Κατά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, στον κυκλώνα της οποίας βρέθηκαν Ελλάδα και Κύπρος, με υπομνήματα και σειρά άρθρων στον Τύπο προειδοποιούσα για τη λανθασμένη πολιτική που επέβαλαν η ΕΕ και το ΔΝΤ με τα Μνημόνιά τους, που δυστυχώς ακολουθήσαμε πειθήνια. Εκ των υστέρων οι ίδιοι παραδέχονται τα λάθη τους. Ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, παραδέχθηκε δημόσια πως «όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις ζητήσαμε υπερβολικά πολλά από τον ελληνικό λαό» και ότι έγιναν λάθη στη διαχείριση της οικονομικής κρίσης από πλευράς των Ευρωπαίων, οι οποίοι αρχικά αυτοσχεδίασαν και χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια για να σταθούν στα πόδια τους και να δημιουργήσουν τους μηχανισμούς για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Πρόσφατα και το πρακτορείο Bloomberg ανέφερε ότι το πρόγραμμα του ΔΝΤ προκάλεσε περισσότερες ζημιές στην ανάπτυξη απ’ ό,τι προέβλεπαν τα μοντέλα του. Στη συνέχεια, το ΔΝΤ προσέφερε χρήματα στην Ελλάδα, η οικονομία της οποίας δεν κατάφερε να ανακάμψει με τον τρόπο με τον οποίο προέβλεπε το Ταμείο, υπενθυμίζοντας ένα έγγραφο του 2013, το οποίο συνυπέγραψε ο τότε επικεφαλής οικονομολόγος του, Ολιβιέ Μπλανσάρ, και αναγνώριζε τη ρίζα του σφάλματος. Αργότερα, το ΔΝΤ προώθησε την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους και προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί από τη λιτότητα, γράφει.

Τις ίδιες θέσεις εξέφρασα τότε και δημόσια και με τηλεμηνύματα προς Έλληνες πολιτικούς. Ως γνωστόν, το ΔΝΤ ιδρύθηκε το 1944 με σκοπό τη διατήρηση της σταθερότητας του συστήματος των νομισματικών ισοτιμιών και των διεθνών πληρωμών. Συνεπώς, δεν αποτελεί έκπληξη η στάση του στην περίπτωση του προγράμματος σταθεροποίησης της Ελλάδας και της Κύπρου, όπου δεν τίθεται θέμα νομισματικών ισοτιμιών, μιας και μιλούμε για κοινό νόμισμα, το ευρώ. Επειδή η διαμόρφωσή τους δεν είναι ανεξάρτητη από την κατάσταση μιας οικονομίας, μόλις το 2012 άλλαξε η αρχική οδηγία του Ταμείου για να περιλάβει την παρακολούθηση όλων των μακροοικονομικών /νομισματικών θεμάτων, που έχουν επιπτώσεις στην παγκόσμια σταθερότητα.

Έχω κι άλλοτε τονίσει ότι κάθε οικονομικό μέγεθος δεν έχει νόημα ανεξάρτητα από την κατάσταση μιας οικονομίας. Είναι γι’ αυτό που τα επιμέρους μεγέθη εκφράζονται συνήθως με ένα λόγο, με αριθμητή το συγκεκριμένο μέγεθος και παρονομαστή το ΑΕΠ. Εάν θέλουμε να μικρύνουμε το κλάσμα, είτε μειώνουμε τον αριθμητή είτε αυξάνουμε τον παρονομαστή είτε επενεργούμε και στους δύο όρους του. Όμως κι η ενεργητική επενέργεια πάνω στον παρονομαστή δεν πρέπει να παραβλέπεται, γιατί αποτελεί σίγουρη και μόνιμη έξοδο από το αδιέξοδο. Αλλά το ΔΝΤ επέβαλε τη μεθοδολογία του στην ΕΕ, η οποία επίσης είναι άπειρη στα θέματα προγραμματισμού ανάπτυξης, για ιδεολογικούς και ιστορικούς λόγους.

Ατυχής ανάμειξη

Στην περίπτωση της Ελλάδας η ανάμειξη του ΔΝΤ είναι ακόμη πιο ατυχής. Το ΔΝΤ εμφανίζεται μέχρι την τελευταία στιγμή να αναμειγνύεται σε καθαρά εσωτερικά ζητήματα, όπως πού θα επιβληθεί ή όχι έμμεση φορολογία. Κι ενώ η ελληνική πλευρά υπέβαλε, έστω με κάποια καθυστέρηση, προτάσεις για αύξηση εσόδων ή μείωση δαπανών και ανέμενε τη βοήθεια των θεσμών να ανταποκριθούν θετικά στο θέμα του μεγάλου δημόσιου χρέους, που τα προηγούμενα Μνημόνια δεν φρόντισαν να θέσουν τις βάσεις για ελάφρυνσή του, βρήκε παντελή αδιαφορία. Κι όμως, η λύση του αδιεξόδου βρίσκεται στη διευκόλυνση της ανάπτυξης της Ελλάδας. Οι ίδιοι οι θεσμοί έπρεπε να αναλάβουν την επεξεργασία μαζί με τις ελληνικές Αρχές ενός Έκτακτου Σχεδίου Επαναδραστηριοποίησης, το οποίο να χρηματοδοτηθεί από τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά σχέδια της ΕΕ, της Κεντρικής Τράπεζας της Ευρώπης και του ΔΝΤ.

To 2011 έστειλα μήνυμα στον Πρωθυπουργό Γ. Παπαντρέου με τίτλο «Η Ανάπτυξη είναι η Λύση»: «Παρακολουθώ τις αγωνιώδεις ενέργειές σας για διάσωση της ελληνικής οικονομίας. Δεν θα ασχοληθώ με τις διευθετήσεις και τα μέτρα που κάνατε ή πήρατε. Το ΔΝΤ και κατ’ επέκτασιν η Ε.Ε. αυτά ξέρουν αυτά κάνουν κι εσείς δεν μπορείτε να μην υπακούσετε. Δυστυχώς, η κατάσταση της οικονομίας είναι τέτοια που θα πρέπει να γίνουν κάποιες διαρθρωτικές τομές, εν πάση περιπτώσει. Εμένα με ανησυχεί η ανάπτυξη της οικονομίας, που είναι αρνητική. Κι όμως, είναι μέσα από τη δραστηριοποίηση της οικονομίας που μπορεί να επέλθει η έξοδος από τα σημερινά αδιέξοδα με το λιγότερο κόστος και στον πιο σύντομο χρόνο. Η άνοδος του ΑΕΠ και η μείωση της ανεργίας θα φέρουν και έσοδα στο Κράτος και θα εφοδιάσουν τον κόσμο με υπομονή να αντέξει την πίεση.

»Πώς, τώρα, θα προέλθει η δραστηριοποίηση και ανάπτυξη; Ο πιο άμεσος τρόπος είναι η εκτέλεση σειράς έργων υποδομής κι η προώθηση επενδύσεων στους διάφορους τομείς. Επειδή το Κράτος δεν μπορεί να εκτελέσει έργα, λόγω των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, η εισήγησή μου είναι να δοθούν στον ιδιωτικό τομέα με το σύστημα ΒΟΤ. Παράλληλα, θα πρέπει ο ιδιωτικός τομέας να ενθαρρυνθεί και διευκολυνθεί να προχωρήσει στην υλοποίηση επενδύσεων που έχει στο μυαλό του. Καλέστε προς τούτο όλους τους επαγγελματικούς συνδέσμους να σας υποβάλουν τις σχετικές εισηγήσεις τους. Απευθυνθείτε στους Έλληνες μεγαλοεπιχειρηματίες, τους εφοπλιστές, τους απόδημους επιχειρηματίες να προχωρήσουν σε επενδύσεις με τη συμπαράσταση της Κυβέρνησης. Ακόμη κι η κατάργηση της γραφειοκρατίας θα ήταν ικανό κίνητρο για αύξηση των επενδύσεων».

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com