο ότι όλα τα εμπορεύματα / προϊόντα που προορίζονται για χρήση στις Βρετανικές Βάσεις θα πρέπει να εισέρχονται μέσω των νόμιμων οδών εισόδου της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία και θα πραγματοποιεί τους τελωνειακούς ελέγχους και είσπραξη δασμών. Σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη ρήτρα, εξαιρούνται προϊόντα που εισάγονται ή εξάγονται για επίσημους ή στρατιωτικούς σκοπούς από τις Βάσεις και προϊόντα που εισάγονται ή εξάγονται για καθαρά προσωπική χρήση από το προσωπικό των Βάσεων.

Καταληκτικά, τονίζεται το γεγονός ότι ειδικά όσον αφορά το καθεστώς των κατοίκων που διαμένουν στις περιοχές των Βρετανικών Βάσεων δεν θα υπάρξουν οποιεσδήποτε αρνητικές επιπτώσεις, αφού η υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων θα συνεχιστεί και μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΔΡ ΑΝΤΩΝΗΣ Σ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
LL.BLaw (Bristol),
Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent),
Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας