Στόχος του οδικού σχεδιασμού ήταν η σύνδεση της Πόλης με την Πάφο με δρόμο τετραπλής κυκλοφορίας, αφού πρώτα κατασκευαζόταν ο αυτοκινητόδρομος Λεμεσού-Πάφου. Παρόλο που το τελευταίο έργο ολοκληρώθηκε εδώ και πολλά χρόνια και τις πολλές προσπάθειες έναρξης του έργου, η επέκτασή του προς την Πόλη καθυστέρησε

Με αφορμή το θέμα που προέκυψε από τον χαρακτηρισμό του νέου αυτοκινητόδρομου Πάφου-Πόλης Χρυσοχούς από τον Γενικό Ελεγκτή ως μη βιώσιμου έργου, μιας και δεν δικαιολογείται από τα κυκλοφοριακά δεδομένα, επανέρχομαι στην ανάπτυξη της περιοχής. Δεν εξετάζω αν είναι μέσα στα καθήκοντα του Γ. Ελεγκτή να κρίνει τι μπαίνει στον Προϋπολογισμό. Αυτό είναι δουλειά εκείνων που ετοιμάζουν τον Προϋπολογισμό (Υπηρεσία Προϋπολογισμού) κι εκείνων που τον εγκρίνουν (Βουλή των Αντιπροσώπων). Από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν λαμβάνει μέρος στη μελέτη κι έγκριση των έργων/προγραμμάτων του Προϋπολογισμού. Αλλιώς ποιος θα κρίνει τα της υλοποίησής τους; «Δεν μπορεί ένας να ’ναι και παπάς και τατάς».

Η επιχειρηματολογία της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στηρίχτηκε στο πρότυπο του Τμήματος Δημοσίων Έργων για δρόμους τετραπλής κυκλοφορίας (13.000 οχήματα μέσος ημερήσιος όγκος), που είναι πολύ μεγαλύτερο από εκείνο τού υπό εξέταση δρόμου (6.801 οχήματα). Όμως, ο δρόμος που προωθείται στην παρούσα φάση είναι δύο λωρίδων. Απλώς τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του θα είναι εκείνα του αυτοκινητόδρομου, που προβλέπεται να κατασκευαστεί αργότερα.
Κατά την Ελεγκτικήν Υπηρεσία, τούτο, αφενός αυξάνει σημαντικά το κόστος κατασκευής και αφετέρου καθιστά τον δρόμο λιγότερο ασφαλή, αφού σε έναν δρόμο με τόσο «άνετα» γεωμετρικά χαρακτηριστικά οι οδηγοί θα αναπτύσσουν πολύ μεγάλες ταχύτητες, αυξάνοντας έτσι σημαντικά τους κινδύνους για τροχαία ατυχήματα.

Δεν ξέρω αν η πιθανή παρανομία των οδηγών αποτελεί κριτήριο στον σχεδιασμό ενός δρόμου. Όμως, ο σωστός σχεδιασμός του δρόμου από την αρχή με μελλοντική προοπτική είναι πολύ σημαντικό στοιχείο. Αν υπάρχει περίπτωση να προσθέσουμε κι άλλους ορόφους σε μια πολυκατοικία, από την αρχή φροντίζουμε να βάλουμε τα σωστά θεμέλια. Τι θα γίνει, αν η βελτίωση του εν λόγω έργου γίνει στη βάση δρόμου δύο λωρίδων και σύντομα διαφανεί ότι πρέπει να αναβαθμιστεί σε τετραπλής κυκλοφορίας; Δεν θα είναι πιο δαπανηρό εγχείρημα; Συνεπώς η απόφαση για τον δρόμο θα πρέπει να στηριχθεί στις προοπτικές που υπάρχουν για την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής της Πόλης Χρυσοχούς.

Περιφερειακό κέντρο

Στόχος του οδικού σχεδιασμού ήταν η σύνδεση της Πόλης με την Πάφο με δρόμο τετραπλής κυκλοφορίας, αφού πρώτα κατασκευαζόταν ο αυτοκινητόδρομος Λεμεσού-Πάφου. Παρόλο που το τελευταίο έργο ολοκληρώθηκε εδώ και πολλά χρόνια και τις πολλές προσπάθειες έναρξης του έργου, η επέκτασή του προς την Πόλη καθυστέρησε. Κι όμως με την προεργασία που έγινε στο πλαίσιο των προγραμμάτων περιφερειακής ανάπτυξης, η ευρύτερη περιοχή της Πόλης Χρυσοχούς είναι έτοιμη για απογείωση προς μόνιμη ανάπτυξη.

Η Πόλη θα λειτουργούσε ως Κέντρο ολόκληρου του Βορειο-Δυτικού Διαμερίσματος της Κύπρου, που περιελάμβανε τα χωριά μέχρι τον Παχύαμμο στα ανατολικά (προσωρινά και τον Πύργο Τηλλυρίας) και τα χωριά των τριών υψιπέδων (λαόνων) που την περιβάλλουν (Λυσός, Σίμου/Φοίτη, Δρούσια/Κάθηκας/Στρουμπί). Η Πόλη θα αποτελούσε το Κεφαλοχώρι με όλες τις Υπηρεσίες που προβλέπονται για το μέγεθος του πληθυσμού, που θα εξυπηρετεί και την οικονομική δραστηριότητα που μπορεί να συντηρήσει.

Οι κάτοικοι των γύρω περιοχών θα κατέβαιναν στην Πόλη για να εξυπηρετηθούν από τις κρατικές κι άλλες υπηρεσίες ή για να εργαστούν και θα ανέβαιναν στα χωριά τους, όπου θα είχαν τη μόνιμη διαμονή τους και τις τοπικές τους ασχολίες. Έτσι δεν θα υπήρχε ανάγκη για μόνιμη μετακίνηση από τα χωριά με όλες τις ανεπιθύμητες συνέπειες του εξαστισμού ή της μετανάστευσης. Στο πλαίσιο αυτό συμπληρώθηκαν οι οδικές προσβάσεις που συγκλίνουν προς το κέντρο, αναβαθμίστηκαν οι παρεχόμενες υπηρεσίες και εμπλουτίστηκε η μορφή οικονομικής ανάπτυξης του κεντρικού πυρήνα.

Προωθήθηκε η βιομηχανική/βιοτεχνική ανάπτυξη, καθώς κι η εντατική γεωργική ανάπτυξη. Συμπληρώθηκε η κατασκευή φραγμάτων κι η διασύνδεσή τους, έγινε επέκταση των αρδευτικών δικτύων, αναδασμός, μετακίνηση χωριών. Ιδρύθηκαν παιδοκομικός σταθμός, κέντρο διημερεύουσας φροντίδας ηλικιωμένων, ανηγέρθη νέο Νοσοκομείο, δημιουργήθηκε σκυβαλότοπος, αναμορφώθηκε η παλιά αγορά και πλατεία.

Ιδιαίτερη όμως προσοχή δόθηκε στην προετοιμασία της περιοχής για τουριστική ανάπτυξη στο πλαίσιο μιας όμορφης πολεοδομικής/χωροταξικής ανάπτυξης. Στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ Τμήματος Πολεοδομίας/Πανεπιστημίου Μασσαλίας, ετοιμάστηκαν πρόπλασμα (μακέτα) και μέτρα για την ορθή ανάπτυξη στους λόφους και τις ρεματιές κατά μήκος του κόλπου της Πόλης. Όσον αφορά τις αναπτύξεις απ' εκεί μέχρι την παραλία, η εισήγησή τους ήταν για ελαφρά ανάπτυξη. Η αστική ανάπτυξη θα επικεντρωνόταν μέσα στην Πόλη, η οποία θα συνδέετο με την παραλία με δρόμους για όλους τους χρήστες (πεζούς, ποδηλατιστές, αυτοκίνητα). Στο πλαίσιο αυτό βελτιώθηκαν οι δρόμοι Πόλης-Λατσιού-Λουτρών, η πρόσβαση προς την παραλία του κατασκηνωτικού χώρου κι ανατολικά της Πόλης.

Ειδικά για το Λατσί, η ιδέα ήταν η αναβίωσή του ως ενός γραφικού νησιώτικου χωριού (σοκάκια, κληματαριές). Ξεκινήσαμε με την ανάκτηση του διαβρωθέντος παραλιακού μετώπου, τη δημιουργία προμενάτας, πλαζ για λουομένους, την επέκταση του αλιευτικού καταφυγίου, που θα μπορούσε να λειτουργήσει κι ως μαρίνα. Δεν είμαι βέβαιος ότι αξιοποιήθηκε κατά τον καλύτερο τρόπο το έργο της επίχωσης, όμως πιστεύω ότι είναι έργα σαν αυτό που δίδουν χαρακτήρα στην ανάπτυξη μιας περιοχής.

Προσπαθήσαμε να γίνει αισθητικά μια καλύτερη διαχείριση των πλούσιων φυσικών χαρακτηριστικών της περιοχής. Είχα πει κάποτε σε ομιλία μου στους Ροταριανούς της Πόλης: «Κάθεστε πάνω σε ένα χρυσωρυχείο, μην το καταστρέψετε αντιγράφοντας το είδος της ανάπτυξης που επέλεξαν αλλού». Κι εννοούσα ασφαλώς και το μεγάλο δώρο της Φύσης, τον Ακάμα, που κι αυτό μένει αναξιοποίητο!

ΔΡ ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com