Η κρίση στην Καταλωνία, μετά το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου 2017 για ανεξαρτησία της περιοχής από την Ισπανία και την αντίδραση της Ισπανίας στη διεξαγωγή του, φαίνεται να εντείνεται αντί να αποκλιμακώνεται. Η λήξη της προθεσμίας που δόθηκε από τον Πρωθυπουργό της Ισπανίας προς τον ηγέτη της Καταλωνίας και η μη ικανοποιητική απάντηση που έδωσε ο δεύτερος στον πρώτο σε επιστολή του κατά πόσον θα προχωρήσει ή όχι με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της περιοχής, οριοθετεί την απαρχή μιας άνευ προηγουμένου κρίσης στην Ισπανία.
Η κεντρική κυβέρνηση της Μαδρίτης είναι πλέον έτοιμη να ενεργοποιήσει για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της χώρας το Άρθρο 155 του Ισπανικού Συντάγματος, με το οποίο θα αναστέλλει την αυτονομία της Καταλωνίας και θα αναλαμβάνει τη διοίκηση της περιοχής. Μάλιστα, η ενεργοποίηση του Άρθρου 155 μπορεί να γίνει το συντομότερο δυνατόν, αφού η Κυβέρνηση Ραχόι διαθέτει την πλειοψηφία στη Γερουσία της χώρας, ικανή να αποφασίσει για την ενεργοποίηση τής εν λόγω συνταγματικής πρόνοιας.
Σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, η ενεργοποίηση του Άρθρου 155 του Ισπανικού Συντάγματος στοχεύει στην αποκατάσταση της νομιμότητας στην Καταλωνία, η οποία διαταράχθηκε λόγω του δημοψηφίσματος της 1ης Οκτωβρίου και της άρνησης του Προέδρου της Καταλωνίας να δώσει ξεκάθαρη απάντηση ή απάντηση που να ικανοποιούσε τη Μαδρίτη όσον αφορά στις προθέσεις του σε σχέση με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
Η ενεργοποίηση του Άρθρου 155 του Συντάγματος του 1978 θα γίνει με την ανακοίνωση σειράς μέτρων που θα λάβει η κεντρική κυβέρνηση σε σχέση με την κατάσταση στην Καταλωνία και ενδεχομένως να περιλαμβάνει τον έλεγχο της τοπικής Αστυνομίας, της οικονομίας της αυτόνομης περιοχής της Καταλωνίας αλλά, ίσως, και τη διενέργεια έκτακτων τοπικών εκλογών. Το ποια ακριβώς μέτρα θα περιλαμβάνονται στη διαδικασία που προβλέπεται στο Άρθρο 155 παραμένει ένα τεράστιο ερώτημα, αφού οι ισπανικές Αρχές προσπαθούν να αποφύγουν την πιθανότητα μαζικών διαδηλώσεων και αντιδράσεων από πλευράς των Καταλανών που ψήφισαν υπέρ της ανεξαρτησίας τους.
Η κατάσταση φαίνεται να είναι ιδιαίτερα προβληματική για τον Πρόεδρο Πουτζντεμόν της Καταλωνίας, αφού ήδη κατηγορείται από τους υποστηρικτές της απόσχισης ότι δεν τήρησε το ζητούμενο στο δημοψήφισμα, που ήταν η άμεση ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Καταλωνίας. Ο Πουτζντεμόν προτίμησε την αναστολή της ανακήρυξης της ανεξαρτησίας και τον διάλογο με την ισπανική κυβέρνηση, κάτι που αρνήθηκε ο Ραχόι, ο οποίος προχωρεί τώρα στην ανάκτηση του ελέγχου της περιοχής.
Η νέα κρίση στην Καταλωνία οδηγεί σε εντάσεις, ειδικά μετά τη σύλληψη ηγετών της περιοχής που τάσσονται υπέρ της απόσχισης, ενώ προβληματισμένη παρουσιάζεται και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσον αφορά την Ε.Ε., το ζήτημα φαίνεται ότι θα απασχολήσει τη Σύνοδο Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβούλιου, το οποίο καλείται παράλληλα να συζητήσει τα αποτελέσματα των μέχρι στιγμής διαπραγματεύσεων για το Brexit, το οποίο εντείνει την αβεβαιότητα που υπάρχει όσον αφορά κρίσιμα ζητήματα που απασχολούν την Ένωση.
ΔΡ ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας,
LL.BLaw (Bristol),
Ph.D in Law - International Law and Human Rights (Kent),
Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας
