Με αρκετή δόση σαρκασμού λέμε πολλές φορές εδώ στην Κύπρο πως ό,τι δηλώσεις είσαι. Και δεν είναι τυχαίο αφού στις πλείστες περιπτώσεις, παρόλο που μπορεί να υπάρχει κάποιο αρμόδιο Σώμα που να ρυθμίζει την άσκηση των διαφόρων επαγγελμάτων, ο οποιοσδήποτε έλεγχος φαίνεται στην πράξη να παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις. Το κάθε Σώμα ασκεί κάποιον έλεγχο στα μέλη του, αλλά παρουσιάζεται αδύναμο να ασκεί έλεγχο σε άτομα μη μέλη του τα οποία σφετερίζονται το φάσμα επαγγελμάτων που κανονικά ελέγχει.

Δεν λέω, μπορεί να μπήκε μια σχετική τάξη σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από κάποιες δεκαετίες και θύμιζε μπάχαλο, ιδιαίτερα στα τεχνικά επαγγέλματα (βλέπε ΕΤΕΚ), αλλά εκεί που νομίζαμε πως θα επιτευχθεί μια διακριτή άσκηση μεταξύ των διαφόρων ειδικοτήτων, βλέπουμε πως κάτι τέτοιο τελικά δεν έγινε - τουλάχιστον όχι στον επιθυμητό βαθμό. Επιπλέον, είναι εμφανές πως αξιοποιούνται πιο χαλαροί όροι προσδιορισμού «ειδικοτήτων», έτσι ώστε αφενός τα άτομα που τους χρησιμοποιούν να το πράττουν ανεμπόδιστα και, αφετέρου, τα διάφορα Σώματα να επικαλούνται μη αρμοδιότητα στο να ασκήσουν έλεγχο.

Ο χαλαρός όρος

Ο κυριότερος χαλαρός όρος που χρησιμοποιείται είναι αυτός του «Συμβούλου». Πρόκειται για έναν όρο ο οποίος τυγχάνει βάναυσης κακομεταχείρισης με αρνητικά επηρεαζόμενο κανέναν άλλο από τον τελικό αποδέκτη, δηλαδή το άτομο που λαμβάνει τη συμβουλή. Σε αυτό το σημείο καλό είναι να διαχωρίσουμε την εξυπνάδα, την ευφυΐα και τη δίψα για εγκυκλοπαιδική γνώση από την ειδική γνώση σε κάτι συγκεκριμένο - είτε αυτό είναι κάτι το πρακτικό ή/ και χειρονακτικό ή/ και ένα φάσμα υπηρεσιών που προέκυψε λόγω της μακρόχρονης τριβής με το αντικείμενο ή/ και επειδή αποκτήθηκε μετά από σχετικές σπουδές.

Ο «Σύμβουλος» λοιπόν προϋποθέτει ακαδημαϊκή κατάρτιση, εξειδίκευση και μακρόχρονη τριβή με αυτό το αντικείμενο. Για παράδειγμα, αν εμένα με ενδιαφέρει η αρχιτεκτονική και αφιερώνω ώρες από τον ελεύθερό μου χρόνο να διαβάζω αρχιτεκτονικά άρθρα και βιβλία και μου αρέσει να ενημερώνομαι συνεχώς, αυτή η ενασχόλησή μου δεν με καθιστά αρχιτέκτονα. Μπορεί να με κάνει όμως -και με κάνει- πιο ειδικό στον τομέα μου, που είναι αυτός του Εκτιμητή Ακινήτων.

Αόριστο

Αν διαβάσω πέντε πανεπιστημιακά βιβλία για παθολογία επειδή μου αρέσει η ιατρική, δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο που να μπορεί να με κάνει ιατρό-παθολόγο για να μπορώ να εξετάσω τον οποιονδήποτε και να του δώσω ιατρική συμβουλή. Και όμως ακούω πως ανάμεσά μας υπάρχουν άτομα που ασκούν το ιατρικό επάγγελμα χωρίς να έχουν σπουδάσει ιατρική.

Αν εγώ αναρτήσω σήμερα στο Facebook, στο LinkedIn και σε μια πινακίδα έξω από το γραφείο μου πως είμαι «Νομικός Σύμβουλος», μπορεί να παριστάνω τον «Νομικό Σύμβουλο» χωρίς να σκάσει μύτη, απλά και μόνο επειδή (προσεκτικά) δεν δηλώνω «Δικηγόρος». Αν δήλωνα «Δικηγόρος», τότε θα με έπιανε η τσιμπίδα του Νόμου και του Δικηγορικού Συλλόγου. Το «Νομικός Σύμβουλος» είναι κάτι το πιο αόριστο και (θεωρητικά) δύσκολα ελεγχόμενη άσκηση επαγγέλματος, επειδή δεν απαιτείται να παρουσιαστείς στο Δικαστήριο.

Πατάτα…

Σας δηλώνω υπεύθυνα πως πρόκειται ίσως για τη μεγαλύτερη «πατάτα» που υπάρχει. Είναι ένα άκρως μη ελεγχόμενο επάγγελμα και πρέπει να είστε πάρα πολύ προσεκτικοί για το ποιους προσεγγίζετε. Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σωστή διάσταση, απλώς να σας αναφέρω πως τα άτομα που έχουν ακολουθήσει σχετικό κύκλο σπουδών και ασκούν το επάγγελμα (με τον ένα τρόπο ή τον άλλο) δεν ξεπερνούν τους 250 σε όλη την Κύπρο.

Με τον όρο «κύκλος σπουδών» αναφέρομαι στην εξασφάλιση πτυχίων ή/ και μεταπτυχιακών στη Διαχείριση Ακινήτων (ή κάτι παρεμφερές σε ονομασία και περιεχόμενο), με σχετική εξειδίκευση στην Εκτίμηση Ακινήτων. Από αυτήν την κατηγορία, κάποιοι μπορούν να αποκαλούνται Σύμβουλοι Ακινήτων και κάποιοι να είναι εν δυνάμει Σύμβουλοι Ακινήτων, που μπορεί όμως να μη γίνουν και ποτέ.

Το σύστημα αμοιβής

Μετά έχουμε την κατηγορία των Εγγεγραμμένων Κτηματομεσιτών. Εδώ το τοπίο είναι πιο θολό. Υπάρχουν κτηματομεσίτες που έχουν μακρόχρονη πείρα στις πωλήσεις ή/ και στις ενοικιάσεις ακινήτων. Μπορεί κάποιοι από αυτούς να έχουν κιόλας σπουδάσει το αντικείμενο και να ασκούν μόνο το επάγγελμα του κτηματομεσίτη, αλλά όχι του εκτιμητή, κατ’ επιλογήν. Υπάρχει άλλη κατηγορία με αδειούχους μεν, άπειρους δε.

Υπάρχει άλλη κατηγορία ατόμων που είναι βοηθοί όλων των πιο πάνω. Είναι αυτοί «Σύμβουλοι Ακινήτων»; Για να απαντηθεί το ερώτημα θα πρέπει να πάμε ένα βήμα πίσω και να δούμε το σύστημα αμοιβής. Γίνεται η αμοιβή που θα πάρει το άτομο που θα σε συμβουλεύσει να είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη συμβουλή που θα σου δώσει;

Εγώ λέω πως όχι. Η συμβουλή πρέπει να είναι ανεξάρτητη, αλλιώς υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Και η σύγκρουση οδηγεί αβίαστα σε ζημιά τον λήπτη. Δεν λέω, μπορεί ο άνθρωπος να σου απαριθμήσει ένα σωρό αλήθειες που αφορούν το ακίνητο που θα σου πουλήσει ή ενοικιάσει επειδή είναι άριστος γνώστης της αγοράς. Είναι όμως σε θέση αντικειμενικά να σου πει ποια είναι η καλύτερη επιλογή;

Δύσκολο. Και αν υπάρχουν τέτοια άτομα, πόσο δυσεύρετα είναι; Τέλος έχουμε αυτούς που κατά τύχη έγιναν κτηματομεσίτες ή είναι και παράνομοι. Υπάρχουν πολλές εκατοντάδες τέτοιοι. Χωρίς γνώση νομοθεσιών, κανονισμών, Τοπικών Σχεδίων, άλλων σχεδίων ανάπτυξης, χωρίς γνώσεις τρόπου λειτουργίας της κτηματαγοράς, χωρίς σχετική ακαδημαϊκή μόρφωση. Βαφτίζονται Σύμβουλοι Ακινήτων και σας βομβαρδίσουν με «επενδυτικές ευκαιρίες» με μόνο κίνητρο να σας πουλήσουν αυτό που νομίζετε πως θέλετε και να εισπράξουν την προμήθειά τους. Και, όμως, αυτοί οι αεριτζήδες είναι και οι πιο επιτυχημένοι. Γιατί; Είναι και αυτό μεγάλο κεφάλαιο προς εξέταση.

ΑΝΔΡΕΑΣ Α. ΑΝΔΡΕΟΥ
MRICS,
CEO APS Andreou Property Strategy - Chartered Surveyors