Νιώθαμε «όλοι για τον καθένα και ο καθένας για όλους». «Φασούλι, φασούλι, όμως, εφκιερώσαν το σακούλι». Και τώρα θα πληρώσουν για να πωλήσουν το άδειο σακούλι και ο αγοραστής θα εισπράξει για να το αγοράσει

Όταν κάποιος πεθάνει και μαζεύονται γύρο από τον νεκρό φίλοι και γνωστοί, αρχίζει η νεκρολογία. Όλοι θυμούνται κάτι από τον νεκρό και την προσφορά του, τα καλά χαρακτηριστικά του και, αναπολώντας τον, διηγούνται ιστορίες από τη ζωή του. Έτσι και τώρα, γύρω από το φέρετρο του Συνεργατισμού, που τα τελευταία χρόνια τον βάφτισαν Σ.Κ.Τ., αναπολούμε κι εμείς τα καλά του Συνεργατισμού, την ανθρώπινη προσέγγιση που είχαμε από αυτόν, τις παροχές που βρίσκαμε, τη εύκολη σύναψη εγγυημένων δανείων, που ποτέ δεν ήταν «μη εξυπηρετούμενα», για το πόσα αγαθά δεν θα είχαμε αν δεν υπήρχε ο Συνεργατισμός, αλλά μόνο οι Τράπεζες.

Έτσι κι εγώ έχω αναμνήσεις από το 1963, όταν έγινα μέλος του Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δασκάλων. Τις πρώτες ημέρες του σχολικού έτους 1963-64 ένας συνάδελφος μού έδωσε ένα γραμμάτιο για να του υπογράψω ως εγγυητής, για ένα δάνειο 250 λιρών. Ήμασταν δέκα εγγυητές. Οι συνάδελφοι μού εξήγησαν ότι κάθε συνάδελφος μπορούσε εύκολα να εξασφαλίσει δάνεια για τις ανάγκες του μόνο με την εγγύηση συναδέλφων.

Κάθε εγγυητής αναλάμβανε εγγύηση για 25 λίρες. Σχεδόν ποτέ κανένας εγγυητής δεν πλήρωσε εγγύηση, γιατί το ταμιευτήριο απέκοπτε τη δόση του δανείου από τον μισθό του δανειζομένου. Αν ένας ήθελε μεγάλο ποσό για να κτίσει σπίτι, μπορούσε να βάλει υποθήκη το οικόπεδό του. Το κτηματολόγιο, μάλιστα, δεν χρέωνε έξοδα για την υποθήκη, επειδή το δάνειο το παραχωρούσε ο Συνεργατισμός.

Έτσι όλοι οι δάσκαλοι και τα μέλη όλων των συνεργατικών ταμιευτηρίων μπορούσαμε με μια αίτηση που ταχυδρομούσαμε να συνάψουμε δάνεια για κάποια ανάγκη, για να αγοράσουμε αυτοκίνητο, για τις σπουδές των παιδιών μας, για να τους κτίσουμε σπίτι, δάνεια που αποδείχτηκαν σωτήρια ιδιαίτερα μετά την τουρκική εισβολή, όταν μας έδιωξαν από τα σπίτια μας στην κατεχόμενη περιοχή και βρεθήκαμε πρόσφυγες στις ελεύθερες περιοχές της Κ.Δ..

Τα δάνεια του Συνεργατισμού ήταν πάντα εξυπηρετούμενα και εγγυημένα. Ποτέ το ταμιευτήριό μας δεν είχε τον φόβο να αντιμετωπίσει μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Ακόμα και σε περίπτωση θανάτου κάποιου δανειολήπτη, το θέμα αντιμετωπίζετο πολύ ανώδυνα. Το ταμιευτήριο έκανε στους εγγυητές ένα δάνειο για το ποσό της εγγύησης που τους αναλογούσε. Το δάνειο αυτό το ξοφλούσαμε σε 24 μηνιαίες δόσεις. Και το ποσό της εγγύησης ήταν πάντα πολύ μικρότερο από έναν μηνιαίο μισθό. Και η πληρωμή εγγύησης ήταν σπανιότατη. Μόνο σε περίπτωση θανάτου του δανειολήπτη. Ο Συνεργατισμός ήταν η καλύτερη έκφραση της αλληλεγγύης των μελών.

Έτσι σήμερα, το καλύτερο μνημόσυνο για το Συνεργατισμό, που αφήνει την τελευταία του πνοή μέσα στη δυσοσμία της διαπλοκής, της ανικανότητας, της εξυπηρέτησης όλων των ειδών συμφερόντων, σήμερα που θα του πούμε «αιωνία σου η μνήμη, Συνεργατισμέ μας», είναι και τα εξής: «Συνεργατισμέ, που σήμερα παραδίνεις την ψυχή σου, σου εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες.

Χωρίς τη θερμή και στοργική αγκαλιά σου, και χωρίς την αλληλεγγύη των συναδέλφων - μελών σου, που εσύ την οργάνωσες, τη θεσμοθέτησες και την έκαμες δημιουργική, δεν θα μπορούσα να αντιμετωπίσω τις οικονομικές μου ανάγκες, πριν από 55 χρόνια, όταν πρωτοδιορίστηκα, δεν θα μπορούσα να αγοράσω το πρώτο μου αυτοκίνητο, δεν θα μπορούσα να κτίσω σπίτι στην προσφυγιά, δεν θα μπορούσα να σπουδάσω τα παιδιά μου.

»Αιωνία σου η μνήμη, συνεργατισμέ του λαού και των πρωτοπόρων ιδρυτών σου, που έσωσαν τους εργαζόμενους και τους αγρότες από τους τοκογλύφους. Ευχαριστίες στα στελέχη που σε υπηρέτησαν εθελοντικά, στους συνεργατιστές που έκαμαν τη αλληλεγγύη ακαταμάχητη δύναμη, που μεγιστοποίησε την αγοραστική δύναμη των μελών του. Ας όψονται εκείνοι που κατέκλεψαν τον Συνεργατισμό και τον οδήγησαν στην αγχόνη των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
»Νιώθαμε "όλοι για τον καθένα και ο καθένας για όλους". "Φασούλι, φασούλι, όμως, εφκιερώσαν το σακούλι". Και τώρα θα πληρώσουν για να πωλήσουν το άδειο σακούλι και ο αγοραστής θα εισπράξει για να το αγοράσει.

Κι αυτό γίνεται, για πρώτη πάντα φορά, στην Κύπρο. Το κόστος θα το πληρώσει ο λαός και όχι για πρώτη φορά. Τώρα νιώθουμε ότι όλοι θα πληρώνουμε για να κερδίζουν οι τράπεζες και τα λαμόγια της κοινωνίας. Εκατομμύριο στο δισεκατομμύριο, έκαμαν το Συνεργατισμό ερείπιο. Η μνήμη σου θα παραμείνει στις ωραίες αναμνήσεις μας, Συνεργατισμέ μας».