Η Κύπρος θα πρέπει να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 24% μέχρι το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 2005, βάσει του Κανονισμού που εγκρίθηκε πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωκοινοβούλιο. Παρόλο που ο νέος στόχος είναι χαμηλός σε σχέση με τους αντίστοιχους στόχους στην ΕΕ, θα είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς σημαντικές αλλαγές στην ενεργειακή πολιτική.
Θα καταστεί απαραίτητο να αλλάξει η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ακάθαρτο πετρέλαιο σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ηλιακή, αιολική) και φυσικό αέριο, καθώς και άλλες χρήσεις πετρελαίου. Από τη δεκαετία του 1960 η Κύπρος ήταν μεταξύ των πρώτων χωρών που χρησιμοποίησαν την ηλιακή ενέργεια για θέρμανση νερού κι αργότερα για οικιακό κλιματισμό, με πρωτοβουλία ορισμένων πρωτοπόρων βιομηχάνων.
Μετά την εισβολή μετακαλέσαμε τον γαλλικό Οίκο Sema Metra για τη διεξαγωγή εμπεριστατωμένης μελέτης για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ήλιο και αέρα, που έμεινε ανεκμετάλλευτη. Πολλά από τα προβλήματα στον τομέα της ενέργειας θα είχαν προληφθεί αν από τότε ασχολούμασταν πιο συστηματικά με το θέμα.
Οι προσπάθειες που έγιναν έκτοτε για περαιτέρω χρήση του ήλιου για οικιακούς σκοπούς, λίγα απέφεραν μέχρι σήμερα. Κι όμως η χρησιμοποίηση της ηλιακής/αιολικής ενέργειας, όχι μόνο θα συνέτεινε στην εξοικονόμηση πόρων, αλλά θα βοηθούσε στην αντιμετώπιση πιο σοβαρών κινδύνων με τη μόλυνση του περιβάλλοντος από τους εκπεμπόμενους ρύπους λόγω της χρήσης πετρελαιοειδών.
Κάτι ανάλογο έγινε και με τη μη χρησιμοποίηση μιας άλλης ανανεώσιμης πηγής ενέργειας, του αέρα. Από τη δεκαετία του 1980 προσπαθήσαμε να εκμεταλλευτούμε πιο συστηματικά τον τρόπο άντλησης νερού από υπόγεια στρώματα με την πατροπαράδοτη μέθοδο των ανεμόμυλων και για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Παρόλο που βοηθήσαμε στη δημιουργία αιολικών πάρκων σε αρκετά σημεία της Κύπρου, ούτε κι εδώ σημειώθηκε η προσδοκώμενη πρόοδος.
Παρά την κάποια πρόοδο που συντελείται τελευταία με την αδειοδότηση μεγάλων ηλιακών πάρκων, η πρόοδος που γίνεται στην παραγωγή πρόσθετου ηλεκτρισμού είναι μικρή. Αν, μάλιστα, ληφθεί υπόψη η προβλεπόμενη καθυστέρηση λόγω εξωτερικών παραγόντων στην αξιοποίηση του φυσικού αερίου της Κυπριακής ΑΟΖ ως άλλης πηγής ενέργειας εντός της Κύπρου, τα οικονομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα θα συνεχιστούν και θα χειροτερεύσουν.
Συμφωνώ απόλυτα με τον Χαράλαμπο Έλληνα, ειδικό σε θέματα ενέργειας και πρώην εκτελεστικό πρόεδρο της ΚΡΕΤΥΚ, που σε πρόσφατο άρθρο του ανέφερε ότι «η Κύπρος θα χάσει το τρένο του φθηνού ηλεκτρικού ρεύματος, της μείωσης των ατμοσφαιρικών ρύπων, ακόμα και της εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου, αν δεν εμπλουτίσει δραστικά τον ενεργειακό σχεδιασμό της».
Με την ευκαιρία θα ήθελα να επανέλθω σε κάποιες εισηγήσεις που μπορούν πρακτικά να βοηθήσουν. Βασικά είναι απαραίτητο η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας να γίνεται περισσότερο χρησιμοποιώντας ανανεώσιμες πηγές, ηλιακή και αιολική ενέργεια, και φυσικό αέριο παρά με ακάθαρτο πετρέλαιο. Στην προσπάθεια αυτή είμαι βέβαιος πως θα μπορούσαμε να έχουμε τόσο την τεχνική όσο και την οικονομική στήριξη της Ε.Ε.
Πιστεύω το θέμα είναι πιο απλό απ’ ό,τι φαίνεται διαχρονικά. Απλώς θα πρέπει συστηματικά να εγκύψουμε στα τυχόν προβλήματα, που παρουσιάζονται. Από τη μια όλες μας οι δημόσιες και ιδιωτικές κατασκευές θα φροντίζουμε να χρησιμοποιούν και την ηλιακή ενέργεια για τη λειτουργία τους. Μπορεί τούτο να σημαίνει κάποια πρόσθετη κεφαλαιουχική επιβάρυνση, όμως από την εξοικονόμηση κόστους κατά τη λειτουργία τους σύντομα θα καλυφθεί. Οι αρμόδιες Υπηρεσίες θα πρέπει να το φροντίσουν αυτό κι ακόμη να εισηγηθούν τρόπους να ξεπεραστεί το πρόβλημα εκεί όπου υπάρχει.
Το παράδειγμα θα πρέπει να το δώσει η Κυβέρνηση κατά την ανέγερση η ανακαίνιση δημοσίων κτηρίων με απώτερο σκοπό την ενεργειακή τους αναβάθμιση. Όπως εισηγήθηκα κι άλλοτε, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εν προκειμένω η τεχνογνωσία του Ινστιτούτου Κύπρου, που κατάφερε να αξιοποιήσει τον ήλιο για τη θέρμανση και κλιματισμό του νέου τριώροφου κτηρίου του στα κύρια γραφεία του στη Λευκωσία. Παρόλο που ξεκίνησε μια κάποια διεργασία, δυστυχώς δεν είχε συνέχεια.
Το άλλο θέμα που πρέπει να ρυθμιστεί είναι η διάθεση της παραγόμενης ενέργειας στα ηλιακά και αιολικά πάρκα μέσω των δικτύων της ΑΗΚ. Ο μηχανισμός διανομής ηλεκτρικής ενέργειας υπάρχει παγκύπρια και τα αδειοδοτούμενα πάρκα μπορεί σχετικά εύκολα να συνδεθούν μ’ αυτόν. Το μόνο που απομένει είναι μια συμφωνία μεταξύ τους με τους όρους αυτής της συνεργασίας. Κι είναι εδώ που και πάλι οι Αρχές θα πρέπει να επέμβουν για υπερπήδηση τυχόν προβλημάτων.
Τέλος, θα πρέπει να μπει τάξη στην ανεξέλεγκτη χρήση του ιδιωτικού αυτοκινήτου, στην οποία έχω επανειλημμένα αναφερθεί, με τη χρησιμοποίηση των δημόσιων μέσων μεταφορών. Την προσπάθεια για εξοικονόμηση ενέργειας ή αξιοποίηση των ΑΠΕ θα πρέπει να συνδράμει κι η αναμενόμενη εκμετάλλευση του φυσικού αερίου από την κυπριακή ΑΟΖ. Γιατί να μη σχεδιάσουμε τη διοχέτευση μικρής ποσότητας αερίου για τις ανάγκες παραγωγής ηλεκτρισμού στις εγκαταστάσεις της ΑΗΚ στο Βασιλικό, αφού ολοκληρωθούν οι αναγκαίες μετατροπές, παράλληλα με τις άλλες ενέργειες για τη μεταφορά του αλλού για διάθεση;
ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
πρώην ΓΔ Γραφείου Προγραμματισμού
