Αθέμιτη εμπορική πρακτική τραπεζών και εκτιμήσεις ενυπόθηκων ακινήτων

Τη Δευτέρα, 30/10/2017, είχα την ευκαιρία να παρευρεθώ σε ημερίδα που διοργάνωσε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, με θέμα τα «Επιτεύγματα και προκλήσεις του τραπεζικού τομέα στην Κύπρο». Στην ημερίδα συμμετείχαν οι τρεις συστημικές τράπεζες (Τράπεζα Κύπρου - Χριστάκης Πατσαλίδης, Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα - Νικόλας Χατζηγιάννης και Ελληνική Τράπεζα - Lars Kramer) καθώς και η Διοικητής της Κεντρικής τράπεζας κ. Γιωρκάτζη.

Μετά το πέρας των ομιλιών τους, αποδέχτηκαν ερωτήσεις από τους προσκεκλημένους και είχα την ευκαιρία να τοποθετηθώ με τις ακόλουθες ερωτήσεις:

1. Αν η Κεντρική τράπεζα -και οι εμπορικές τράπεζες- αποδέχονται και συμμερίζονται την πρόταση για δημιουργία κρατικού Φορέα διαχείρισης ΜΕΔ (κυρίως για τα στεγαστικά δάνεια και μικρής επαγγελματικής στέγης);

2. Αν θεωρούν ότι η πρακτική να διατηρεί εκάστη τράπεζα τη δική της λίστα εκτιμητών, είναι θεμιτή ή αποτελεί μιαν αθέμιτη εμπορική πρακτική εκ μέρους των τραπεζών και πρέπει να εκλείψει; (Γιατί το θεωρώ Αθέμιτη Εμπορική Πρακτική: Η τράπεζα επιλέγει αριθμό εκτιμητών ως συνεργάτες της, η τράπεζα καθορίζει αυξημένη χρέωση - κόστος εκτιμητή + κέρδος τράπεζας - προς τους δανειολήπτες, και η τράπεζα καθορίζει ποιος εκτιμητής θα διενεργήσει την εκτίμηση. Ο δανειολήπτης που πληρώνει και τον λογαριασμό δεν έχει λόγο στην όλη διαδικασία).

3. Πώς τοποθετούνται στην εισήγησή μου για τη δημιουργία ενός ενιαίου μητρώου προσοντούχων εκτιμητών ακινήτων, υπό την επίβλεψη/διαχείριση της Κεντρικής Τράπεζας, όπου οι τράπεζες θα απευθύνονται στην ΚΤΚ για διορισμό εκτιμητή όταν και εφόσον θέλουν να προβαίνουν σε εκτίμηση των ενυπόθηκων ακινήτων που έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους με σκοπό να εκλείψει η αμφισβήτηση και η αναξιοπιστία.

Όσο αφορά την πρώτη ερώτηση -δημιουργία Φορέα διαχείρισης ΜΕΔ- όλοι τάχθηκαν υπέρ της πρότασης αυτής. Συγκεκριμένα, η διοικήτρια ανέφερε ότι από το 2015 είχε ταχθεί υπέρ της πρότασης αυτής, ενώ οι αντιπρόσωποι των εμπορικών τραπεζών είπαν ότι την βλέπουν ευνοϊκά από τη στιγμή που σκοπό έχουν τη βελτίωση της εικόνας του ισολογισμού τους και τη σημαντική μείωση των ΜΕΔ.

Σχετικά με τη δεύτερη ερώτησή μου -αθέμιτη εμπορική πρακτική/εκτιμήσεις ενυπόθηκων ακινήτων- η Διοικητής απάντησε ότι αυτό δεν είναι ευθύνη της Κεντρικής Τράπεζας.

Από τις εμπορικές τράπεζες ο μόνος που έδωσε απάντηση ήταν ο αντιπρόσωπος της Τράπεζας Κύπρου, ο οποίος δεν την θεωρεί αθέμιτη εμπορική πρακτική και ότι η τράπεζά του επιλέγει και συνεργάζεται με προσοντούχους εκτιμητές για να κάνουν αυτήν την εργασία αντικειμενικά.

Εδώ θα πρέπει να σχολιάσω ότι δεν συμφωνώ καθόλου μαζί με την απάντηση του κ. Χριστάκη Πατσαλίδη, και δεν είμαι φυσικά ο μόνος που δεν συμφωνεί μαζί του. Ούτε και οι χιλιάδες δανειολήπτες δεν συμφωνούν μαζί του, που εκφράζονται με αρνητικά σχόλια όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι εκτιμήσεις.

Η International Finance Corporation -μέλος της Παγκόσμιας Τράπεζας- έχει εκφράσει και αυτή τις επιφυλάξεις της όσον αφορά τη διαδικασία εκτίμησης των ενυπόθηκων ακινήτων στην Κύπρο όπως εκτελούνται από τις τράπεζες και αμφισβητούν την αντικειμενικότητα και αξιοπιστία των εκτιμήσεων όπως γίνονται στην Κύπρο. Όταν τέτοιοι οργανισμοί -παγκόσμιας εμβέλειας- αμφισβητούν τον τρόπο με τον οποίο διενεργούνται οι εκτιμήσεις ακινήτων και έχουμε την άρνηση τους να επενδύσουν στη χώρα μας λόγω πιθανώς «παραποιημένων» εκτιμήσεων κατ’ εντολήν των τραπεζών, τότε πρέπει εκεί στην Κεντρική Τράπεζα να κτυπούν τις καμπάνες της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής και να αρχίσουν να αφυπνίζονται ότι κάτι πάει στραβά.

Πρέπει να τονισθεί ότι, ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια, οι τράπεζες έχουν ως επιλογή την αγορά ενυπόθηκων ακινήτων προς εξόφληση ή μερική αποπληρωμή του χρέους ενός δανειολήπτη. Ως εκ τούτου, η σωστή και αντικειμενική εκτίμηση ενός ακινήτου μπορεί να επηρεάσει δραστικά τον τρόπο αποπληρωμής χρέους. Το εργαλείο αυτό της εκτίμησης πλέον είναι πλήρως εξαρτώμενο και ρυθμιζόμενο από τις τράπεζες και δεν μπορεί κανένας αντικειμενικός παρατηρητής να δεχτεί τον ισχυρισμό των τραπεζών ότι οι εκτιμήσεις που διενεργούνται κατ' εντολήν των τραπεζών είναι αντικειμενικές και αξιόπιστες.

Καλό θα ήταν η Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας να επανεξετάσει την όλη διαδικασία και να το λάβει σοβαρά υπόψη της και να αναθεωρήσει την απαθή στάση της σε αυτό το πολύ κρίσιμο θέμα που ενισχύει την αναξιοπιστία και ενδυναμώνει την αρνητική εικόνα που έχουν οι πελάτες/δανειολήπτες των τραπεζών στην Κύπρο, αλλά και σοβαροί επενδυτικοί οργανισμοί του εξωτερικού.

ΠΑΡΙΣ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ
Αντιπρόεδρος - Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Συμβούλων Επιχειρήσεων Κύπρου (ΣΕΣΕΚ),
Σύμβουλος Αφερεγγυότητας