Τα έθνη-κράτη είναι πρωτίστως δημοκρατικές δομές, διατηρούν, όμως, πάντοτε τη βασική τους ευθύνη έναντι των πολιτών και την κύριά τους αποστολή ως φιλοσοφία που ρυθμίζει κανονιστικά τη συνύπαρξη ενός οργανωμένου συνόλου σε έναν κοινό χώρο και πλαίσιο κρατικής συμβίωσης. Η ρύθμιση της συμβίωσης παράγεται μέσα από την από κοινού αποδοχή, τουτέστιν υιοθέτηση κανόνων, δηλαδή του νομικού πλαισίου της συμβίωσης ως κοινής δομής πολιτικής, κρατικής οργάνωσης της κοινωνίας και του συλλογικού υποκειμένου

Τα έθνη υφίστανται γιατί έχουν ιστορία, πολιτισμό και υπερασπίζονται σε καθημερινή βάση, σε μια διάρκεια που υπερβαίνει χρόνο και τόπο, τις παραδόσεις και την υπόσταση του λαού που εκπροσωπούν. Το κράτος, που αποτυπώνει τη βασική δομή οργάνωσης του λαού, του έθνους και της κοινωνίας και που ενίοτε μάλιστα έθνος και κράτος ταυτίζονται, γεγονός που ανατρέχει στον 18ον αιώνα, περίοδο ταύτισης των δύο αυτών στοιχείων, βρέθηκε σε μια μεγάλη αναπτυξιακή διάχυση της έννοιας και της δομής του στους αιώνες που ακολούθησαν μέχρι και σήμερα στον 21ον, που διάγουμε μία φάση μετακρατικής, όπως αποκαλείται, διάρθρωσης.

Τα έθνη - κράτη είναι πρωτίστως δημοκρατικές δομές, διατηρούν όμως πάντοτε τη βασική τους ευθύνη έναντι των πολιτών και την κύριά τους αποστολή ως φιλοσοφία που ρυθμίζει κανονιστικά τη συνύπαρξη ενός οργανωμένου συνόλου σε έναν κοινό χώρο και πλαίσιο κρατικής συμβίωσης. Η ρύθμιση της συμβίωσης παράγεται μέσα από την από κοινού αποδοχή, τουτέστιν υιοθέτηση κανόνων, δηλαδή του νομικού πλαισίου της συμβίωσης ως κοινής δομής πολιτικής, κρατικής οργάνωσης της κοινωνίας και του συλλογικού υποκειμένου. Αυτό σημαίνει πως σε μια πολιτεία που στηρίζεται στη δομή του κράτους δικαίου, η δημόσια τάξη και η ασφάλεια για όλους στο πλαίσιο μιας εσωτερικής δομής προστασίας, αποτελεί και την πεμπτουσία της κρατικής διάθρωσης, η οποία και είναι σαφώς δημοκρατικά νομιμοποιημένη.

Η δημοκρατική νομιμοποίηση δεν είναι του ιδίου βαθμού και ποιότητας σε όλες τις χώρες του κόσμου. Υπάρχει η δυτική, ευρωπαϊκή νομιμοποίηση, που παράγεται από μια παράδοση που εμπεδώνει τη δημοκρατική δομή και αντίληψη του πολιτικού γίγνεσθαι σε μια χώρα πλουραλιστικά θεμελιωμένης πολυκομματικής δημοκρατίας. Ακόμη, υφίσταται και η αντίληψη διάρθρωσης της πολιτικής εξουσίας μέσα από την υιοθέτηση του μοντέλου της χαρισματικής ηγεσίας, όπως ήταν ο Περόν στην Αργεντινή και σήμερα ο Πούτιν στη Ρωσία, οι οποίες παράγουν και το πολιτικό γίγνεσθαι με τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, αλλά και ασφάλεια, σύμφωνα με τις δομές και τους όρους πολιτικής, που εμπεδώνει το πολιτικό σύστημα των χωρών τους.

Κατά συνέπεια, η δημόσια τάξη και ασφάλεια ούσα και conditio sine qua non της κρατικής αποστολής της χώρας, οφείλει να λειτουργεί έναντι πάντων. Δεν μπορούν τα προς τούτο εντεταλμένα κρατικά όργανα να συλλαμβάνουν ένα μικροκλέπτη της λαχαναγοράς, σύγχρονο Γιάννη Αγιάννη, που παραβιάζει τους νόμους και να ποιούν την νήσσα ενώπιον σκανδαλωδώς και προκλητικώς παραβιαζόντων τη δημόσια τάξη και ασφάλεια ορισμένων στοιχείων που εμφανίζονται ως «αντικρατικοί», «αναρχικώς δρώντες»!

Ο φόβος της ενδεχόμενης ή αναμενόμενης αντίδρασης των στοιχείων των «σχετικώς αναρχοαυτόνομων», παραλύει αδικαιολογήτως και ανεπιτρέπτως την οφειλόμενη δράση της δημόσιας τάξης και εφαρμογή των κανόνων του κράτους δικαίου. Η τελευταία στάση της κρατικής εξουσίας, η οποία αποπνέει φόβο και αδυναμία λειτουργίας τής κατά το σύνταγμα επιβαλλόμενης συμπεριφοράς της, επιφέρει και αυτονοήτως την αποθράσυνση και την περαιτέρω ενθάρρυνση της επιθετικότητας και εν γένει ανεπίτρεπτης στάσης των εν λόγω στοιχείων, που επανέρχονται δριμύτερα επί το απειλητικότερον.

Τούτο αποτελεί εν τέλει και μια εν τοις πράγμασι αλλοίωση ή και υπονόμευση της φιλοσοφίας και της αποστολής του ίδιου του κράτους ως φορέως νομιμοποιημένης εξουσίας έναντι πάντων. Ο εκφυλισμός ή η αποδυνάμωση της νομιμοποιημένης αρχής της κρατικής λειτουργίας οδηγεί στην αλλοτρίωση και τη συρρίκνωση της κρατικής δομής, σε βαθμό που η κοινωνία να κατευθύνεται ή σε συνθήκες αναρχίας ή να μεταβάλλεται σε πεδίο ανομίας και επιλεκτικής άσκησης της κρατικής εξουσίας σε έναν «πόλεμο» όλων εναντίον όλων.

Τα κράτη στις σύγχρονες πολιτείες οφείλουν να πραγματώνουν την αποστολή τους καθ’ ολοκληρίαν, προστατεύοντας το κοινωνικό σύνολο ενιαία, καθολικά και αδιαίρετα, επιτελώντας παράλληλα και κοινωνικό έργο. Αυτό σημαίνει πως το κράτος δεν υπάρχει μόνο για να επιβάλλει την εσωτερική τάξη και ασφάλεια και να προστατεύει τη χώρα σε θέματα εξωτερικής απειλής.

Το σύγχρονο κράτος οφείλει να παράγει και μέγα κοινωνικό έργο, που σημαίνει στήριξη στον μέγιστο δυνατό βαθμό των αδυνάτων και των ασθενών, των ανέργων και όλων εκείνων που βρίσκονται σε αδύναμη θέση κοινωνική και οικονομική. Παράλληλα, έχει υποχρέωση να προάγει και έργο ως βασική μονάδα εκπλήρωσης των διεθνών σχέσεων της χώρας. Η πιο πάνω αναφορά σημαίνει διεθνείς συνεργασίες αμυντικές, οικονομικές, πολιτιστικές.

Στις μέρες που διάγουμε, πτώσης ή και απαξίωσης θεσμών και προτύπων, αισθανόμαστε την ανάγκη να αναφερθούμε στα ανωτέρω ως προς την φύση και τον ρόλο του κράτους γιατί φαίνεται πως οι εν Αθήναις κυβερνώντες δεν αντιλαμβάνονται τις ευθύνες της κρατικής μονάδας στη σχέση της με την κοινωνία, την αποστολή της για την πορεία της χώρας και το μέλλον των γενεών που έρχονται.

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ Κ. ΓΙΑΛΛΟΥΡΙΔΗΣ
Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής
Διευθυντής Κέντρου Ανατολικών Σπουδών
Για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία,
Πάντειο Πανεπιστήμιο