Επειδή συχνά πολλοί, αναφερόμενοι στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974 με αποκορύφωμα την τουρκική εισβολή αλλά και τα όσα προηγήθηκαν, κάνουν λόγο για την «Κερκόπορτα», ή και γι’ «αυτούς που την άνοιξαν» παραλληλίζοντας τα όσα συνέβησαν με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, αναδίφησα στα ιστορικά στοιχεία που υπάρχουν γύρω από το θέμα τούτο, για να διαπιστώσω για μια ακόμη φορά ότι ούτε «συμβολικά» δεν μπορεί να γίνεται λόγος περί «Κερκόπορτας», γιατί απλούστατα το επεισόδιο αυτό ουδένα απολύτως ρόλο διαδραμάτισε στην πτώση της βασιλεύουσας.
Συμπληρώθηκαν την 29η Μαΐου 564 χρόνια αφότου ο Μωάμεθ ο Πορθητής κατόρθωσε το 1453 το ακατόρθωτο εγχείρημα της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης. Η τύχη όμως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είχε από πολλού κριθεί από σωρεία ιστορικών γεγονότων που είχαν προηγηθεί και που ασφαλώς δεν είναι του παρόντος να εξιστορήσουμε, γιατί δεν είναι αυτός ο σκοπός μας. Τα πάντα ρει. Και ό,τι γεννιέται είναι καταδικασμένο να πεθάνει. Έτσι και οι αυτοκρατορίες που ιδρύονται, τελικά διαλύονται. Τίποτε και κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτήν την ιστορική νομοτέλεια. Επιβιώνουν μόνο οι λαοί και τα έθνη που σέβονται και επιμένουν στις παραδόσεις τους και δημιουργούν πνευματικό πολιτισμό. Γιατί η παράδοση και ο πολιτισμός δεν πεθαίνουν.
Η Κερκόπορτα ήταν μια μικρή υπόγεια στρατιωτική πόρτα -«υπόγειο παραπόρτιον» όπως το ονομάζουν οι χρονικογράφοι- που είχε φτιαχτεί το 1204, τον καιρό δηλαδή της πολιορκίας της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ισαάκ Αγγέλου. Αργότερα την έκλεισαν χτίζοντάς την. Τα τείχη της Κωνσταντινούπολης άρχισαν να κτίζονται από τον Αυτοκράτορα Θεοδόσιο (408-450 μ.Χ.). Δηλαδή κατά την Άλωση είχαν ζωή πάνω από χίλια χρόνια. Φυσικά κατά το διάστημα αυτό είχαν γίνει πολλές προσθήκες και βελτιώσεις. Σ’ αυτά βρίσκονταν αρκετές πύλες, ενώ υπήρχαν και οι στρατιωτικές πόρτες που χρησιμοποιούνταν για καθαρά στρατιωτικούς σκοπούς. Μια τέτοια ήταν και η Κερκόπορτα.
Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Κωνσταντινούπολης και λίγες μέρες πριν από την Άλωση την ξανάνοιξαν, γιατί παρουσίαζε το πλεονέκτημα ότι από αυτή μπορούσαν οι πολιορκημένοι να πραγματοποιούν ξαφνικές εφόδους και να βρεθούν στις πλάτες εκείνων που θα προσπαθούσαν να πάρουν με ρεσάλτο τα κοντινά προς το νότιο μέρος τείχη της Πόλης.
Πολλοί νομίζουν -λανθασμένα, βεβαίως, όπως αναφέρει με κάθε λεπτομέρεια ο ιστορικός Δημήτρη Φωτιάδης στο ογκώδες τετράτομο έργο του «Η επανάσταση του ’21»- πως αν η Κερκόπορτα δεν είχε απομείνει ανοικτή, η Πόλη δεν θα έπεφτε. Αυτό με κανένα τρόπο δεν είναι σωστό ούτε και ιστορικά τεκμηριωμένο. Τα τουρκικά ασκέρια χίμηξαν στην τελική έφοδο, από τα τρία ανοίγματα που άνοιξαν τα κανόνια (λουμπάρδες) του Μωάμεθ και μπήκαν στην Πόλη από την Πύλη του Αγίου Ρωμανού.
Πώς όμως ξεχάστηκε ανοικτή η Κερκόπορτα; Η πιο πιθανή εκδοχή είναι πως μια ομάδα πολεμιστών που βγήκε από αυτή, για να αιφνιδιάσει τους εχθρούς -και ακριβώς γι’ αυτές τις αιφνιδιαστικές επιθέσεις στα μετόπισθεν του στρατού του Μωάμεθ ξανάνοιξαν την Κερκόπορτα που ήταν για χρόνια κλειστή- γυρίζοντας με βιασύνη δεν την έκλεισε, γιατί πιθανόν οι τελευταίοι στρατιώτες να νόμιζαν πώς κάποιοι άλλοι είχαν ακόμη μείνει πίσω.
Τόσο ασήμαντο στάθηκε το περιστατικό της Κερκόπορτας, που ο Κριτόβουλος και οι άλλοι χρονικογράφοι του ιστορικού της Άλωσης ούτε καν το αναφέρουν.
Αν λοιπόν δεχθούμε, έστω και χάριν «συμβολισμού», ότι στην Κύπρο κάποιοι άνοιξαν είτε από απρονοησία ή από αμέλεια και βιασύνη την Κερκόπορτα για να εισβάλουν τελικά οι Τούρκοι στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974 -διότι είναι γνωστό ότι προηγήθηκαν και άλλες τέτοιες απόπειρες από το 1963 και εντεύθεν- αυτοί δεν είναι άλλοι από εκείνους που, με την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, επανέφεραν την Τουρκία στην Κύπρο και της παραχώρησαν «μονομερές δικαίωμα επεμβάσεως» καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο τον Κυπριακό Ελληνισμό όμηρο στο διηνεκές στα χέρια των Τούρκων. Απ' όπου έφυγε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Κύπρος υπήρξε ο μοναδικός τόπος όπου επανήλθε η Τουρκία και μάλιστα με «επεμβατικά δικαιώματα» για να μην αναφερθούμε στον ενταφιασμό της Ενώσεως και την παραχώρηση υπερπρονομίων στην τουρκοκυπριακή μειονότητα.
Όσοι έχουν ακόμη αμφιβολίες ότι οι συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου ουσιαστικά παρέδωσαν την Κύπρο στην Τουρκία, ας μελετήσουν τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Βουλής των Ελλήνων που επακολούθησαν την υπογραφή των συμφωνιών αυτών. Ως σύγχρονοι εθνικοί προφήτες είχαν προειδοποιήσει αρκετοί πολιτικοί άνδρες της Ελλάδας σε ποιες νέες περιπέτειες θα οδηγείτο όλος ο Ελληνισμός, σε ποια θέση θα βρισκόταν η Ελλάδα και ποια θα ήταν η μοίρα της Κύπρου.
Και ο ιστορικός του μέλλοντος θα διερωτάται πώς βρέθηκαν ελληνικά χέρια να υπογράψουν τέτοιες συμφωνίες, που παρέδιδαν στην Τουρκία τμήμα του Ελληνισμού και επέτρεπαν τη συνέχιση της παρουσίας της αγγλικής αποικιοκρατίας στην Κύπρο υπό άλλη μορφή, ύστερα από τον επικό και ηρωικό αγώνα των παλληκαριών της ΕΟΚΑ.
ΑΝΔΡΕΑΣ Μ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Πρώην συνδικαλιστής
