Τα κράτη υιοθετούν επιθετικές στρατηγικές είτε επειδή επιδιώκουν να αλλάξουν το status quo (την παρούσα κατάσταση πραγμάτων), είτε για να επαναφέρουν το status quo ante. Ειδικότερα ο επιθετικός χαρακτήρας του τουρκικού κράτους πηγάζει από τη νοοτροπία που έχει κληρονομήσει η Τουρκία ως συνέχεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τα οράματα του Ερντογάν για αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης και μετατροπή της Τουρκίας σε μεγάλη περιφερειακή δύναμη σε πλανητικό επίπεδο.

Η Ελλάδα, καθώς βρίσκεται σε θέση αμυνoμένου, µε αντίπαλο την Τουρκία, και αποδέχεται το status quo που καθορίζει τις σχέσεις, πρέπει να εφαρμόζει αποτρεπτική στρατηγική. Η αποτροπή απαιτεί συνδυασμό των παραγόντων της ισχύος, της θέλησης να τη χρησιμοποιήσεις και του βαθμού αξιολόγησής της από τον επιτιθέμενο, συνδυασμός ο οποίος λειτουργεί πολλαπλασιαστικά μεταξύ των παραγόντων και όχι αθροιστικά. Η αποτροπή λειτουργεί ικανοποιητικά, ενόσω το αναμενόμενο κόστος για την άλλη πλευρά, σε περίπτωση αμφισβήτησης του status quo, είναι μεγαλύτερο από την αποδοχή του.

Η Έξυπνη Άμυνα είναι μια καινοτομία. Όλες οι καινοτομίες μπορούν να ταξινομηθούν με βάση τους τέσσερεις βασικούς τύπους καινοτομίας: Καινοτομία προϊόντος, καινοτομία διαδικασιών, οργανωσιακή καινοτομία και καινοτομία μάρκετινγκ. Στο πεδίο της Έξυπνης Άμυνας η αξιοπιστία της αποτρεπτικής ισχύος είναι συνάρτηση πολλών αλληλοεξαρτώμενων παραγόντων -από τα τέσσερα κύρια είδη καινοτομίας- και μπορούν να κωδικοποιηθούν ως ακολούθως:

1. Ο συνδυασμός οικονομικών, εμπορικών, ενεργειακών, πολιτικών, νομικών, διπλωματικών και στρατιωτικών μέσων και δυνατοτήτων.

2. Οι νέες διαδικασίες για διαχείριση των αμυντικών πόρων (ποιότητα ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση, δεξιότητες, ειδίκευση, οικονομίες κλίμακας κ.ά.).

3. Η νέα οργανωσιακή κουλτούρα και η δημιουργία συμμαχιών στη βάση της σύγκλισης συμφερόντων για αποτροπή των εξωτερικών απειλών.

4. Στρατηγική επικοινωνία - ενημέρωση της κοινής γνώμης, ανάκτηση της ηθικής υπεροχής, προβολή ισχύος.

Οι πιο πάνω παράγοντες και δυνατότητες πρέπει να συνδυαστούν μεταξύ τους με τέτοιο τρόπο, που να μεγιστοποιούν συνεργιστικά την αμυντική και αποτρεπτική ικανότητα της χώρας. Η ανάλυση, στάθμιση, εκτίμηση και συγκρότηση πληθώρας υλοποιήσιμων εναλλακτικών σχεδίων και λύσεων είναι κρίσιμης σημασίας.

Οι δεξιότητες των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, η σύναψη στρατηγικών συμμαχιών και αμυντικών συμφωνιών, η εύρεση νέων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και οι οικονομικές δυνατότητες, σε συνδυασμό με τη διπλωματία, τη διεθνοποίηση του ζητήματος, τη γεωπολιτική αναβάθμιση των χωρών και τη στρατηγική επικοινωνία, μπορούν να θωρακίσουν τις ΑΟΖ Ελλάδας - Κύπρου απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή. Μέσα από τον άριστο συνδυασμό των καθοριστικών αυτών παραγόντων, η εθνική κυριαρχία μπορεί να καταστεί όχι απλά ανθεκτική, αλλά «antifragile» - με τον χρόνο θα ενδυναμώνεται. Διπλωματία και ισχυρή συλλογική αποτρεπτική ισχύς μπορούν να διασφαλίσουν την ειρήνη και την απρόσκοπτη εκμετάλλευση του θαλάσσιου ενεργειακού πλούτου.

Η πρόκληση κόστους στην Τουρκία για τις παράνομες, επιθετικές ενέργειές της στο Αιγαίο και την Κυπριακή ΑΟΖ ενισχύει την ανθεκτικότητα «antifragility» της πλευράς μας. Αντίθετα, η στρατηγική του κατευνασμού και οποιεσδήποτε υποχωρήσεις μας προς τις απαιτήσεις της Τουρκίας αυξάνουν την ευθραυστότητα «fragility». Είναι αναγκαία η υιοθέτηση στρατηγικής quid pro quo, σύμφωνα με την οποία κάθε εχθρική ενέργεια της Τουρκίας θα επιφέρει άμεσο και αναλογικό κόστος σε πολιτικό, διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο. Η αποτρεπτική στρατηγική και η διαχείριση κρίσεων πρέπει να ακυρώνει την επιδίωξη σταδιακών κερδών από την τουρκική πλευρά.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας