Δεν είναι μόνο η καθυστέρηση στην αναβάθμιση του δρόμου Πάφου-Πόλης, που εμποδίζει την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής της Πόλης Χρυσοχούς. Είναι κι η μεγάλη καθυστέρηση στην αξιοποίηση του μεγάλου θέματος «Ακάμας», που ήρθε στην επικαιρότητα πρόσφατα με τις αντιπαραθέσεις μεταξύ Τοπικών Αρχών και Περιβαλλοντιστών με αφορμή το περιστατικό στο ξενοδοχείο «Άνασσα». Είναι χαρακτηριστική η φράση που ξεχώρισε: «Τι είδους τουρισμό θέλουμε για την περιοχή; Θέλουμε τουρισμό της τερατσιάς;». Δυστυχώς η καθυστέρηση στην αξιοποίηση του Δάσους Ακάμα δικαιολογημένα θέτει τέτοια ερωτήματα.

Κι όμως, όπως τόνισα πολλές φορές, το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πλεονέκτημα που διαθέτει η βορειοδυτική Κύπρος είναι ο Ακάμας. Η αξιοποίησή του περιεπλάκη, ενώ βάλαμε τις βάσεις από το τέλος της δεκαετίας του 1980 για ένα ορθολογιστικό πλαίσιο λύσης. Το πρώτο σχέδιο για την ευρύτερη περιοχή Ακάμα του Τμήματος Πολεοδομίας αναγνώρισε την οικολογική, ιστορική και αρχαιολογική κληρονομιά της περιοχής και απαγόρευε οποιαδήποτε οικιστική, πολεοδομική, τουριστική ανάπτυξη πέραν των κοινοτικών ορίων.

Το 1995 δημοσιεύεται ένα διαχειριστικό σχέδιο διατήρησης της χερσονήσου από το Μεσογειακό Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα. Η Κυπριακή Δημοκρατία διενεργεί ερευνητικό πρόγραμμα για τον καθορισμό όλων των περιοχών ειδικής προστασίας, δηλαδή των περιοχών που, αμέσως μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. το 2004, θα συμπεριλαμβάνονταν στο δίκτυο Natura 2000, με τη λογική της εναρμόνισης.

Έτσι στο σχέδιο Ακάμα προστέθηκαν θαλάσσιες περιοχές ενώ μελετήθηκαν και καθορίστηκαν σημαντικές περιοχές για την προστασία των πουλιών, ζώνη για οικότοπους, για την προστασία και διαχείριση της φύσης και της βιοποικιλότητας, το διαχειριστικό σχέδιο για την προστατευόμενη περιοχή Natura 2000. Μέχρι τώρα το νομικό πλαίσιο ελέγχου και ρύθμισης της ανάπτυξης στην περιοχή είναι η Δήλωση Πολιτικής για την Ύπαιθρο και οι Πολεοδομικές Ζώνες του 2010, που ουσιαστικά προβλέπουν τι δεν πρέπει να κάμουμε κι όχι τι πρέπει να γίνει.

Το 2016 το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την εκπόνηση ενός Τοπικού Σχεδίου έχοντας υπόψη το μοναδικό φυσικό περιβάλλον και δίδοντας τη δυνατότητα για ήπια ανάπτυξη, συμβατή με τη διατήρησή του και τη σωστή διαχείριση του σημαντικού οικότοπου/βιότοπου προς όφελος όλων. Τώρα πληροφορούμαστε ότι μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να ολοκληρωθεί από το Τμήμα Πολεοδομίας ο σχεδιασμός των πολεοδομικών ζωνών, αφού λάβει υπόψη τα πορίσματα του εργαστηρίου που προηγήθηκε για τη σύνθεση οράματος για τη χερσόνησο με τη συμμετοχή του Συνδέσμου Ιδιοκτητών Γης του Ακάμα.

Σύμφωνα με ανακοίνωσή του, ο Σύνδεσμος αναμένει από το Τμήμα Πολεοδομίας να προχωρήσει στην ολοκλήρωση της εκπόνησης του Τοπικού Σχεδίου πριν από το τέλος του 2017 με γνώμονα τον σεβασμό στον παράγοντα άνθρωπο και ίση μεταχείριση σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος.

Εφόσον, όπως φαίνεται, η επεξεργασία/έγκριση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για τον Ακάμα δεν είναι ένα τόσον εύκολο εγχείρημα, ας ψάξουμε να βρούμε στο μεταξύ κάποιες πρακτικές λύσεις στο θέμα χωρίς βέβαια να πλήττουμε τον βασικό στόχο, τη διατήρηση/συντήρηση αυτού του θείου δώρου της φύσης. Ήδη έχουν επισημανθεί οι περιοχές που θα πρέπει να συντηρηθούν, καθώς κι οι περιοχές που χρειάζονται για να λειτουργήσει ένα ολοκληρωμένο εθνικό πάρκο.

Ενώ θα επεξεργαζόμαστε τις λεπτομέρειες του Εθνικού Πάρκου, γιατί να μην επεξεργαστούμε την πολιτική όσον αφορά το είδος της ανάπτυξης που θα επιτρέπεται στις γύρω περιοχές (τύποι ξενοδοχείων, τουριστικών καταλυμάτων, οικιστικών μονάδων).

Όπως έχω τονίσει κι άλλοτε, η βασική ιδέα αξιοποίησης του Ακάμα συνίσταται στη συντήρηση του δάσους και λειτουργία του ως εθνικού πάρκου. Χωρίς να υπεισέρχομαι στο έργο των ειδικών, τα δύο κύρια στοιχεία είναι η οριοθέτηση, διαμόρφωση και ο καθορισμός του καθεστώτος λειτουργίας του πάρκου κι η ορθή ανάπτυξη των γύρω χωριών/χώρων. Ξεκινώντας από το πρώτο, τα όρια του πάρκου πρέπει να περιλαμβάνουν την έκταση όπου υπάρχουν φυσικά στοιχεία που θέλουμε να διατηρήσουμε. Θα πρέπει να γίνει πρόνοια για παραχώρηση περιθωρίων ανάπτυξης γύρω από τα χωριά χωρίς να χάσουν τον χαρακτήρα τους.

Η ανάπτυξη στα χωριά είναι το κλειδί κι η δημιουργία του πάρκου θα είναι η γενεσιουργός αιτία αυτής της ανάπτυξης. Οι ξένοι θα έρχονται στα χωριά, στις εισόδους του πάρκου. Μπορεί να αποκτήσουν και ιδιόκτητες κατοικίες, θα παραθερίζουν σε τουριστικά καταλύματα εκεί. Θα αναπτυχθούν όλες οι απαιτούμενες υπηρεσίες για τη διαμονή τους.

Η ελκυστικότητα της περιοχής θα εξαρτηθεί από τις διευκολύνσεις που θα δοθούν από τον Οργανισμό Διαχείρισης του Πάρκου. Είναι από τα θέματα αυτά που θα έπρεπε να ξεκινήσει η όλη προσπάθεια. Η επεξεργασία ενός σχεδίου που θα έχει ως βάση την ανάπτυξη των χωριών της περιοχής, τη διασύνδεσή τους με τις παραλίες και το υπόλοιπο πάρκο, με τη δημιουργία/λειτουργία συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασής τους προς αυτές, καθώς και την παροχή διευκολύνσεων θαλάσσιων μπάνιων και αναψυχής σε καίρια σημεία του πάρκου.

Σχηματικά θα έβλεπα τη δημιουργία ενός γραφικού οδικού δικτύου μεταξύ των χωριών και της θάλασσας, καθώς και των σημαντικών σημείων του δάσους και την εισαγωγή ενός λειτουργικού συστήματος διακίνησης επιβατών/πεζών/ποδηλατιστών (τρενάκια/ανοικτά μικρά λεωφορεία). Εκείνο που έχει σημασία είναι οι παραθεριστές/επισκέπτες των χωριών να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης προς τις παραλίες και τα άλλα σημεία του πάρκου κι επιστροφής τους με γρήγορο, ασφαλή και απλό τρόπο. Για τις διάφορες κατηγορίες επισκεπτών θα υπάρχει κι ανάλογο ημερήσιο πρόγραμμα. Οι αντιδράσεις των κατοίκων θα απαμβλυνθούν όταν ξεκινήσουν τα έργα υποδομής.

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com